تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان؛ هورمونها چگونه بر بهبود زخم اثر میگذارند؟
تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان ممکن است به نحوه عملکرد و هماهنگی سلولهای بنیادی پوست مربوط باشد. پژوهشگران دانشگاه آزاد بروکسل و دانشگاه کمبریج با بررسی سلولهای پوست موشها دریافتند که سلولهای بنیادی در موشهای ماده هماهنگتر عمل میکنند، درحالیکه سلولهای موشهای نر رفتار مستقلتری دارند. این تفاوت با تأثیر هورمونهای جنسی ارتباط دارد و ممکن است بخشی از علت ترمیم سریعتر زخمها در موشهای ماده، بهویژه در روزهای نخست پس از آسیب، را توضیح دهد.
این مطالعه که نتایج آن در مجله علمی Nature منتشر شده، دیدگاه تازهای درباره نقش جنس زیستی در بازسازی پوست ارائه میدهد. بااینحال، یافتههای مربوط به سرعت ترمیم زخم در این پژوهش بر موشها به دست آمدهاند و برای مشخصشدن میزان انطباق آنها با بدن انسان، تحقیقات بیشتری لازم است.
تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان از کجا ناشی میشود؟
پوست بهطور مداوم سلولهای خود را جایگزین میکند تا سد محافظتی بدن حفظ شود. این فرایند به سلولهای بنیادی واقع در بخش پایینی لایه بیرونی پوست وابسته است. این سلولها تقسیم میشوند و سلولهای جدیدی تولید میکنند؛ برخی از سلولهای حاصل توانایی بنیادی خود را حفظ میکنند و برخی دیگر بهتدریج به سلولهای تخصصیافته پوست تبدیل میشوند.
سلولهای تخصصیافته با تشکیل لایه محافظ پوست، بدن را از محیط بیرون جدا میکنند. این سلولها هنگام بلوغ توانایی تقسیمشدن را از دست میدهند، به سطح پوست حرکت میکنند و در نهایت از آن جدا میشوند.
پژوهشگران برای بررسی دقیق این فرایند، با استفاده از فناوری پیشرفته تصویربرداری، سلولهای منفرد پوست موشهای زنده و سلولهای حاصل از تقسیم آنها را به مدت پنج ماه دنبال کردند. این مشاهده طولانیمدت به آنها امکان داد تا الگوهای بازسازی پوست را با جزئیات بیشتری بررسی کنند.
یکی از یافتههای مهم پژوهش این بود که سلولهای بنیادی پوست مستقیماً به سلولهای کاملاً بالغ تبدیل نمیشوند؛ بلکه ابتدا مرحلهای میانی را میگذرانند که در آن فقط میتوانند تعداد محدودی بار تقسیم شوند. این نتیجه به روشنشدن یکی از پرسشهای قدیمی درباره نحوه نوسازی پوست کمک میکند.
تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان؛ چرا سلولهای پوست موشهای ماده هماهنگتر عمل میکنند؟
یکی از یافتههای غیرمنتظره پژوهش، تفاوت در رفتار سلولهایی بود که از تقسیم یک سلول مادر به وجود میآیند. در موشهای ماده، این دو سلول که «سلولهای خواهر» نامیده میشوند، اغلب تصمیمهای مشابهی میگیرند؛ برای مثال، ممکن است هر دو دوباره تقسیم شوند یا همزمان وارد مرحله تخصصیافتگی شوند.
در مقابل، سلولهای خواهر در موشهای نر هماهنگی کمتری دارند و بیشتر بهصورت مستقل رفتار میکنند.
به گفته پژوهشگران، این تفاوت صرفاً یک ویژگی ظاهری نیست، بلکه میتواند بر سرعت تکثیر و بلوغ سلولهای پوست اثر بگذارد. این هماهنگی بیشتر ممکن است یکی از عوامل مؤثر در تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان باشد؛ هرچند نقش دقیق این سازوکار در انسان هنوز به بررسی بیشتری نیاز دارد.
نقش هورمونهای جنسی در تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان
پژوهشگران برای مشخصکردن علت این تفاوت، تأثیر هورمونهای جنسی را بررسی کردند. نتایج آزمایشها نشان داد که تستوسترون و استروژن در تنظیم رفتار سلولهای بنیادی پوست نقش دارند.
