نور روز و خطر زوال عقل؛ نتایج یک پژوهش گسترده چه میگویند؟
قرار گرفتن در معرض نور طبیعی روز ممکن است با کاهش خطر ابتلا به زوال عقل ارتباط داشته باشد. این نتیجه بر اساس پژوهشی به دست آمده است که اطلاعات نزدیک به ۸۸ هزار بزرگسال را بررسی کرده و ارتباط میان میزان نور دریافتی در طول روز و احتمال ابتلا به این بیماری را مورد ارزیابی قرار داده است.
در این مطالعه، پژوهشگران دادههای ۸۷ هزار و ۵۷۷ بزرگسال را تحلیل کردند. شرکتکنندگان به مدت هفت روز از دستگاههایی استفاده کردند که روی مچ دست بسته میشدند و حسگرهای اندازهگیری نور داشتند. این دستگاهها به پژوهشگران امکان دادند میزان مواجهه افراد با نور را در زندگی روزمره بررسی کنند.
شرکتکنندگان بهطور متوسط طی یک دوره پیگیری ۸٫۱ ساله تحت بررسی قرار گرفتند. در این مدت، ۷۴۱ نفر به زوال عقل مبتلا شدند.
نتایج نشان داد افرادی که میانگین مواجهه روزانه آنها با نور بیش از هزار لوکس بود، در مقایسه با افرادی که در محیطهای کمنورتر قرار داشتند، با ۱۶ درصد خطر کمتر ابتلا به زوال عقل مواجه بودند.
لوکس واحد اندازهگیری شدت روشنایی است. برای درک بهتر این مقدار، روشنایی هزار لوکس تقریباً با نور محیط بیرون در یک روز ابری قابل مقایسه است؛ نوری که معمولاً از روشنایی بسیاری از محیطهای داخلی بیشتر است.
پژوهشگران پس از در نظر گرفتن عوامل مختلف مرتبط با سلامت، سبک زندگی و محیط زندگی نیز همچنان ارتباط میان نور روز و خطر کمتر زوال عقل را مشاهده کردند.
نور روز و خطر زوال عقل؛ چه مدت قرار گرفتن در معرض نور روز با کاهش خطر زوال عقل ارتباط دارد؟
علاوه بر شدت روشنایی، مدتزمان قرار گرفتن در معرض نور نیز در نتایج پژوهش اهمیت داشت.
بر اساس یافتهها، افرادی که روزانه دستکم ۴۲ دقیقه در معرض نور با شدت پنج هزار لوکس یا بیشتر قرار میگرفتند، در مقایسه با افرادی که کمتر از این میزان نور دریافت میکردند، ۱۷ درصد خطر کمتر ابتلا به زوال عقل داشتند.
این نتیجه نشان میدهد که بررسی نور روز فقط به میزان روشنایی محیط محدود نمیشود و مدتزمان مواجهه با نور نیز ممکن است اهمیت داشته باشد.
بااینحال، این اعداد به معنای آن نیستند که افزایش مدت حضور در فضای باز، خطر زوال عقل را به همان میزان برای هر فرد کاهش میدهد. پژوهش حاضر ارتباط میان این عوامل را بررسی کرده است و نمیتواند بهتنهایی رابطه علت و معلولی میان آنها را اثبات کند.
همچنین باید توجه داشت که میزان روشنایی محیط با مقدار نوری که واقعاً به چشم میرسد یکسان نیست. حسگرهای نصبشده روی مچ دست نمیتوانند مقدار نور دریافتی چشم را با دقت کامل اندازهگیری کنند؛ موضوعی که در تفسیر نتایج اهمیت دارد.
نور روز و خطر زوال عقل؛ چرا نور روز ممکن است برای سلامت مغز اهمیت داشته باشد؟
یکی از توضیحات احتمالی برای ارتباط میان نور روز و خطر زوال عقل، نقش نور در تنظیم ریتم شبانهروزی بدن است.
ریتم شبانهروزی، سامانه زمانبندی داخلی بدن است که بسیاری از فرایندهای زیستی، از جمله چرخه خواب و بیداری و الگوهای فعالیت روزانه، را تنظیم میکند. نور محیط یکی از عوامل مهم تأثیرگذار بر این سامانه به شمار میرود.
بر اساس مقاله، تحلیلهای تکمیلی پژوهشگران نشان داد که تفاوت در ریتمهای شبانهروزی و برخی ساختارهای مغزی ممکن است بخشی از ارتباط مشاهدهشده میان میزان نور دریافتی و خطر زوال عقل را توضیح دهد.
این یافته اهمیت بررسی ارتباط میان شرایط محیطی و عملکرد مغز را برجسته میکند. افراد در طول روز با الگوهای متفاوتی از روشنایی مواجه میشوند؛ برخی ساعات زیادی را در محیطهای بسته و کمنور سپری میکنند، درحالیکه دیگران بیشتر در معرض نور روشن روز قرار دارند.
