ویتامین C و سرماخوردگی
سالها تصور میشد مصرف ویتامین C و سرماخوردگی رابطهای مستقیم دارد و خوردن مکملهای این ویتامین میتواند از بیمار شدن جلوگیری کند. اما بررسیهای علمی گسترده نشان میدهند که واقعیت پیچیدهتر از این باور عمومی است. شواهد جدید نشان میدهد ویتامین C احتمال ابتلا به سرماخوردگی را در افراد عادی کاهش نمیدهد، اما مصرف منظم آن ممکن است در برخی شرایط شدت علائم را اندکی کمتر کند.
ریشه باور عمومی درباره ویتامین C و سرماخوردگی
شهرت ویتامین C بهعنوان یک راهکار مقابله با سرماخوردگی تا حد زیادی به فعالیتهای لینوس پاولینگ، شیمیدان مشهور آمریکایی و برنده دو جایزه نوبل، بازمیگردد.
پاولینگ در سال ۱۹۷۰ کتابی درباره ویتامین C و سرماخوردگی منتشر کرد و در آن پیشنهاد داد که مصرف روزانه مقادیر زیادی از این ویتامین میتواند سلامت عمومی را بهبود دهد و حتی از سرماخوردگی پیشگیری کند. این دیدگاه باعث افزایش چشمگیر مصرف مکملهای ویتامین C در میان مردم شد.
با این حال، سالها بعد پژوهشگران بررسیهای او را مورد نقد قرار دادند. منتقدان معتقد بودند برخی مطالعات مورد استفاده پاولینگ کیفیت پایینی داشتهاند و تفسیر او از نتایج، بیش از اندازه خوشبینانه بوده است.
آیا ویتامین C از سرماخوردگی جلوگیری میکند؟
پاسخ کوتاه این است: خیر، شواهد علمی نشان نمیدهند که مصرف ویتامین C بتواند خطر ابتلا به سرماخوردگی را در جمعیت عمومی کاهش دهد.
مطالعات متعددی که پس از تحقیقات اولیه انجام شدهاند، نشان دادهاند مصرف منظم مکمل ویتامین C تأثیر قابل توجهی بر تعداد دفعات ابتلا به سرماخوردگی ندارد. حتی مصرف دوزهای پایینتر مانند حدود ۲۰۰ میلیگرم در روز نیز در افراد معمولی باعث کاهش سرماخوردگی نشده است.
البته برخی گروهها ممکن است تفاوتهایی مشاهده کنند. برای مثال، در مطالعات انجامشده روی ورزشکاران و نیروهای نظامی، مصرف منظم ویتامین C با کاهش تعداد موارد سرماخوردگی همراه بوده است.
ویتامین C و کاهش شدت علائم سرماخوردگی
اگرچه ویتامین C مانع ابتلا به سرماخوردگی نمیشود، اما ممکن است شدت علائم را کمی کاهش دهد.
یک فراتحلیل در سال ۲۰۲۳ که نتایج ۱۰ مطالعه کنترلشده با دارونما را بررسی کرد، شامل ۲۷۳۶ فرد سالم بود. شرکتکنندگان بهطور منظم حداقل ۱۰۰۰ میلیگرم ویتامین C در روز مصرف کرده بودند.
نتایج نشان داد افرادی که ویتامین C دریافت کرده بودند، حدود ۱۵ درصد کاهش در علائم شدید سرماخوردگی داشتند. با این حال، این مکمل تأثیری بر مدت زمان علائم خفیف نداشت.
بر اساس این یافتهها، اگر علائم شدید سرماخوردگی معمولاً پنج روز طول بکشد، مصرف منظم ویتامین C ممکن است این دوره را تنها حدود نیم روز کوتاهتر کند. بنابراین اثر آن وجود دارد، اما بسیار محدودتر از چیزی است که سالها تصور میشد.
ویتامین C و سرماخوردگی؛ مصرف ویتامین C بعد از شروع بیماری فایدهای ندارد
یکی از باورهای رایج این است که با شروع علائم سرماخوردگی باید مصرف ویتامین C را افزایش داد. اما مطالعات نشان دادهاند شروع مصرف این ویتامین پس از بیمار شدن، تأثیر قابل توجهی بر روند بیماری ندارد.
برای مشاهده اثر احتمالی، ویتامین C باید بهصورت منظم و پیش از ابتلا مصرف شود.
ویتامین C و سرماخوردگی؛ آیا مصرف دوزهای بالای ویتامین C بیخطر است؟
پاولینگ مصرف روزانه حدود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ میلیگرم ویتامین C را توصیه کرده بود؛ مقداری که نزدیک به بالاترین سطح مصرف ایمن در بسیاری از دستورالعملهای تغذیهای است.
در حالی که بدن برای عملکرد طبیعی خود به مقدار بسیار کمتری نیاز دارد. برای بزرگسالان بالای ۱۹ سال در برخی کشورها، مقدار توصیهشده روزانه حدود ۴۵ میلیگرم است.
مصرف مداوم دوزهای بالای ویتامین C، بهویژه بیش از ۱۰۰۰ میلیگرم در روز، ممکن است خطر برخی عوارض را افزایش دهد، از جمله:
- مشکلات گوارشی مانند اسهال، تهوع، گرفتگی معده و نفخ
- افزایش دفع اگزالات و احتمال بیشتر تشکیل سنگ کلیه
- افزایش جذب آهن در بدن و ایجاد مشکل در افراد مبتلا به اختلالات جذب آهن
- احتمال تداخل با برخی درمانها مانند شیمیدرمانی، پرتودرمانی و بعضی داروهای کاهشدهنده کلسترول
ویتامین C و سرماخوردگی؛ بهترین راه برای دریافت ویتامین C چیست؟
بیشتر افراد میتوانند نیاز بدن خود به ویتامین C را از طریق رژیم غذایی تأمین کنند. میوهها و سبزیجاتی مانند مرکبات، بروکلی و آب پرتقال منابع طبیعی این ویتامین هستند.
بر اساس دادههای ارائهشده در مقاله، کمبود ویتامین C در جمعیت عمومی بسیار نادر است و کمتر از چهار درصد مردم استرالیا دچار کمبود این ویتامین هستند.
بنابراین، برای بیشتر افراد سالم، مصرف مکملهای با دوز بالا ضرورتی ندارد و دریافت ویتامین C از یک رژیم غذایی متعادل گزینه مناسبتری است.
جمعبندی: ویتامین C و سرماخوردگی چه ارتباطی دارند؟
تحقیقات علمی نشان میدهند که ویتامین C و سرماخوردگی آنطور که در گذشته تصور میشد ارتباط قدرتمندی ندارند. این ویتامین نمیتواند از ابتلا به سرماخوردگی جلوگیری کند، اما مصرف منظم آن ممکن است شدت علائم را کمی کاهش دهد.
به گفته پژوهشگران، ویتامین C یک درمان معجزهآسا برای سرماخوردگی نیست و مصرف بیش از حد آن نیز همیشه مفیدتر نیست. بهترین رویکرد، دریافت مقدار کافی این ویتامین از یک رژیم غذایی سالم و استفاده از مکملها تنها در صورت نیاز و با نظر پزشک است.
منبع
بیشتر بخوانید…
ویتامین C و سلامت مغز؛ پژوهش جدید ارتباط این ویتامین با عملکرد مغز را شفافتر کرد
