ویتامین C و سلامت مغز؛ چرا این ویتامین اهمیت دارد؟
بدن انسان قادر به تولید ویتامین C نیست و به همین دلیل باید این ماده ضروری از طریق رژیم غذایی تأمین شود. ویتامین C پس از ورود به بدن، از دستگاه گوارش جذب شده، وارد جریان خون میشود و در نهایت به مغز میرسد.
مطالعات پیشین نشان داده بودند که ویتامین C برای عملکرد مغز اهمیت زیادی دارد. این ویتامین در بافت مغز متمرکز میشود و حتی میزان آن در مایع مغزی-نخاعی که مغز را احاطه میکند، تقریباً دو برابر غلظت آن در خون است.
همچنین پژوهشهای گذشته نشان داده بودند که دریافت مناسب ویتامین C با کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر ارتباط دارد. با این حال، هنوز مشخص نبود که سطح ویتامین C در خون چگونه با سلامت ساختارها و شبکههای مغزی ارتباط پیدا میکند.
پژوهش جدید درباره ویتامین C و سلامت مغز چگونه انجام شد؟
برای روشنتر شدن رابطهی ویتامین C و سلامت مغز، پژوهشگران دانشگاه هیروساکی ژاپن از ۲ هزار و ۴۴ داوطلب با میانگین سنی ۶۹ سال نمونه خون تهیه کردند. سپس سطح ویتامین C موجود در خون این افراد با ویژگیهای مشاهدهشده در اسکنهای مغزی آنها مقایسه شد.
تمرکز اصلی دانشمندان بر شبکهای مهم در مغز به نام «شبکه پیشفرض مغز» یا Default Mode Network (DMN) بود. این شبکه حتی زمانی که فرد ظاهراً در حال انجام فعالیت خاصی نیست، در پسزمینه فعال باقی میماند و بخشهای مختلف مغز را به یکدیگر متصل میکند.
پژوهشگران میدانستند که تضعیف ارتباطات در این شبکه با افت شناختی همراه است. بنابراین بررسی کردند که ارتباط میان بخشهای مختلف این شبکه در سالمندان ژاپنی تا چه اندازه با سطح ویتامین C در خون مرتبط است.
ارتباط سطح بالای ویتامین C با ساختارهای مغزی
نتایج مطالعه نشان داد افرادی که سطح بالاتری از ویتامین C در خون داشتند، از حجم بیشتری از ماده خاکستری مغز برخوردار بودند. ماده خاکستری بخشی از بافت مغز است که نقش مهمی در حافظه، حرکت و پردازش احساسات ایفا میکند.
علاوه بر این، سطح بالاتر ویتامین C با ارتباطات قویتر در شبکه پیشفرض مغز نیز همراه بود.
البته این پژوهش دربارهی رابطهی ویتامین C و سلامت مغز، تنها یک ارزیابی مقطعی و در یک زمان مشخص بود و نمیتواند ثابت کند که ویتامین C بهطور مستقیم باعث تقویت این ارتباطات مغزی شده است. با این حال، نتایج نشان میدهد که این ویتامین ممکن است در حفظ سلامت مغز نقش داشته باشد و شاید بتواند به کاهش خطر زوال شناختی در دوران سالمندی کمک کند.
شبکه پیشفرض مغز چه وظایفی بر عهده دارد؟
شبکه پیشفرض مغز چندین ناحیه مهم مغزی را به یکدیگر متصل میکند. از جمله این نواحی میتوان به قشر پیشپیشانی شکمی-میانی در قسمت جلویی مغز اشاره کرد که با پردازش خطر، ترس و احساسات ارتباط دارد.
بخش دیگری از این شبکه، قشر سینگولیت خلفی است که در حافظه و کنترل حرکات نقش دارد.
بهطور کلی، شبکه پیشفرض مغز با عملکردهای شناختی متعددی در ارتباط است؛ از جمله خاطرات مربوط به خود، نحوه درک خود، تفکر درباره آینده و کنترل توجه.
مطالعات گذشته نشان دادهاند که افراد مبتلا به بیماری آلزایمر، بیماری پارکینسون و افسردگی معمولاً دارای شبکه پیشفرض مغز ضعیفتر و با ارتباطات کمتری هستند.
آیا ویتامین C میتواند از مغز محافظت کند؟
پژوهشگران تأکید میکنند که هنوز به مطالعات بیشتری نیاز است تا جزئیات این روابط بهتر مشخص شود. با این حال، یافتههای جدید این احتمال را مطرح میکند که میزان مناسب ویتامین C میتواند به عملکرد روانتر شبکه پیشفرض مغز کمک کند و شاید خطر برخی اختلالات مرتبط با سلامت مغز را کاهش دهد.
دانشمندان در تحلیلهای خود عواملی مانند سن، جنسیت و برخی بیماریها از جمله فشار خون بالا را نیز در نظر گرفتند تا تأثیر این عوامل بر نتایج کاهش یابد.
آنها اکنون قصد دارند این یافتهها دربارهی رابطهی ویتامین C و سلامت مغز را در مطالعات طولی که افراد را طی چند سال دنبال میکنند و همچنین در گروههای جمعیتی متنوعتر بررسی کنند. این مطالعات میتواند مشخص کند که آیا ارتباط مشاهدهشده در سالمندان ژاپنی برای سایر گروههای سنی و جمعیتها نیز صدق میکند یا خیر.
اهمیت رژیم غذایی متعادل برای سلامت مغز
ویتامین C علاوه بر پرتقال، در بسیاری از میوهها و سبزیجات نیز یافت میشود. مطالعات گذشته سطح مناسب این ویتامین را با تقویت سیستم ایمنی مرتبط دانستهاند، هرچند تأثیر آن بر سرماخوردگی معمولی چندان مشخص نیست.
پژوهش جدید دربارهی ویتامین C و سلامت مغز نیز هنوز ثابت نمیکند که ویتامین C بهطور قطعی از مغز محافظت میکند، اما بار دیگر اهمیت یک رژیم غذایی متعادل را یادآوری میکند. به گفته پژوهشگران، این مطالعه نشان میدهد که حتی یک عامل تغذیهای واحد میتواند با شبکههای گسترده مغزی و ساختارهای مهم مغز ارتباط داشته باشد و عادتهای غذایی روزمره ما احتمالاً تأثیر قابلتوجهی بر سلامت مغز دارند.
منبع
مقالات بیشتر دربارهی بهبود حافظه و سلامت مغز