بااینحال، پژوهش حاضر مشخص نمیکند که دقیقاً کدام سازوکار زیستی مسئول ارتباط میان نور روز و خطر زوال عقل است. برای روشن شدن این موضوع، به مطالعات بیشتری نیاز است.
نور روز و خطر زوال عقل؛ آیا زمانبندی دریافت نور بر خطر زوال عقل تأثیر دارد؟
پژوهشگران در بررسیهای خود دریافتند که ارتباط میان نور روز و خطر زوال عقل در برخی گروهها برجستهتر بود.
این ارتباط در افرادی که از نظر الگوی خواب و بیداری به گروه شبزندهداران تعلق داشتند، در حاملان گونه ژنتیکی APOE ε4 و همچنین در افرادی که بیشتر در معرض نور شبانه قرار میگرفتند، قویتر مشاهده شد.
الگوی شبزندهداری به افرادی اشاره دارد که تمایل دارند دیرتر بخوابند و دیرتر از خواب بیدار شوند. گونه ژنتیکی APOE ε4 نیز یکی از عوامل ژنتیکی مرتبط با خطر ابتلا به بیماری آلزایمر محسوب میشود.
البته مشاهده ارتباط قویتر در این گروهها به معنای اثبات تأثیر مستقیم نور بر خطر ابتلا به زوال عقل در آنها نیست. این نتایج صرفاً نشان میدهند که ارتباط میان نور و زوال عقل ممکن است در افراد مختلف یکسان نباشد.
نکته دیگر اینکه پژوهشگران ارتباط معناداری از نظر آماری میان مواجهه با نور در شب و خطر زوال عقل پیدا نکردند. بنابراین، بر اساس این مطالعه نمیتوان نتیجه گرفت که نور شبانه بهتنهایی خطر ابتلا به این بیماری را افزایش میدهد.
نور روز و خطر زوال عقل؛ آیا افزایش نور روز میتواند از زوال عقل پیشگیری کند؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، هنوز نمیتوان گفت که افزایش مواجهه با نور روز بهطور مستقیم از زوال عقل پیشگیری میکند.
این پژوهش از نوع مشاهدهای بود؛ یعنی محققان میزان مواجهه افراد با نور را بررسی کردند و سپس ارتباط آن را با ابتلا به زوال عقل سنجیدند. چنین مطالعاتی میتوانند ارتباط میان عوامل مختلف را نشان دهند، اما بهتنهایی ثابت نمیکنند که یکی از این عوامل علت دیگری است.
از سوی دیگر، میزان مواجهه شرکتکنندگان با نور فقط طی هفت روز اندازهگیری شد. بنابراین، این اندازهگیری لزوماً نشاندهنده الگوی نور دریافتی آنها در تمام سالهای زندگی نیست.
همچنین محدودیت حسگرهای مچی در اندازهگیری دقیق نور رسیده به چشم، یکی دیگر از عواملی است که باید هنگام تفسیر نتایج در نظر گرفته شود.
برای مشخص شدن اینکه آیا تغییر الگوی مواجهه با نور میتواند خطر زوال عقل را کاهش دهد، به پژوهشهای بیشتری نیاز است؛ بهویژه مطالعاتی که بتوانند تأثیر مستقیم تغییر میزان و زمان دریافت نور را بررسی کنند.
در حال حاضر، یافتههای این مطالعه درباره نور روز و خطر زوال عقل را باید نشانهای از ارتباط احتمالی میان نور روز و سلامت مغز دانست، نه اثبات یک روش قطعی برای پیشگیری از زوال عقل.
جمعبندی
پژوهشی که اطلاعات نزدیک به ۸۸ هزار بزرگسال را بررسی کرده است، نشان میدهد قرار گرفتن بیشتر در معرض نور روشن روز با خطر کمتر ابتلا به زوال عقل ارتباط دارد. افرادی که میانگین مواجهه روزانه آنها با نور بیش از هزار لوکس بود، ۱۶ درصد خطر کمتر ابتلا به این بیماری داشتند. همچنین، دستکم ۴۲ دقیقه مواجهه روزانه با نور پنج هزار لوکس یا بیشتر با ۱۷ درصد خطر کمتر ارتباط داشت.
بااینحال، این یافتهها رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکنند و هنوز مشخص نیست که افزایش نور دریافتی در طول روز میتواند بهطور مستقیم از زوال عقل پیشگیری کند یا خیر. مطالعات آینده باید مشخص کنند که آیا تغییر الگوی نور دریافتی میتواند راهی مؤثر برای حمایت از سلامت مغز در بلندمدت باشد.
