پپتیدهای تقویتکننده طعم شوری ممکن است راهی برای کاهش نمک مصرفی بدون از دست دادن طعم مطلوب غذا فراهم کنند. پژوهشگران دانشگاه پزشکی گاننان در چین، ترکیباتی را بررسی کردهاند که با افزایش احساس شوری، میتوانند به تولید غذاهای کمنمک کمک کنند. یکی از این ترکیبات که از بررسی پپتیدهای مرتبط با قارچ خوراکی Hypsizygus marmoreus به دست آمده، در آزمایشها شدت طعم شوری را بیش از سایر ترکیبات بررسیشده افزایش داده است. بااینحال، هنوز مشخص نیست این روش در غذاهای روزمره تا چه اندازه میتواند مصرف واقعی نمک را کاهش دهد.
چرا کاهش مصرف نمک اهمیت دارد؟
نمک یکی از مواد رایج برای بهبود طعم غذاست، اما مصرف بیش از حد آن میتواند برای سلامت مضر باشد. مشکل این است که مقدار زیادی از نمک دریافتی افراد لزوماً از نمکی که هنگام آشپزی به غذا اضافه میکنند، نمیآید؛ غذاهای آماده، فرآوریشده و فستفودها نیز میتوانند حاوی مقادیر قابلتوجهی نمک باشند.
در چنین شرایطی، کاهش نمک بدون آنکه طعم غذا به شکل محسوسی تغییر کند، میتواند رویکردی کاربردی باشد. اگر بتوان شدت احساس شوری را با مقدار کمتری نمک افزایش داد، تولیدکنندگان مواد غذایی فرصت بیشتری برای تهیه محصولات کمسدیم خواهند داشت. پپتیدهای تقویتکننده طعم شوری با همین هدف مورد توجه پژوهشگران قرار گرفتهاند.
پپتیدهای تقویتکننده طعم شوری چگونه شناسایی شدند؟
پژوهشگران برای یافتن ترکیبات مناسب، هزاران گزینه را بررسی کردند. آنها با استفاده از روش طیفسنجی جرمی، حدود ۶۰۰۰ نامزد پپتیدی را غربال کردند تا در نهایت پنج ترکیب با ویژگیهای امیدوارکننده از نظر پایداری، ایمنی و تقویت طعم انتخاب شوند.
این ترکیبات بهصورت مصنوعی ساخته شدند و سپس با استفاده از زبان انسان و زبان الکترونیکی مورد آزمایش قرار گرفتند. زبان الکترونیکی سامانهای است که برای ارزیابی ویژگیهای طعمی مواد به کار میرود و میتواند در کنار آزمایشهای انسانی به بررسی واکنشهای چشایی کمک کند.
در ارزیابی شدت شوری طی بازهای حدود ۷۵ تا ۱۰۵ ثانیه، سه پپتید عملکرد برجستهتری داشتند: ASHGEGF، GDDWT و LDDGF. در میان آنها، ASHGEGF بیشترین افزایش شدت شوری را نشان داد.
پپتیدهای تقویتکننده طعم شوری؛ کدام پپتید بیشترین تأثیر را بر طعم شوری داشت؟
بر اساس نتایج گزارششده، پپتید ASHGEGF شدت احساس شوری را ۷۰٫۵۹ درصد افزایش داد. این مقدار برای پپتید LDDGF برابر با ۴۹٫۰۲ درصد و برای GDDWT برابر با ۴۷٫۰۶ درصد بود.
این ارقام نشان میدهند که برخی پپتیدها میتوانند احساس شوری را تقویت کنند، اما یک نکته مهم وجود دارد: افزایش ۷۰٫۵۹ درصدی شدت شوری به معنای اثبات امکان کاهش ۷۰ درصدی نمک مصرفی نیست. این نتیجه به افزایش شدت طعم مربوط است و برای تعیین میزان نمکی که واقعاً میتوان از غذا حذف کرد، باید آزمایشهای بیشتری روی ترکیبات غذایی واقعی انجام شود.
بنابراین، اگرچه پپتیدهای تقویتکننده طعم شوری چشماندازی امیدوارکننده دارند، نمیتوان هنوز آنها را جایگزینی قطعی برای کاهش نمک در رژیم غذایی دانست.
پپتیدهای تقویتکننده طعم شوری؛ نقش گیرنده TMC4 در تقویت احساس شوری
پژوهشگران برای درک سازوکار این ترکیبات، نحوه تعامل آنها با پروتئین موسوم به TMC4 را بررسی کردند. این پروتئین در تشخیص شوری نقش دارد و به انتقال پیامهای مرتبط با این مزه کمک میکند.
نتایج نشان داد هر سه پپتید بر این پروتئین اثر میگذارند. این یافته به درک بهتر چگونگی تقویت طعم شوری کمک میکند و میتواند زمینهای برای طراحی ترکیبات مؤثرتر در آینده باشد.
مطالعات پیشین نیز به ارتباط میان ترکیبات قارچها و گیرندههای مرتبط با احساس شوری پرداخته بودند؛ بااینحال، پژوهش جدید اطلاعات بیشتری درباره سازوکار احتمالی این تعامل ارائه کرده است.
پپتیدهای تقویتکننده طعم شوری؛ آیا این ترکیبات میتوانند به تولید غذاهای کمنمک کمک کنند؟
یکی از کاربردهای احتمالی این یافتهها، تولید غذاهایی است که با سدیم کمتر، همچنان طعم مطلوبی داشته باشند. چنین رویکردی بهویژه برای محصولات فرآوریشده اهمیت دارد؛ زیرا مصرفکنندگان همیشه از مقدار نمک موجود در این محصولات آگاه نیستند و کنترل میزان سدیم آنها نیز به انتخاب فرد محدود نمیشود.
بااینحال، برای استفاده عملی از این ترکیبات باید مشخص شود که پپتیدها در غذاهای مختلف چگونه عمل میکنند، آیا اثر آنها در شرایط واقعی حفظ میشود و چه مقدار کاهش نمک بدون افت محسوس طعم امکانپذیر است. بررسی دقیق ایمنی و پایداری آنها نیز برای استفاده گسترده در صنایع غذایی اهمیت دارد.
پژوهشگران در مرحله بعد قصد دارند عملکرد ASHGEGF را هنگام ترکیب با مخلوطهای کمسدیم و افزودن به غذاهای واقعی بررسی کنند. این مرحله میتواند نشان دهد که نتایج آزمایشگاهی تا چه اندازه در شرایط مصرف روزمره کاربرد دارند.
جمعبندی
پژوهش درباره پپتیدهای تقویتکننده طعم شوری نشان میدهد که برخی ترکیبات میتوانند احساس شوری را بدون افزودن نمک بیشتر تقویت کنند. در این مطالعه، پپتید ASHGEGF با افزایش ۷۰٫۵۹ درصدی شدت شوری، بهترین عملکرد را در میان سه ترکیب برتر داشت. این یافته میتواند به توسعه غذاهای کمنمک کمک کند، اما هنوز برای نتیجهگیری درباره میزان کاهش واقعی نمک در رژیم غذایی زود است. آزمایش این ترکیبات در غذاهای واقعی، گام بعدی برای سنجش ظرفیت آنها در صنعت غذا خواهد بود.
