آنتیاکسیدانها و سرطان دهانه رحم موضوع پژوهشی جدید است که نشان میدهد مصرف بیشتر ترکیبات آنتیاکسیدانی در رژیم غذایی ممکن است با کاهش شیوع این سرطان ارتباط داشته باشد. پژوهشگران در یک تحلیل گسترده ملی دریافتند زنانی که رژیم غذایی آنها حاوی مقادیر بیشتری از ویتامینها، مواد معدنی و ترکیبات آنتیاکسیدانی بود، کمتر سابقه ابتلا به سرطان دهانه رحم را گزارش کردند. البته این مطالعه رابطهای آماری را نشان میدهد و ثابت نمیکند که آنتیاکسیدانها بهتنهایی از سرطان جلوگیری میکنند.
سرطان دهانه رحم در بیشتر موارد به دلیل عفونت پایدار با گونههای پرخطر ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) ایجاد میشود. با این حال، همه زنانی که به HPV مبتلا میشوند به سرطان مبتلا نمیشوند. همین موضوع باعث شده پژوهشگران عوامل دیگری مانند تغذیه، التهاب، وضعیت ایمنی بدن و سبک زندگی را نیز در روند تبدیل عفونت به بیماری بررسی کنند.
بررسی نقش آنتیاکسیدانها و سرطان دهانه رحم در یک مطالعه گسترده
این پژوهش که در مجله International Journal of Gynecology & Obstetrics منتشر شده است، دادههای مربوط به بررسی ملی سلامت و تغذیه آمریکا (NHANES) بین سالهای ۲۰۰۳ تا ۲۰۱۸ را تحلیل کرد.
در این مطالعه، اطلاعات ۱۷۴ زن با سابقه سرطان دهانه رحم با ۸۷۰ زن مشابه که این بیماری را گزارش نکرده بودند، مقایسه شد. پژوهشگران برای بررسی کیفیت آنتیاکسیدانی رژیم غذایی افراد، به جای تمرکز بر یک ماده غذایی خاص، از شاخصی به نام Composite Dietary Antioxidant Index (CDAI) استفاده کردند.
این شاخص میزان دریافت چندین ماده مغذی مهم شامل:
- ویتامین A
- ویتامین C
- ویتامین E
- کاروتنوئیدها
- روی
- سلنیوم
را در رژیم غذایی افراد بررسی میکند.
نتایج نشان داد با هر یک واحد افزایش در امتیاز CDAI، شیوع سرطان دهانه رحم حدود ۱۱.۴ درصد کمتر بود. همچنین زنانی که بالاترین امتیاز آنتیاکسیدانی را داشتند، در مقایسه با گروه دارای پایینترین امتیاز، ۵۵.۸ درصد شیوع پایینتری از سرطان دهانه رحم داشتند.
آنتیاکسیدانها و سرطان دهانه رحم؛ چرا آنتیاکسیدانها ممکن است بر سرطان دهانه رحم اثر بگذارند؟
یکی از توضیحهای احتمالی برای این ارتباط، نقش استرس اکسیداتیو در بدن است. سلولها در جریان فعالیتهای طبیعی بدن، عفونتها و التهاب، مولکولهایی به نام گونههای فعال اکسیژن تولید میکنند. زمانی که مقدار این مولکولها از توان دفاعی بدن بیشتر شود، میتوانند به DNA، پروتئینها و غشای سلولی آسیب برسانند.
عفونت طولانیمدت HPV ممکن است این شرایط را تشدید کند و محیطی ایجاد کند که در آن آسیب سلولی راحتتر ادامه پیدا کند. آنتیاکسیدانها با خنثی کردن این مولکولهای آسیبرسان، میتوانند به کاهش آسیب اکسیداتیو کمک کنند.
علاوه بر این، برخی مواد مغذی بررسیشده در این پژوهش، مانند روی و سلنیوم، در عملکرد سیستم ایمنی و حفظ سلامت بافتها نقش دارند. از آنجا که سیستم ایمنی یکی از عوامل مهم در کنترل عفونت HPV است، وضعیت تغذیهای بدن میتواند در مسیر بیماری اهمیت داشته باشد.
آنتیاکسیدانها و سرطان دهانه رحم؛ چه مواد غذایی سرشار از آنتیاکسیدان هستند؟
پژوهش حاضر یک ماده غذایی خاص را به عنوان عامل محافظ معرفی نمیکند، بلکه بر مجموع دریافت مواد مغذی مختلف تأکید دارد.
منابع غذایی مهم این ترکیبات شامل:
- میوهها و سبزیجات برای دریافت ویتامین C و کاروتنوئیدها
- مغزها و دانهها برای ویتامین E و مواد معدنی
- حبوبات و غلات کامل برای تأمین برخی مواد مغذی ضروری
هستند.
به گفته پژوهشگران، اثر احتمالی آنتیاکسیدانها ممکن است نتیجه همکاری چندین ماده مغذی در مسیرهای مختلف بدن باشد، نه تأثیر یک ترکیب منفرد.
محدودیتهای مطالعه درباره آنتیاکسیدانها و سرطان دهانه رحم
با وجود نتایج قابل توجه، این تحقیق محدودیتهایی دارد. پژوهشگران تنها ارتباط میان رژیم غذایی و سابقه سرطان را بررسی کردند و نتوانستند رابطه علت و معلولی را ثابت کنند.
برای مثال، برخی زنان ممکن است پس از تشخیص سرطان، رژیم غذایی خود را تغییر داده باشند. همچنین اطلاعات مربوط به تغذیه بر اساس گزارش یک روزه غذایی جمعآوری شده بود که ممکن است نشاندهنده عادات غذایی طولانیمدت افراد نباشد.
عوامل دیگری مانند سطح درآمد، دسترسی به خدمات درمانی، میزان فعالیت بدنی و وضعیت کلی سلامت نیز میتوانند بر این ارتباط تأثیر بگذارند؛ عواملی که ممکن است در بررسیهای آماری بهطور کامل قابل اندازهگیری نباشند.
نتیجهگیری: آنتیاکسیدانها میتوانند بخشی از سبک زندگی سالم باشند
یافتههای این مطالعه نشان میدهد آنتیاکسیدانها و سرطان دهانه رحم ممکن است ارتباطی مهم داشته باشند و رژیم غذایی غنی از مواد مغذی آنتیاکسیدانی میتواند یکی از عوامل مؤثر در سلامت زنان باشد.
با این حال، آنتیاکسیدانها جایگزین روشهای پیشگیری و تشخیص پزشکی مانند واکسیناسیون HPV، غربالگریهای منظم و مراقبتهای پزشکی نیستند. پژوهشهای آینده با پیگیری طولانیمدت افراد میتوانند مشخص کنند که آیا افزایش دریافت آنتیاکسیدانها واقعاً میتواند خطر ابتلا به سرطان دهانه رحم را کاهش دهد یا خیر.
