چکش مولکولی درمان سرطان چگونه عمل میکند؟
پژوهشگران روشی نوآورانه به نام چکش مولکولی درمان سرطان معرفی کردهاند که میتواند سلولهای سرطانی را با استفاده از نور و ارتعاشات مکانیکی نابود کند. برخلاف روشهای رایج مانند شیمیدرمانی، جراحی یا پرتودرمانی، این فناوری بر تخریب فیزیکی غشای سلولهای سرطانی تکیه دارد. نتایج اولیه نشان میدهد این روش در محیط آزمایشگاه عملکرد بسیار امیدوارکنندهای داشته است، هرچند هنوز برای استفاده در انسان به مطالعات بیشتری نیاز دارد.
چکش مولکولی درمان سرطان چیست؟
این فناوری از مولکولهایی به نام آمینوسیانین استفاده میکند. این مولکولها رنگهای مصنوعی هستند که سالهاست در تصویربرداری پزشکی کاربرد دارند و ایمنی نسبی آنها شناخته شده است.
زمانی که این مولکولها در معرض نور نزدیک به مادون قرمز قرار میگیرند، با سرعتی در حدود ۴۰ تریلیون ارتعاش در ثانیه به حرکت درمیآیند. این ارتعاش هماهنگ به اندازهای قدرتمند است که غشای سلول سرطانی را بهصورت فیزیکی پاره میکند و در نتیجه سلول از بین میرود.
نتایج آزمایشهای اولیه چکش مولکولی درمان سرطان چه بوده است؟
اولین نتایج این روش در سال ۲۰۲۳ در مجله Nature Chemistry منتشر شد. پژوهشگران دانشگاه رایس، دانشگاه Texas A&M و دانشگاه تگزاس گزارش کردند که چکش مولکولی درمان سرطان توانسته است در کشتهای آزمایشگاهی ۹۹ درصد سلولهای سرطانی را نابود کند.
همچنین در آزمایش روی موشهای مبتلا به ملانوما، نیمی از حیوانات پس از درمان دیگر هیچ نشانهای از سرطان نداشتند.
مزیت مهم چکش مولکولی درمان سرطان نسبت به درمانهای رایج
یکی از مهمترین ویژگیهای این فناوری، مکانیکی بودن عملکرد آن است. در این روش سلول سرطانی با دارو یا مواد شیمیایی هدف قرار نمیگیرد، بلکه غشای آن بهطور مستقیم تخریب میشود.
به همین دلیل پژوهشگران معتقدند احتمال اینکه سلولهای سرطانی مانند بسیاری از درمانهای دارویی در برابر این روش مقاومت پیدا کنند، بسیار کمتر خواهد بود.
چرا نور مادون قرمز اهمیت دارد؟
در این فناوری از نور نزدیک به مادون قرمز استفاده میشود؛ زیرا این نور میتواند به عمق بیشتری از بافتهای بدن نفوذ کند.
این ویژگی باعث میشود در آینده، درمان برخی تومورهای عمقی مانند سرطانهای استخوان یا اندامهای داخلی، بدون نیاز به جراحی، امکانپذیر شود.
نسل جدید ماشینهای مولکولی
پژوهشگران این فناوری را نسل جدیدی از ماشینهای مولکولی میدانند. پیش از این نیز موتورهای مولکولی موسوم به Feringa-type برای تخریب سلولها طراحی شده بودند، اما چکشهای مولکولی جدید بیش از یک میلیون برابر سریعتر حرکت مکانیکی دارند و بهجای نور مرئی با نور نزدیک به مادون قرمز فعال میشوند.
این ویژگی میتواند دامنه کاربرد آنها را در درمان سرطان افزایش دهد.
چکش مولکولی درمان سرطان؛ بررسی ایمنی این فناوری
در مطالعه جدید که در سال ۲۰۲۴ در مجله Advanced Science منتشر شد، پژوهشگران ایمنی این مولکولها را نیز بررسی کردند.
نتایج نشان داد دوزهای پایین مولکولهای غیرفعال بهسرعت وارد سلولهای سالم شده و سپس از آنها خارج میشوند. این یافته میتواند نشانهای امیدوارکننده درباره امکان دفع این مولکولها از بدن و کاهش خطر عوارض جانبی باشد.
چکش مولکولی درمان سرطان؛ هنوز برای استفاده در انسان زود است
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید میکنند که چکش مولکولی درمان سرطان هنوز تنها در محیط آزمایشگاه و مدلهای حیوانی بررسی شده است.
تبدیل موفقیتهای آزمایشگاهی به درمانی مؤثر و ایمن برای انسان، نیازمند انجام مطالعات بالینی و بررسیهای گستردهتر است. بنابراین در حال حاضر نمیتوان درباره اثربخشی این روش در بیماران انسانی نتیجهگیری قطعی کرد.
جمعبندی
فناوری چکش مولکولی درمان سرطان رویکردی کاملاً متفاوت برای مقابله با سرطان ارائه میدهد. این روش با استفاده از مولکولهای آمینوسیانین و نور نزدیک به مادون قرمز، سلولهای سرطانی را از طریق ارتعاشات بسیار سریع و تخریب فیزیکی غشای آنها از بین میبرد. اگرچه نتایج اولیه شامل نابودی ۹۹ درصد سلولهای سرطانی در آزمایشگاه و درمان نیمی از موشهای مبتلا به ملانوما بسیار امیدوارکننده است، اما این فناوری هنوز در مراحل اولیه توسعه قرار دارد و پیش از تبدیل شدن به یک روش درمانی، باید در مطالعات انسانی ارزیابی شود.
منبع
بیشتر بخوانید…
