چهار بیماری خودایمنی همزمان؛ یک مورد نادر پزشکی که پزشکان را شگفتزده کرد
چهار بیماری خودایمنی همزمان در یک زن ۴۰ ساله چینی، پزشکان را با یکی از موارد نادر پزشکی مواجه کرد. این زن پیشتر به بیماریهایی مانند التهاب روده بزرگ، هپاتیت خودایمنی و التهاب مجاری صفراوی مبتلا بود، اما بررسی یک کمبود شدید آهن نشان داد که سیستم ایمنی او عضو دیگری یعنی معده را نیز هدف قرار داده است.
بیماریهای خودایمنی زمانی رخ میدهند که سیستم دفاعی بدن به اشتباه سلولها و بافتهای سالم بدن را مانند یک عامل خطرناک شناسایی کرده و به آنها حمله میکند. این حملات میتوانند اندامهای مختلفی را درگیر کنند و گاهی چند بیماری خودایمنی در یک فرد ظاهر میشود.
چهار بیماری خودایمنی همزمان چگونه تشخیص داده شد؟
این زن به دلیل کمبود شدید آهن تحت بررسی پزشکی قرار گرفت. آزمایشها نشان دادند سطح هموگلوبین خون او به ۸۹ گرم در لیتر کاهش یافته است؛ در حالی که پزشکان هیچ نشانهای از خونریزی پیدا نکردند.
بررسیهای مکرر مدفوع، وجود خون پنهان در دستگاه گوارش را رد کرد و معاینات زنان نیز دلیلی برای از دست دادن خون نشان نداد. به همین دلیل پزشکان احتمال دادند مشکل اصلی، ناتوانی بدن در جذب آهن از غذا باشد.
آزمایشهای بیشتر روی معده نشان داد بخشی از پوشش داخلی معده این بیمار بهشدت نازک شده و سلولهای ایمنی در آن تجمع کردهاند. همچنین سلولهایی که وظیفه تولید اسید معده را دارند، آسیب دیده یا از بین رفته بودند.
وجود آنتیبادیهایی علیه سلولهای تولیدکننده اسید معده، تشخیص چهارمین بیماری را تأیید کرد: گاستریت خودایمنی یا التهاب خودایمنی معده.
چهار بیماری خودایمنی همزمان؛ بیماریهای خودایمنی قبلی این بیمار چه بودند؟
پیش از تشخیص التهاب خودایمنی معده، این زن سه بیماری خودایمنی دیگر داشت:
کولیت اولسروز:
این بیماری باعث التهاب پوشش داخلی روده بزرگ میشود و میتواند علائمی مانند درد شکم، اسهال و خونریزی ایجاد کند. با این حال، بیماری او در زمان بررسی کمبود آهن در حالت خاموش یا فروکشکرده قرار داشت.
هپاتیت خودایمنی:
در این بیماری سیستم ایمنی به اشتباه به سلولهای کبد حمله کرده و باعث التهاب کبد میشود. این بیماری برخلاف هپاتیتهای ویروسی، ناشی از عفونت نیست.
کلانژیت اسکلروزان اولیه:
این بیماری باعث ایجاد زخم و باریک شدن مجاری صفراوی میشود؛ مسیرهایی که صفرا را از کبد به دستگاه گوارش منتقل میکنند. صفرا نقش مهمی در هضم چربیها دارد.
چهار بیماری خودایمنی همزمان؛ چرا التهاب خودایمنی معده باعث کمبود آهن شد؟
معده فقط برای هضم غذا اسید تولید نمیکند. اسید معده به آمادهسازی آهن موجود در غذا کمک میکند تا در روده کوچک بهتر جذب شود.
در بیماری التهاب خودایمنی معده، سیستم ایمنی به سلولهای تولیدکننده اسید معده حمله میکند. کاهش اسید معده میتواند باعث شود بدن حتی با دریافت کافی آهن از غذا، نتواند مقدار مورد نیاز خود را جذب کند.
این بیماری در مراحل بعدی ممکن است جذب ویتامین B12 را نیز مختل کند؛ ویتامینی که برای تولید سلولهای سالم خون و عملکرد مناسب سیستم عصبی ضروری است. با این حال، سطح ویتامین B12 این بیمار همچنان طبیعی بود که با شواهد علمی درباره شروع زودتر کمبود آهن در این بیماری هماهنگ است.
چهار بیماری خودایمنی همزمان؛ آیا این مورد نشانه یک سندرم نادر خودایمنی بود؟
پزشکان بررسی کردند که آیا این بیمار به یک اختلال نادر به نام سندرم پلیگِلَندولار خودایمنی نوع ۳B (APS-3B) مبتلا است یا خیر.
این سندرم معمولاً ترکیبی از بیماری خودایمنی تیروئید و بیماریهای خودایمنی دستگاه گوارش است. این زن نیز کمکاری تیروئید داشت، اما تیروئید او به دلیل سرطان جراحی شده بود و پزشکان شواهد کافی برای اثبات حمله سیستم ایمنی به تیروئید پیدا نکردند.
بنابراین، اگرچه وضعیت او شباهتهایی به این سندرم داشت، اما تشخیص قطعی آن امکانپذیر نبود.
چهار بیماری خودایمنی همزمان؛ اهمیت تشخیص زودهنگام بیماریهای خودایمنی
این مطالعه نشان میدهد در افرادی که به چند بیماری خودایمنی مبتلا هستند، باید احتمال درگیری بخشهای دیگر بدن نیز بررسی شود.
کمبود آهن همیشه به دلیل رژیم غذایی نامناسب یا خونریزی ایجاد نمیشود. در برخی افراد، بهویژه کسانی که سابقه بیماری خودایمنی دارند، این مشکل میتواند نشانه حمله سیستم ایمنی به بخش دیگری از بدن باشد.
پزشکان برای این بیمار مکمل آهن تجویز کردند و تصمیم گرفتند سطح ویتامین B12 و فولات او را در آینده بررسی کنند. همچنین قرار است طی یک تا دو سال آینده آزمایشهای بیشتری از معده انجام شود، زیرا التهاب خودایمنی معده میتواند خطر برخی تومورهای معده را در بلندمدت افزایش دهد.
جمعبندی
مورد چهار بیماری خودایمنی همزمان در یک زن ۴۰ ساله نشان داد که اختلالات سیستم ایمنی میتوانند چندین عضو بدن را درگیر کنند. این یافته اهمیت توجه به نشانههایی مانند کمبود آهن بدون علت مشخص را افزایش میدهد، بهخصوص در افرادی که پیشتر با بیماریهای خودایمنی زندگی میکنند.
تشخیص دقیق و پیگیری منظم میتواند به شناسایی زودتر مشکلات جدید و مدیریت بهتر این بیماریها کمک کند.
منبع
بیشتر بخوانید…
تأثیر سونا بر سیستم ایمنی؛ آیا فقط ۳۰ دقیقه سونا میتواند سلولهای دفاعی بدن را فعال کند؟