در یکی از آزمایشها، پژوهشگران موشهای نر را اخته کردند تا منبع اصلی تولید تستوسترون در آنها حذف شود. پس از این تغییر، سلولهای پوست این موشها رفتاری شبیهتر به سلولهای موشهای ماده پیدا کردند. با تجویز دیهیدروتستوسترون (DHT)، شکل فعال تستوسترون، الگوی رفتاری سلولها دوباره به حالت معمول موشهای نر بازگشت.
آزمایشهای مربوط به موشهای ماده نیز نقش هورمونها را تأیید کرد. برداشتن تخمدانها باعث کاهش تکثیر سلولهای بنیادی و تقریباً ازبینرفتن هماهنگی میان سلولهای خواهر شد. تزریق استرادیول، یکی از شکلهای استروژن، کاهش تکثیر سلولهای بنیادی را جبران کرد.
این نتایج نشان میدهند که هورمونهای جنسی میتوانند از دو مسیر متفاوت بر نوسازی پوست اثر بگذارند: تستوسترون به تسریع بلوغ سلولهای پوستی کمک میکند، درحالیکه استروژن تکثیر سلولهای بنیادی را تقویت میکند و در هماهنگی رفتار آنها نقش دارد.
پژوهشگران همچنین اثر تستوسترون را روی پوست انسان بازسازیشده در آزمایشگاه بررسی کردند. این آزمایش نشان داد که تستوسترون میتواند تمایز سلولهای بنیادی را در این مدل نیز تسریع کند. بااینحال، این نتیجه بهتنهایی ثابت نمیکند که تمام سازوکارهای مشاهدهشده در موشها در بدن انسان نیز به همین شکل عمل میکنند.
تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان؛ آیا زخمها در زنان سریعتر از مردان بهبود پیدا میکنند؟
برای بررسی ارتباط این تفاوتهای سلولی با ترمیم زخم، پژوهشگران آسیبهایی را روی پوست پشت موشها ایجاد کردند و روند بهبود آنها را زیر نظر گرفتند.
نتایج نشان داد زخمها در موشهای ماده، بهویژه در چند روز نخست پس از آسیب، سریعتر بسته میشوند. این برتری اولیه تا حدی با فعالشدن زودتر سلولهای بنیادی پوست و هماهنگی بیشتر عملکرد آنها ارتباط داشت. با ادامه روند بهبود، تفاوت میان دو گروه بهتدریج کمتر شد.
این یافتهها میتوانند بخشی از تفاوتهای مشاهدهشده در ترمیم زخم میان دو جنس را توضیح دهند؛ اما نباید آنها را به معنای اثبات قطعی سریعتر بودن بهبود تمام زخمها در زنان دانست. برای نتیجهگیری درباره انسان، مطالعات بالینی و بررسیهای تکمیلی ضروری هستند.
این پژوهش درباره تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان چه کاربردی در پزشکی دارد؟
شناخت تفاوت ترمیم پوست در زنان و مردان ممکن است در آینده به توسعه درمانهایی کمک کند که ویژگیهای زیستی هر بیمار را در نظر میگیرند. از جمله زمینههای بالقوه کاربرد این یافتهها میتوان به بهبود روند ترمیم سوختگیها، زخمهای ناشی از جراحی و زخمهای مزمن، از جمله زخمهای مرتبط با دیابت، اشاره کرد.
همچنین، پژوهشگران امیدوارند بررسی نقش هورمونهای جنسی در رفتار سلولهای بنیادی بتواند به درک بهتر بیماریهای پوستی و سرطان پوست کمک کند. بااینحال، این کاربردها هنوز در مرحله بررسی علمی قرار دارند و نمیتوان بر اساس نتایج فعلی، درمان مشخصی را توصیه کرد.
جمعبندی
این پژوهش نشان میدهد که هورمونهای جنسی میتوانند بر نحوه تقسیم، بلوغ و هماهنگی سلولهای بنیادی پوست اثر بگذارند. رفتار هماهنگتر سلولها در موشهای ماده با بستهشدن سریعتر زخمها در روزهای نخست ارتباط داشت. این یافتهها اهمیت درنظرگرفتن جنس زیستی در تحقیقات مربوط به پوست و ترمیم زخم را برجسته میکنند؛ اما برای مشخصشدن کاربرد بالینی آنها در انسان، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
منبع
بیشتر بخوانید…
داروی ضد پیری پوست جدید چگونه میتواند به ترمیم سریعتر زخمها کمک کند؟
