پژوهشی تازه نشان داده کیفیت رژیم غذایی گیاهی میتواند نقش مهمی در کاهش خطر ابتلا به آلزایمر و دیگر انواع زوال عقل داشته باشد. این مطالعه که در مجله علمی Neurology منتشر شده، تأکید میکند همه رژیمهای گیاهی تأثیر یکسانی بر سلامت مغز ندارند و نوع مواد غذایی مصرفی اهمیت بسیار زیادی دارد.
دانشمندان در این تحقیق دریافتند افرادی که بیشتر از رژیم گیاهی سالم و کمفرآوریشده استفاده میکنند، کمتر در معرض ابتلا به آلزایمر قرار میگیرند. در مقابل، رژیمهای گیاهی ناسالم که سرشار از قند، غلات تصفیهشده و مواد فرآوریشده هستند، ممکن است خطر زوال شناختی را افزایش دهند.
تفاوت رژیم گیاهی سالم و ناسالم چیست؟
در این پژوهش، محققان سه نوع رژیم غذایی گیاهی را بررسی کردند. نوع اول، رژیم گیاهی کلی بود که صرفاً بر مصرف بیشتر غذاهای گیاهی نسبت به محصولات حیوانی تمرکز داشت؛ بدون توجه به کیفیت مواد غذایی. نوع دوم، رژیم گیاهی سالم بود که شامل غلات کامل، میوهها، سبزیجات، مغزها، حبوبات، روغنهای گیاهی، چای و قهوه میشد. نوع سوم نیز رژیم گیاهی ناسالم بود که مواد غذاییای مانند غلات تصفیهشده، آبمیوههای صنعتی، سیبزمینی سرخشده و قندهای افزوده را شامل میشد.
نکته مهم اینجاست که این تحقیق درباره رژیمهای وگان یا گیاهخواری مطلق نبود، بلکه کیفیت انتخاب مواد غذایی گیاهی را بررسی میکرد. به گفته «سونگ-یی پارک»، پژوهشگر دانشگاه هاوایی، کیفیت رژیم غذایی گیاهی عامل تعیینکننده در کاهش یا افزایش خطر زوال عقل است.
بررسی بیش از ۹۲ هزار نفر در طول ۱۱ سال
پژوهشگران برای انجام این مطالعه، اطلاعات ۹۲ هزار و ۸۴۹ بزرگسال با میانگین سنی ۵۹ سال را بررسی کردند. شرکتکنندگان شامل گروههای مختلف قومی از جمله آمریکاییهای آفریقاییتبار، ژاپنیتبار، لاتینتبار، بومیان هاوایی و سفیدپوستان بودند.
این افراد به مدت متوسط ۱۱ سال تحت پیگیری قرار گرفتند و در این مدت، بیش از ۲۱ هزار نفر به آلزایمر یا سایر انواع زوال عقل مبتلا شدند. در ابتدای مطالعه، شرکتکنندگان پرسشنامههایی درباره رژیم غذایی خود تکمیل کردند و سپس محققان بر اساس نوع تغذیه، به هر فرد امتیاز جداگانهای اختصاص دادند.
پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، فعالیت بدنی و دیابت، نتایج نشان داد افرادی که بالاترین امتیاز را در رژیم گیاهی کلی داشتند، ۱۲ درصد کمتر از دیگران در معرض ابتلا به زوال عقل بودند.
رژیم گیاهی سالم چگونه از مغز محافظت میکنند؟
نتایج مطالعه نشان داد افرادی که رژیم گیاهی سالمتری داشتند، حدود ۷ درصد کمتر به زوال عقل مبتلا شدند. در مقابل، کسانی که بیشترین مصرف غذاهای گیاهی ناسالم را داشتند، با ۶ درصد افزایش خطر ابتلا روبهرو بودند.
دانشمندان معتقدند مواد غذایی سالم گیاهی به دلیل داشتن آنتیاکسیدانها، فیبر، ویتامینها و ترکیبات ضدالتهابی میتوانند از سلولهای عصبی محافظت کنند. التهاب مزمن و استرس اکسیداتیو از عوامل مهم آسیب به مغز و پیشرفت آلزایمر محسوب میشوند و رژیم غذایی سالم میتواند این فرایندها را کاهش دهد.
علاوه بر این، رژیمهای غذایی سالم معمولاً به سلامت قلب و عروق نیز کمک میکنند. از آنجا که عملکرد مغز به جریان خون مناسب وابسته است، بهبود سلامت عروق میتواند در حفظ عملکرد شناختی مؤثر باشد.
تغییر رژیم غذایی حتی در سنین بالاتر هم مفید است
یکی از جالبترین بخشهای این تحقیق مربوط به گروهی از شرکتکنندگان بود که رژیم غذایی آنها پس از ۱۰ سال دوباره بررسی شد. پژوهشگران دریافتند افرادی که در طول زمان بیشتر به سمت غذاهای گیاهی ناسالم رفته بودند، ۲۵ درصد بیشتر در معرض زوال عقل قرار داشتند.
در مقابل، کسانی که مصرف غذاهای ناسالم گیاهی را کاهش داده و رژیم سالمتری انتخاب کرده بودند، ۱۱ درصد کاهش خطر ابتلا را تجربه کردند. این یافته نشان میدهد حتی تغییر رژیم غذایی در سنین بالاتر نیز میتواند بر سلامت مغز تأثیر مثبت داشته باشد.
آیا رژیم گیاهی میتواند از آلزایمر جلوگیری کند؟
پژوهشگران تأکید میکنند این مطالعه فقط وجود ارتباط میان رژیم غذایی و خطر زوال عقل را نشان میدهد و ثابت نمیکند که رژیم گیاهی بهطور مستقیم از آلزایمر پیشگیری میکند. عوامل دیگری مانند ژنتیک، خواب، ورزش و سبک زندگی نیز در سلامت مغز نقش دارند.
با این حال، نتایج این تحقیق بار دیگر اهمیت تغذیه سالم را در حفظ عملکرد مغز برجسته میکند. متخصصان میگویند انتخاب غذاهای طبیعی و کمفرآوریشده میتواند بخشی مهم از راهکار محافظت از مغز در دوران سالمندی باشد.
