آسیب DNA با نور خورشید
نور خورشید بخش طبیعی زندگی روزمره است و نقش مهمی در تولید ویتامین D و سلامت عمومی بدن دارد. بااینحال، پژوهشی جدید نشان میدهد آسیب DNA با نور خورشید ممکن است حتی زمانی رخ دهد که شدت تابش فرابنفش پایین باشد و پوست هیچ قرمزی قابل مشاهدهای پیدا نکند. محققان مؤسسه QIMR Berghofer استرالیا دریافتند مقدار کلی پرتو فرابنفشی که پوست دریافت میکند اهمیت زیادی دارد و قرار گرفتن طولانیتر در معرض نور ضعیف میتواند به اندازه دریافت همان مقدار پرتو در مدت کوتاهتر، باعث آسیب سلولی شود.
آسیب DNA با نور خورشید چگونه ایجاد میشود؟
پژوهشگران در این مطالعه بررسی کردند که پوست انسان در برابر سطوح مختلف پرتو فرابنفش موجود در نور طبیعی خورشید چه واکنشی نشان میدهد. در این مطالعه که با عنوان Low-Dose UV Study معرفی شده است، ۵۸ فرد با پوست روشن تا زیتونی شرکت داشتند.
محققان بخشی از پوست پشت هر فرد را در چند روز در معرض پرتو فرابنفش با شدتهای متفاوت قرار دادند. این شدتها شرایطی مانند نور فرابنفش در اواسط صبح و زمان ناهار را شبیهسازی میکردند. سپس با نمونهبرداری از پوست، میزان آسیب DNA و همچنین برخی واکنشهای سلولی و ایمنی بررسی شد.
نتایج نشان داد حتی زمانی که مقدار تابش آنقدر زیاد نبود که پوست شرکتکنندگان را صورتی یا قرمز کند، نشانههای قابل اندازهگیری از آسیب DNA ایجاد شده بود.
آسیب DNA با نور خورشید؛ شدت نور مهم است یا مقدار کلی پرتو؟
یکی از نکات مهم این پژوهش، تفاوت میان شدت تابش و مقدار کلی پرتو فرابنفش دریافتی است. به گفته پژوهشگران، ممکن است یک فرد مقدار مشخصی از پرتو فرابنفش را در مدت کوتاهی در میانه روز دریافت کند یا همان مقدار را طی مدت طولانیتری در ساعات ابتدایی یا پایانی روز دریافت کند.
در هر دو حالت، مقدار کلی پرتو دریافتی میتواند مشابه باشد و همین مقدار کلی برای ایجاد آسیب اهمیت دارد.
این یافته میتواند توضیح دهد چرا تصور اینکه نور خورشید در ساعات ابتدایی یا پایانی روز همیشه بیخطر است، ممکن است درست نباشد. وقتی شدت نور کمتر است، ممکن است فرد مدت بیشتری در فضای باز بماند و بدون توجه به محافظت از پوست، در معرض پرتو فرابنفش قرار بگیرد.
آسیب DNA با نور خورشید بدون قرمزی پوست
یکی از یافتههای قابل توجه مطالعه این بود که آسیب DNA لزوماً با قرمزی یا تغییر ظاهری پوست همراه نیست.
پژوهشگران علاوه بر بررسی آسیب مستقیم DNA، برخی تغییرات مولکولی را نیز بررسی کردند که میتوانند نشانههای اولیه آسیب سلولی باشند. یکی از این شاخصها پروتئینی به نام p53 بود که هنگام تحت فشار قرار گرفتن سلولهای پوست یا آسیب دیدن DNA افزایش پیدا میکند.
همچنین آسیبهای ایجادشده در DNA در اثر پرتو فرابنفش بررسی شد. نتایج نشان داد حتی دوزهای نسبتاً پایین پرتو میتوانند سلولهای پوست را وادار به واکنش کنند، بدون اینکه آسیب در ظاهر پوست قابل مشاهده باشد.
آیا آسیبهای کوچک میتوانند در طول زمان اهمیت پیدا کنند؟
پژوهشگران تأکید میکنند مشاهده آسیب DNA به این معنا نیست که فرد دچار سرطان شده است. بااینحال، به گفته آنها، قرار گرفتن مکرر پوست در معرض دوزهای کوچک پرتو فرابنفش میتواند در طول ماهها و سالها اثر تجمعی داشته باشد.
آسیبهای مکرر به DNA ممکن است زمینه ایجاد تغییرات ژنتیکی را فراهم کنند. پژوهشگران معتقدند برخی از این تغییرات میتوانند در نهایت در شروع سرطان پوست نقش داشته باشند.
به همین دلیل، آنها معتقدند توجه به مواجهههای کوتاه و روزمره با نور خورشید نیز اهمیت دارد؛ برای مثال زمانی که فرد برای انجام کارهای معمولی بیرون از خانه است و تصور نمیکند مدت کوتاهی قرار گرفتن در معرض نور خورشید نیاز به محافظت داشته باشد.
آسیب DNA با نور خورشید؛ آیا باید از نور خورشید کاملاً دوری کنیم؟
پژوهشگران تأکید میکنند نتایج این مطالعه به معنای ضرورت دوری کامل از نور خورشید نیست. نور خورشید در تولید ویتامین D و سلامت عمومی نقش دارد و هدف پژوهش، ایجاد نگرانی درباره هر نوع حضور در فضای باز نیست.
موضوع اصلی این است که تشخیص «ایمن بودن» نور خورشید تنها بر اساس شدت آن یا نبود قرمزی پوست ممکن است تصویر کاملی ارائه نکند. به همین دلیل، محققان بر اهمیت توصیههای مناسب برای محافظت از پوست تأکید دارند.
بر اساس راهنماییهای فعلی که در این گزارش به آنها اشاره شده است، اقدامات محافظتی در برابر نور خورشید زمانی توصیه میشوند که شاخص فرابنفش به ۳ یا بیشتر برسد.
آسیب DNA با نور خورشید؛ محافظت از پوست در برابر نور ضعیف خورشید
یافتههای این پژوهش نشان میدهد آسیب DNA با نور خورشید میتواند در شرایطی رخ دهد که فرد انتظار آن را ندارد؛ یعنی زمانی که شدت نور چندان زیاد نیست و پوست نیز دچار قرمزی نمیشود.
پژوهشگران معتقدند این نتایج میتواند به بازنگری در توصیههای مربوط به ایمنی در برابر نور خورشید کمک کند. آنها همچنین بر اهمیت استفاده از ضدآفتاب بهعنوان بخشی از مراقبت روزمره، بهویژه برای محافظت در برابر دورههای کوتاه و پیشبینینشده قرار گرفتن در معرض نور خورشید، تأکید دارند.
در مجموع، این مطالعه نشان میدهد برای ارزیابی خطر نور خورشید نباید فقط به شدت تابش یا تغییرات ظاهری پوست توجه کرد. آسیب DNA با نور خورشید ممکن است پیش از آنکه نشانهای مانند قرمزی روی پوست دیده شود آغاز شود و مواجهههای کوچک و تکرارشونده در طول زمان اهمیت پیدا کنند.
منبع
بیشتر بخوانید…
رژیم گیاهی و تأثیر آن بر جذابیت ظاهری؛ آیا میوه و سبزیجات ظاهر ما را تغییر میدهند؟
