مدفوع شناور و سلامت روده
شاید گاهی بعد از رفتن به دستشویی متوجه شوید مدفوع بدون باقی گذاشتن اثری در کاسه توالت ناپدید شده یا برعکس، روی آب شناور مانده است. این وضعیت که در زبان غیررسمی «مدفوع شبحوار» نامیده میشود، لزوماً نشانه مشکل گوارشی نیست. پژوهشها نشان میدهند مدفوع شناور میتواند تحت تأثیر میزان گاز یا آب موجود در آن قرار داشته باشد و میکروبهای روده نیز در این فرایند نقش دارند. در برخی شرایط، شناور بودن مدفوع ممکن است با مشکلات گوارشی یا جذب ناکافی چربی ارتباط داشته باشد، اما همیشه به معنای بیماری نیست.
مدفوع شناور چگونه ایجاد میشود؟
پژوهش درباره شناور بودن مدفوع موضوع جدیدی نیست. در مطالعهای در دهه ۱۹۷۰ روی ۳۳ فرد سالم، ۹ نفر مدفوع شناور و ۲۴ نفر مدفوعی داشتند که در آب فرو میرفت.
بررسیها نشان داد هر دو حالت میتوانند در افراد سالم دیده شوند، اما تفاوت مهمی میان آنها وجود داشت. مدفوعی که در آب فرو میرفت، گاز محبوس کمتری داشت، در حالی که مدفوع شناور حاوی گاز بیشتری بود؛ بهویژه متان که در روده بزرگ تولید میشود. هنگامی که این گازها از مدفوع خارج شدند، تفاوت چگالی میان دو گروه از بین رفت.
پژوهشگران در آن زمان نتیجه گرفتند که شناور شدن مدفوع میتواند به دلیل وجود مقدار بیشتری گاز، آب یا ترکیبی از هر دو باشد.
مدفوع شناور چه ارتباطی با سلامت روده دارد؟
دانشمندان هنوز بهطور قطعی نمیدانند شناور بودن مدفوع چه معنایی برای سلامت روده دارد. با این حال، برخی پژوهشها ارتباطهایی میان این ویژگی و بعضی مشکلات گوارشی پیدا کردهاند.
در مطالعهای در سال ۲۰۱۵، حدود ۲۶ درصد از افراد مبتلا به اختلالات عملکردی روده، مدفوع شناور را گزارش کردند؛ در حالی که این میزان در گروهی با سایر اختلالات عملکردی گوارشی ۳ درصد بود. در میان شرایط بررسیشده، تنها سندرم روده تحریکپذیر مختلط، یعنی نوعی از IBS که با دورههای متناوب یبوست و اسهال همراه است، بهطور مستقل با مدفوع شناور ارتباط داشت.
مطالعه دیگری در سال ۲۰۱۸ نیز نشان داد مدفوع شناور در حدود ۱۳ درصد از افراد مبتلا به دیابت نوع ۱ گزارش شده بود، در حالی که این میزان در گروه کنترل ۵ درصد بود.
با این حال، این یافتهها به معنای آن نیستند که هر فردی با مدفوع شناور دچار بیماری روده یا دیابت است.
مدفوع شناور و جذب چربی
یکی دیگر از عوامل مهم، میزان چربی موجود در مدفوع است. شواهد نشان میدهند مدفوع چرب یا روغنی معمولاً تمایل بیشتری به شناور شدن دارد. این وضعیت میتواند نشان دهد بدن چربی و برخی ویتامینها را بهخوبی جذب نکرده است.
در مقابل، فرو رفتن مدفوع در آب نیز بهتنهایی به معنای سالمتر بودن دستگاه گوارش نیست. به همین دلیل، نمیتوان فقط بر اساس شناور بودن یا نبودن مدفوع درباره سلامت روده قضاوت کرد.
نقش میکروبیوم در مدفوع شناور
یکی از شواهد جالب درباره ارتباط مدفوع شناور با میکروبیوم روده در مطالعهای روی موشها در سال ۲۰۲۲ به دست آمد. پژوهشگران متوجه شدند موشهای بدون میکروبیوم روده، مدفوعی تولید میکنند که در آب فرو میرود. اما پس از ورود باکتریها و سایر میکروبهای تولیدکننده گاز به روده این موشها، مدفوع آنها شناور شد.
این آزمایش نشان داد حضور میکروبیوم روده برای شناور شدن مدفوع موشها ضروری است و گازهای تولیدشده توسط میکروبهای روده میتوانند در این ویژگی نقش داشته باشند.
آیا تولید گاز توسط میکروبهای روده مفید است؟
همه گازهای رودهای نشانه مشکل نیستند. برخی میکروبهای تولیدکننده گاز به تجزیه فیبر و تولید محصولات حاصل از تخمیر کمک میکنند.
در یک کارآزمایی تصادفی در سال ۲۰۲۱، ۲۰ مرد سالم به مدت دو هفته رژیم غذایی سرشار از فیبر و نزدیک به الگوی مدیترانهای یا یک رژیم غذایی معمول غربی دریافت کردند. رژیم سرشار از فیبر باعث افزایش دفع گاز و تولید گاز بیشتر پس از وعدههای غذایی شد و متابولیسم میکروبهای روده نیز تغییر کرد. از آنجا که رژیم مدیترانهای معمولاً برای سلامت روده مناسبتر در نظر گرفته میشود، این تغییرات میتوانند نشانهای از تغییر مطلوب در فعالیت میکروبیوم باشند.
با این حال، میکروبیوم روده سامانهای پیچیده و متعادل است و هنوز مشخص نیست کدام میکروبها در چه مقدار و چه شرایطی بیشترین فایده را دارند.
به تغییرات مدفوع توجه کنیم
ویژگیهای مدفوع میتوانند اطلاعاتی درباره وضعیت دستگاه گوارش در اختیار ما قرار دهند. متخصصان توصیه میکنند هنگام استفاده از توالت، به رنگ، شکل و قوام مدفوع توجه داشته باشیم.
بنابراین، اگر مدفوعی بدون باقی گذاشتن اثر در آب ناپدید شود یا در مواردی روی آب شناور بماند، لزوماً جای نگرانی نیست. شناور بودن مدفوع میتواند به میزان گاز، آب و ترکیبات آن و همچنین فعالیت میکروبهای روده مربوط باشد. با این حال، تغییرات مداوم در ویژگیهای مدفوع، بهویژه در کنار علائم دیگر، ارزش توجه بیشتری دارد.
منبع
بیشتر بخوانید…
ADHD و مشکلات گوارشی؛ بررسی ارتباط اختلال نقص توجه با علائم رودهای در نزدیک به ۲ میلیون نفر
