نوشیدنیهای انرژیزا و ارتباط آنها با افزایش گزارشهای مشکلات قلبی
نوشیدنیهای انرژیزا که برای افزایش هوشیاری، کاهش احساس خستگی و بهبود عملکرد روزانه مصرف میشوند، ممکن است با خطراتی برای سلامت قلب همراه باشند. پژوهشی جدید نشان داده است که در گزارشهای ثبتشده درباره عوارض محصولات حاوی کافئین و سایر مواد محرک، موارد ایست قلبی حدود ۱۱ برابر و حمله قلبی حدود ۴.۵ برابر بیشتر از محصولات فاقد این ترکیبات بوده است. این یافتهها بهویژه از آن جهت اهمیت دارند که نزدیک به نیمی از گزارشهای مشکلات قلبی مرتبط با این محصولات به افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله مربوط میشود. البته پژوهشگران تأکید میکنند که این نتایج بهتنهایی ثابت نمیکنند نوشیدنیهای انرژیزا عامل مستقیم بروز این مشکلات هستند.
نوشیدنیهای انرژیزا چرا نگرانکننده شدهاند؟
بازار نوشیدنیهای انرژیزا در سالهای اخیر رشد قابلتوجهی داشته است. فروش جهانی این محصولات طی یک دهه بیش از دو برابر شده و در سال ۲۰۲۴ از ۲۰ میلیارد دلار فراتر رفته است. با وجود محبوبیت روزافزون آنها، هنوز اطلاعات علمی محدودی درباره تأثیر بلندمدت نوشیدنیهای انرژیزا و مکملهای حاوی مواد محرک بر سلامت قلب وجود دارد.
شواهد قبلی نشان دادهاند که مصرف مقادیر زیاد کافئین میتواند بر عملکرد دستگاه قلبیعروقی تأثیر بگذارد. همچنین مواردی از آریتمی یا نامنظمی ضربان قلب و حتی مرگ ناگهانی قلبی پس از مصرف این محصولات گزارش شده است. برخی از این اتفاقات در جوانانی رخ داده که پیش از آن هیچ عامل خطر شناختهشدهای برای بیماری قلبی نداشتهاند.
بر اساس بیانیه علمی انجمن قلب آمریکا در سال ۲۰۲۶، بیشتر بزرگسالان سالم میتوانند روزانه تا ۴۰۰ میلیگرم کافئین مصرف کنند، بدون اینکه معمولاً با نگرانی قابلتوجهی از نظر ایمنی روبهرو شوند. این مقدار تقریباً معادل کافئین موجود در پنج فنجان قهوه معمولی ۲۳۷ میلیلیتری است.
بااینحال، میزان کافئین در محصولات مختلف تفاوت زیادی دارد. بعضی نوشیدنیهای انرژیزا در هر واحد حجم، تا سه برابر قهوه دمکرده کافئین دارند. در برخی مکملهای پیش از تمرین ورزشی نیز غلظت کافئین میتواند بیش از ۱۲ برابر قهوه باشد.
پژوهش درباره نوشیدنیهای انرژیزا چه چیزی نشان داد؟
پژوهشگران برای بررسی ارتباط میان مصرف محصولات محرک و مشکلات قلبی، اطلاعات یک پایگاه داده فدرال آمریکا را بررسی کردند که گزارشهای عوارض احتمالی غذاها و مکملهای غذایی را ثبت میکند.
در این بررسی، ۲۸ هزار و ۳۴۵ گزارش ثبتشده بین سالهای ۲۰۱۷ تا ۲۰۲۵ مورد تحلیل قرار گرفت. از این تعداد، ۸۵۴ گزارش به نوشیدنیهای انرژیزا یا مکملهای حاوی کافئین و سایر محرکها مربوط بود. سایر گزارشها درباره محصولاتی مانند نوشابه، اسموتی، ویتامینها، پروتئینبارها و نوشیدنیهای جایگزین وعده غذایی بودند که ترکیبات محرک نداشتند.
مقایسه این اطلاعات تفاوتهای قابلتوجهی را نشان داد:
- ایست قلبی: در گزارشهای مربوط به محصولات حاوی کافئین و محرکها، موارد ایست قلبی حدود ۱۱ برابر بیشتر بود.
- حمله قلبی: گزارش حمله قلبی حدود ۴.۵ برابر بیشتر از گروه محصولات فاقد محرک بود.
- اختلال ریتم قلب: موارد آریتمی بطنی و تپش قلب تقریباً چهار برابر بیشتر گزارش شده بود.
- افزایش ضربان قلب: این علامت نزدیک به سه برابر بیشتر دیده شد.
- درد قفسه سینه: گزارش این مشکل حدود ۲.۷۱ برابر بیشتر بود.
- غش کردن: موارد گزارششده تقریباً دو برابر بیشتر بود.
