داروی ضد پیری پوست با حذف سلولهای پیر، روند ترمیم زخم را افزایش داد
با افزایش سن، توانایی پوست برای بازسازی و ترمیم آسیبها کاهش پیدا میکند. اکنون پژوهشگران در مطالعهای جدید نشان دادهاند که یک داروی ضد پیری پوست میتواند با هدف قرار دادن سلولهای آسیبدیده و پیر، به پوست سالمند کمک کند تا سریعتر زخمها را ترمیم کند. این دارو که ABT-۲۶۳ نام دارد، در آزمایش روی موشهای مسن باعث کاهش سلولهای پیر پوست و بهبود قابل توجه روند بهبودی زخمها شد.
با وجود نتایج امیدوارکننده، این روش هنوز فقط در مرحله آزمایش حیوانی قرار دارد و برای بررسی ایمنی و اثربخشی آن در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است.
سلولهای پیر چگونه بر سلامت پوست تأثیر میگذارند؟
یکی از دلایل کند شدن ترمیم زخمها با افزایش سن، تجمع سلولهایی به نام سلولهای پیر (Senescent cells) در بافتهای بدن است. این سلولها در اثر آسیب یا استرس، توانایی تقسیم شدن را از دست میدهند، اما همچنان در بدن باقی میمانند و میتوانند موادی آزاد کنند که بر عملکرد سلولهای اطراف تأثیر منفی میگذارد.
افزایش تعداد این سلولها با گذر زمان میتواند باعث التهاب طولانیمدت و اختلال در فرآیند طبیعی بازسازی بافتها شود. به همین دلیل، دانشمندان در سالهای اخیر به دنبال روشهایی برای حذف انتخابی این سلولها بودهاند.
داروهای موسوم به سنولیتیکها (Senolytics) با هدف از بین بردن سلولهای پیر طراحی شدهاند، در حالی که تلاش میکنند سلولهای سالم را حفظ کنند.
داروی ضد پیری پوست ABT-۲۶۳ چگونه عمل کرد؟
در این پژوهش، محققان داروی ABT-۲۶۳ را به صورت موضعی روی پوست موشهای مسن به مدت پنج روز استفاده کردند. پس از این دوره، میزان نشانههای پیری سلولی در پوست کاهش پیدا کرد.
سپس پژوهشگران زخمهای کوچکی روی پوست این موشها ایجاد کردند و سرعت بهبود آنها را بررسی کردند. نتایج نشان داد که تا روز بیستوچهارم، حدود ۸۰ درصد از موشهایی که با ABT-۲۶۳ درمان شده بودند، زخمهایشان به طور کامل بهبود یافته بود. در گروه موشهای مسن که درمان دریافت نکرده بودند، این میزان حدود ۵۶ درصد بود.
این تفاوت نشان میدهد حذف سلولهای پیر پیش از ایجاد آسیب ممکن است پوست را برای واکنش بهتر در برابر زخم آماده کند.
تأثیر داروی ضد پیری پوست بر التهاب و بازسازی بافت
یکی از یافتههای جالب این مطالعه، افزایش موقت فعالیتهای التهابی پس از مصرف ABT-۲۶۳ بود. اگرچه التهاب طولانیمدت میتواند به بدن آسیب بزند، اما یک واکنش التهابی کنترلشده بخش طبیعی از فرآیند ترمیم زخم است.
پژوهشگران دریافتند این افزایش کوتاهمدت التهاب ممکن است به فعال شدن مسیرهای ترمیمی پوست کمک کرده باشد.
همچنین این دارو فعالیت ژنهایی را افزایش داد که در تولید کلاژن و ایجاد رگهای خونی جدید نقش دارند. کلاژن پروتئینی مهم برای استحکام و ساختار پوست است و تشکیل رگهای جدید نیز به رساندن اکسیژن و مواد مغذی به بافت در حال ترمیم کمک میکند.
چرا این روش میتواند برای پوست سالمند مهم باشد؟
با افزایش سن، زخمهای ناشی از جراحی، آسیبهای پوستی یا برخی مشکلات مزمن ممکن است دیرتر بهبود پیدا کنند. پژوهشگران امیدوارند روشهایی مانند درمان موضعی با داروهای سنولیتیک بتوانند در آینده به آمادهسازی پوست سالمندان برای ترمیم بهتر کمک کنند.
یکی از مزیتهای احتمالی استفاده موضعی از ABT-۲۶۳ این است که دارو مستقیماً روی ناحیه موردنظر اعمال میشود و ممکن است میزان مواجهه سایر بخشهای بدن با دارو و عوارض احتمالی آن کاهش یابد.
داروی ضد پیری پوست هنوز برای انسان تأیید نشده است
با وجود نتایج امیدوارکننده، باید توجه داشت که این تحقیق روی موشها انجام شده است و هنوز مشخص نیست آیا همین اثرات در انسان نیز مشاهده خواهد شد یا خیر.
پژوهشهای آینده باید بررسی کنند که آیا ABT-۲۶۳ میتواند با ایمنی مناسب در انسان استفاده شود و آیا توانایی آن در بهبود زخمهای پوستی در انسان مشابه نتایج آزمایشهای حیوانی خواهد بود.
این مطالعه بخشی از تحقیقات گستردهتر درباره درمانهای سنولیتیک است؛ درمانهایی که هدف آنها مقابله با یکی از ویژگیهای مهم پیری یعنی تجمع سلولهای آسیبدیده در بدن است.
