ویتامین C در اختلالات خونی ممکن است فراتر از نقش شناختهشده خود در حمایت از سیستم ایمنی، آثار دیگری نیز داشته باشد. یک کارآزمایی بالینی فاز ۲ نشان داده است که مصرف روزانه ویتامین C نتوانسته رشد سلولهای غیرطبیعی خونی را کاهش دهد، اما با تغییرات مطلوب در مسیرهای التهابی، کاهش برخی عوارض جدی و همچنین نشانهای از بقای بیشتر همراه بوده است. بااینحال، پژوهشگران تأکید دارند که این یافتهها هنوز برای ارائه توصیه درمانی کافی نیستند و باید در یک مطالعه بزرگتر بررسی شوند.
چرا ویتامین C در اختلالات خونی مورد توجه قرار گرفته است؟
ویتامین C میتواند فعالیت گروهی از پروتئینهای سلولی به نام آنزیمهای TET را افزایش دهد. این آنزیمها در تنظیم روشن یا خاموش شدن برخی ژنها نقش دارند. کاهش فعالیت آنها یکی از ویژگیهای رایج در بعضی سرطانهای خون است.
همین ارتباط باعث شد پژوهشگران بررسی کنند آیا مصرف مکمل ویتامین C میتواند برای افرادی که در معرض برخی بیماریهای خونی قرار دارند یا به انواع کمخطر سرطان خون مبتلا هستند، فایدهای داشته باشد یا خیر.
این موضوع در کارآزمایی EVITA بررسی شد؛ یک مطالعه تصادفی، دوسوکور و کنترلشده با دارونما که در دانمارک و ایالات متحده انجام شد.
مطالعه ویتامین C در اختلالات خونی چگونه انجام شد؟
در این کارآزمایی، ۱۰۹ نفر شرکت کردند. همه افراد یا به نوعی اختلال خونی مبتلا بودند که احتمال تبدیل شدن آن به سرطان وجود داشت، یا نوع کمخطر یک سرطان خونی را داشتند.
از میان شرکتکنندگان، ۵۵ نفر بهطور تصادفی روزانه ۱۰۰۰ میلیگرم ویتامین C خوراکی دریافت کردند و ۵۴ نفر دارونما گرفتند. این درمان به مدت ۱۲ ماه ادامه داشت.
هدف اصلی پژوهشگران این بود که بررسی کنند آیا ویتامین C میتواند سرعت رشد سلولهای پیشسرطانی یا سرطانی را تغییر دهد یا خیر.
نتیجه این بخش چندان امیدوارکننده نبود: سرعت رشد سلولهای غیرطبیعی در دو گروه تفاوتی نداشت.
ویتامین C در اختلالات خونی؛ ویتامین C چه تغییراتی ایجاد کرد؟
اگرچه ویتامین C نتوانست هدف اصلی مطالعه، یعنی کاهش رشد سلولهای غیرطبیعی، را محقق کند، پژوهشگران تفاوتهایی را در برخی پیامدهای دیگر مشاهده کردند.
افرادی که ویتامین C دریافت کرده بودند، تغییراتی در سیگنالدهی التهابی نشان دادند که با پیامدهای بهتر همخوانی داشت. همچنین موارد کمخونی، ذاتالریه، آرتریت حاد غیرعفونی و خونریزی داخلی در این گروه کمتر گزارش شد.
در مقابل، مشکلات گوارشی در گروه دریافتکننده ویتامین C بیشتر بود.
این یافتهها نشان میدهد اثر احتمالی ویتامین C ممکن است لزوماً از طریق جلوگیری مستقیم از رشد سلولهای غیرطبیعی ایجاد نشود و تغییرات دیگری مانند مسیرهای التهابی نیز در آن نقش داشته باشند؛ بااینحال، مطالعه حاضر برای مشخص کردن چنین سازوکاری طراحی نشده بود.
آیا ویتامین C با کاهش مرگومیر مرتبط بود؟
یکی از جالبترین یافتههای این پژوهش در پیگیری طولانیتر شرکتکنندگان مشاهده شد.
در میانه دوره پیگیری ۳۳.۶ ماهه، در مجموع ۳۵ نفر از شرکتکنندگان فوت کرده بودند. از این تعداد، ۲۴ مورد در گروه دارونما و ۱۱ مورد در گروه ویتامین C رخ داده بود.
تحلیل اکتشافی نیز نشان داد افرادی که به گروه دریافتکننده ویتامین C اختصاص یافته بودند، در طول دوره پیگیری احتمال بقای بیشتری داشتند.
بااینحال، این بخش از نتایج باید با احتیاط تفسیر شود. پژوهشگران تأکید کردهاند که یافته مربوط به بقا اکتشافی بوده و هنوز نمیتوان بر اساس آن نتیجه گرفت که ویتامین C باعث افزایش طول عمر افراد مبتلا به این اختلالات میشود.
آیا ویتامین C میتواند از سرطان خون جلوگیری کند؟
بر اساس این مطالعه، هنوز نمیتوان چنین نتیجهای گرفت. ویتامین C در این کارآزمایی نتوانست رشد سلولهای پیشسرطانی یا سرطانی را کاهش دهد و یافته مربوط به بقای بیشتر نیز به تأیید در یک مطالعه بزرگتر نیاز دارد.
پژوهشگران معتقدند نتایج EVITA دلیل مناسبی برای ادامه بررسی این موضوع فراهم میکند، اما برای تغییر روشهای درمانی به شواهد بیشتری نیاز است.
ویتامین C در اختلالات خونی؛ چرا به یک مطالعه بزرگتر نیاز است؟
پژوهشگران تأکید دارند که نتایج فعلی امیدوارکننده هستند، اما هنوز برای ارائه توصیه درمانی کافی نیستند. آنها پیشنهاد میکنند یک کارآزمایی فاز ۳ و بزرگتر انجام شود تا مشخص شود آیا تفاوت مشاهدهشده در بقای افراد واقعاً با مصرف ویتامین C ارتباط دارد یا ممکن است ناشی از عوامل دیگری باشد.
بنابراین، یافتههای فعلی را باید بیشتر بهعنوان یک نشانه اولیه برای ادامه پژوهش در نظر گرفت، نه دلیلی برای استفاده از ویتامین C بهعنوان درمان یا پیشگیری از سرطانهای خون.
در مجموع، کارآزمایی EVITA نشان داد ویتامین C رشد سلولهای غیرطبیعی خون را در افراد مورد مطالعه کاهش نداد، اما با برخی تغییرات مطلوب التهابی، عوارض جدی کمتر و یک سیگنال اولیه از بقای بیشتر همراه بود. این نتایج میتواند مسیر پژوهشهای آینده درباره ویتامین C در اختلالات خونی را مشخص کند، اما برای رسیدن به یک نتیجه قطعی همچنان به مطالعات بزرگتر نیاز است.
