درمان CAR T سلول سرطانی امید تازهای برای مقابله با سرطانهای جامد ایجاد کرد
درمان CAR T سلول سرطانی یکی از روشهای نوین ایمنیدرمانی است که با استفاده از قدرت سیستم ایمنی بدن، سلولهای سرطانی را هدف قرار میدهد. اکنون یک گزارش پزشکی جدید از موفقیت چشمگیر این روش در یک کودک ۳ ساله مبتلا به نوعی سرطان تهاجمی کبد خبر میدهد. در این مورد، پس از تنها دو نوبت دریافت یک درمان آزمایشی CAR T، نشانههای سرطان متاستاتیک به طور کامل ناپدید شد.
این موفقیت که در مجله معتبر The New England Journal of Medicine منتشر شده است، میتواند گامی مهم در تلاش دانشمندان برای استفاده از ایمنیدرمانی در درمان سرطانهای جامد باشد؛ حوزهای که تاکنون چالشهای زیادی داشته است.
درمان CAR T سلول سرطانی چگونه عمل میکند؟
در روش CAR T، پزشکان ابتدا سلولهای ایمنی بیمار به نام سلولهای T را از بدن او خارج میکنند. سپس با مهندسی ژنتیکی، این سلولها به گونهای تغییر داده میشوند که بتوانند پروتئینهای خاص موجود روی سلولهای سرطانی را شناسایی کرده و آنها را از بین ببرند.
این سلولهای اصلاحشده پس از بازگشت به بدن بیمار، مانند نیروهای دفاعی ویژه عمل میکنند و به دنبال سلولهای سرطانی میگردند.
تا امروز، درمان CAR T بیشتر در سرطانهای خون مانند برخی انواع لوسمی و لنفوم موفق بوده است. اما استفاده از آن برای تومورهای جامد مانند سرطان کبد، ریه یا سایر اندامها دشوارتر بوده است، زیرا این تومورها محیط پیچیدهتری دارند و سلولهای ایمنی معمولاً سختتر میتوانند به آنها نفوذ کنند.
درمان CAR T سلول سرطانی؛ ناپدید شدن سرطان کبد پس از دو دوز درمان آزمایشی
در گزارش جدید، یک پسر ۳ ساله مبتلا به هپاتوبلاستوما، نوعی سرطان بدخیم کبدی در کودکان، مورد بررسی قرار گرفت.
در زمان تشخیص، تومور اصلی در بخش چپ کبد کودک حدود ۱۱.۲ در ۹.۶ در ۷.۱ سانتیمتر اندازه داشت. همچنین سرطان به ریهها گسترش یافته بود و نشانههایی از انتشار احتمالی به استخوانها نیز وجود داشت.
کودک ابتدا چند دوره شیمیدرمانی دریافت کرد و پزشکان تومور اصلی کبد و بخشهایی از سرطان منتشرشده در ریه را با جراحی خارج کردند. با وجود این اقدامات، بیماری دوباره بازگشت و تومور جدیدی در ریهها ایجاد شد.
پس از عود سریع سرطان، کودک وارد یک مطالعه بالینی به نام CARE شد؛ نخستین کارآزمایی انسانی برای بررسی نوع جدیدی از درمان CAR T در این سرطان.
درمان CAR T سلول سرطانی؛ مهندسی سلولهای ایمنی برای حمله دقیق به سرطان
در این درمان آزمایشی، سلولهای T خود کودک اصلاح شدند تا پروتئینی به نام GPC3 را شناسایی کنند. این پروتئین در بسیاری از سلولهای سرطان کبد مقدار زیادی دارد و میتواند هدف مناسبی برای حمله سلولهای ایمنی باشد.
پژوهشگران همچنین تغییرات ژنتیکی دیگری در این سلولها ایجاد کردند تا تولید دو ماده ایمنی به نامهای اینترلوکین ۱۵ و اینترلوکین ۲۱ افزایش پیدا کند. هدف از این کار، افزایش طول عمر سلولهای درمانی و تقویت توانایی آنها برای نابودی سلولهای سرطانی بود.
کودک دو نوبت این درمان را دریافت کرد. پس از نخستین تزریق، کاهش اندازه تومورها و کاهش سطح پروتئینی به نام آلفافتوپروتئین در خون مشاهده شد؛ شاخصی که معمولاً با فعالیت سرطان مرتبط است.
هشت هفته بعد، دومین دوز درمان تزریق شد و بررسیهای تصویربرداری نشان داد که دیگر اثری از سرطان باقی نمانده است؛ تنها مقداری بافت اسکار ناشی از بیماری و درمان مشاهده میشد.
درمان CAR T سلول سرطانی؛ یک موفقیت امیدوارکننده اما هنوز در مراحل اولیه
پس از گذشت ۱۲ ماه، کودک همچنان بدون نشانهای از بیماری باقی مانده بود. پژوهشگران این نتیجه را بسیار امیدوارکننده میدانند، زیرا سرطان او به درمانهای معمول پاسخ نداده بود.
با این حال، متخصصان تأکید میکنند که این تنها گزارش یک بیمار است و برای مشخص شدن میزان اثربخشی و ایمنی این روش، باید بیماران بیشتری در مطالعات بالینی بررسی شوند.
کارآزمایی CARE همچنان ادامه دارد و پژوهش دیگری نیز با عنوان IMPACT در حال بررسی درمانهای مشابه برای سرطانهای دارای پروتئین GPC3 است.
آینده درمان CAR T سلول سرطانی در سرطانهای جامد
سرطانهای کبدی یکی از مشکلات مهم سلامت جهانی هستند و یافتن روشهای جدید درمانی میتواند تأثیر زیادی بر آینده درمان این بیماریها داشته باشد.
موفقیت این کودک نشان میدهد که درمان CAR T سلول سرطانی ممکن است در آینده فقط محدود به سرطانهای خون نباشد و بتواند برای مقابله با برخی تومورهای جامد نیز به کار گرفته شود.
البته مسیر رسیدن این فناوری به درمان گسترده بیماران هنوز نیازمند تحقیقات بیشتر، بررسیهای طولانیمدت و آزمایشهای بالینی بزرگتر است. اما این مورد، نشانهای امیدوارکننده از ظرفیت سیستم ایمنی بدن برای مبارزه دقیقتر با سرطان محسوب میشود.
منبع
بیشتر بخوانید…
آنتیاکسیدانها و سرطان دهانه رحم؛ ارتباط رژیم غذایی غنی از مواد مغذی با کاهش شیوع بیماری