این اعداد نشاندهنده فراوانی مشکلات در گزارشهای ثبتشده هستند، نه میزان افزایش خطر واقعی برای مصرفکنندگان.
نوشیدنیهای انرژیزا؛ چرا جوانان بیشتر در گزارشهای مشکلات قلبی دیده میشوند؟
یکی از یافتههای قابلتوجه این پژوهش، سهم بالای جوانان در گزارش عوارض قلبی مرتبط با نوشیدنیهای انرژیزا و مکملهای محرک بود. حدود ۴۵ درصد از گزارشهای قلبی مربوط به محصولات حاوی کافئین و محرکها به افراد ۱۸ تا ۳۴ ساله اختصاص داشت.
هنوز مشخص نیست چرا این گروه سنی سهم بیشتری از گزارشها را به خود اختصاص داده است؛ اما پژوهشگران چند احتمال را مطرح کردهاند.
نخست اینکه جوانان ممکن است بیشتر از سایر گروههای سنی نوشیدنیهای انرژیزا و مکملهای محرک مصرف کنند. در نتیجه، احتمال حضور این محصولات در گزارشهای مربوط به مشکلات پزشکی نیز افزایش مییابد.
نحوه مصرف این محصولات نیز میتواند اهمیت داشته باشد. برای مثال، مصرف نوشیدنیهای انرژیزا پیش از فعالیت ورزشی شدید یا ترکیب آنها با الکل و مواد مخدر ممکن است در بروز مشکلات احتمالی نقش داشته باشد. همچنین برخی افراد ممکن است بدون اطلاع از وجود یک بیماری زمینهای قلبی، این محصولات را مصرف کنند.
البته این توضیحات در حال حاضر فرضیههایی هستند و برای مشخص شدن نقش هرکدام به تحقیقات بیشتری نیاز است.
آیا نوشیدنیهای انرژیزا باعث حمله قلبی میشوند؟
با وجود تفاوتهای چشمگیر مشاهدهشده در گزارشها، پژوهشگران تأکید دارند که نمیتوان از این مطالعه نتیجه گرفت نوشیدنیهای انرژیزا مستقیماً باعث حمله قلبی یا ایست قلبی میشوند.
یکی از دلایل این محدودیت، روش جمعآوری اطلاعات است. دادههای مورد بررسی از گزارشهای داوطلبانه به سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) به دست آمدهاند. بنابراین ممکن است بسیاری از عوارض احتمالی هرگز گزارش نشده باشند.
از طرف دیگر، پژوهشگران نمیدانستند چه تعداد از افراد این محصولات را مصرف کردهاند اما هیچ مشکل قلبی برایشان به وجود نیامده است. همچنین اطلاعات دقیقی درباره تعداد افرادی که دچار عوارض شدهاند اما گزارشی ثبت نکردهاند، وجود نداشت.
در نتیجه، این دادهها امکان محاسبه احتمال واقعی بروز حمله قلبی یا ایست قلبی در میان مصرفکنندگان نوشیدنیهای انرژیزا را فراهم نمیکنند.
گرگوری مارکوس، استاد پزشکی دانشگاه کالیفرنیا در سانفرانسیسکو و رئیس بیانیه علمی انجمن قلب آمریکا درباره کافئین و بیماریهای قلبیعروقی در سال ۲۰۲۶، نیز تأکید کرده است که برای مشخص شدن رابطه علت و معلولی میان این محصولات و مشکلات قلبی، تحقیقات بیشتری لازم است.
مصرف نوشیدنیهای انرژیزا به چه نکاتی نیاز دارد؟
یکی از نگرانیهای مطرحشده در این پژوهش، امکان دریافت مقادیر بالای کافئین از طریق مصرف همزمان چند محصول محرک است. نوشیدنیهای انرژیزا و مکملهای ورزشی ممکن است هرکدام مقدار قابلتوجهی کافئین داشته باشند و مجموع مصرف آنها بهسرعت از حد توصیهشده روزانه فراتر برود.
پژوهشگران همچنین توصیه میکنند متخصصان سلامت هنگام بررسی علائمی مانند تپش قلب، درد قفسه سینه یا غش کردن، درباره مصرف اخیر یا منظم نوشیدنیهای انرژیزا و مکملهای محرک نیز از بیماران سؤال کنند.
در مجموع، این پژوهش زنگ هشداری درباره ضرورت بررسی دقیقتر ایمنی نوشیدنیهای انرژیزا و مکملهای محرک است. هرچند هنوز نمیتوان این محصولات را عامل مستقیم مشکلات قلبی دانست، فراوانی بالای برخی عوارض در گزارشهای بررسیشده نشان میدهد که آگاهی از میزان کافئین و ترکیبات محرک محصولات مصرفی اهمیت زیادی دارد.
