ناتو و طول عمر؛ آیا یک غذای تخمیری میتواند به سلامت در سالمندی کمک کند؟
ناتو و طول عمر در سالهای اخیر به موضوع توجه پژوهشگران حوزه تغذیه و سلامت تبدیل شدهاند. ناتو، یکی از غذاهای سنتی ژاپن با قدمتی حدود هزار سال، از تخمیر دانههای پختهشده سویا به کمک نوعی باکتری به نام Bacillus subtilis var. natto تهیه میشود. این غذا با بوی تند و بافت چسبناک و رشتهای خود شناخته میشود؛ ویژگیهایی که ممکن است برای بسیاری از افراد چندان خوشایند نباشند. بااینحال، ترکیبات مغذی ناتو و نتایج برخی مطالعات، توجه دانشمندان را به ارتباط احتمالی آن با سلامت قلب، استحکام استخوانها و طول عمر جلب کرده است.
ناتو منبعی غنی از پروتئین گیاهی، فیبر و مواد معدنی است و مقدار قابلتوجهی ویتامین K2 نیز دارد. پژوهشها نشان میدهند افرادی که بهطور منظم این غذا را مصرف میکنند، در برخی مطالعات با پیامدهای سلامت مطلوبتری روبهرو بودهاند. البته بیشتر این شواهد درباره ناتو و طول عمر از مطالعات مشاهدهای به دست آمدهاند؛ بنابراین، نمیتوان با قطعیت گفت که مصرف ناتو بهتنهایی موجب افزایش طول عمر یا پیشگیری از بیماریها میشود.
ارزش غذایی ناتو؛ پروتئین، فیبر و ویتامین K2
ناتو علاوه بر پروتئین گیاهی و فیبر، حاوی مواد معدنی مهمی مانند منیزیم و پتاسیم است. بر اساس اطلاعات مقاله نیو اطلس، یک وعده ۵۰ گرمی از این غذا حدود ۸٫۳ گرم پروتئین و ۴٫۸ گرم فیبر دارد و در کنار آن، ۵۰ میلیگرم منیزیم و ۳۳۰ میلیگرم پتاسیم فراهم میکند. این ترکیب، ناتو را به یکی از گزینههای مغذی در میان غذاهای تهیهشده از سویا تبدیل کرده است.
یکی از ویژگیهای برجسته ناتو، مقدار زیاد ویتامین K2، بهویژه نوعی از آن به نام مناکینون-۷ یا MK-۷ است. ویتامین K در فرایند انعقاد خون نقش دارد و ویتامین K2 نیز در سوختوساز استخوانها مشارکت میکند. به همین دلیل، پژوهشگران بررسی کردهاند که آیا مصرف منظم ناتو میتواند با حفظ سلامت استخوان و کاهش خطر مشکلاتی مانند پوکی استخوان ارتباط داشته باشد یا خیر.
ناتو و طول عمر؛ ارتباط ناتو با سلامت استخوانها و پیشگیری از پوکی استخوان
سلامت استخوانها یکی از زمینههای مهم پژوهش درباره ناتو است. در مطالعهای که در سال ۲۰۲۰ انجام شد، نقش ویتامین K2 موجود در این غذا در ارتباط با خطر شکستگی استخوان در زنان یائسه ژاپنی بررسی شد.
همچنین، یک فراتحلیل منتشرشده در اواخر سال ۲۰۲۵، نتایج شش مطالعه درباره مصرف ناتو و پوکی استخوان را بررسی کرد. یافتههای این بررسی نشان دادند که مصرف معمول ناتو با وضعیت بهتر ویتامین K و شاخصهای مطلوبتر سوختوساز استخوان ارتباط دارد. این ویتامین در فعالسازی استئوکلسین، پروتئینی مؤثر در معدنیشدن استخوانها، نقش ایفا میکند.
بااینحال، شواهد موجود درباره ناتو و طول عمر عمدتاً بر مطالعات مشاهدهای متکی هستند. بنابراین، هنوز مشخص نیست که چه میزان از این ارتباط به مصرف ناتو مربوط است و چه عوامل دیگری ممکن است در آن نقش داشته باشند.
ناتو و طول عمر؛ نتایج مطالعات درباره خطر مرگومیر
یکی از دلایل افزایش توجه به ناتو، نتایج مطالعاتی است که ارتباط مصرف آن را با مرگومیر بررسی کردهاند.
در مطالعه تاکایاما که در سال ۲۰۱۷ در مجله آمریکایی تغذیه بالینی منتشر شد، نزدیک به ۳۰ هزار نفر شرکت داشتند. پژوهشگران دریافتند افرادی که بیشترین میزان ناتو را مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که کمترین میزان مصرف را داشتند، با خطر کمتری برای مرگ ناشی از بیماریهای قلبیعروقی روبهرو بودند. این ارتباط پس از تعدیل برخی عوامل تأثیرگذار دیگر نیز مشاهده شد.
مطالعه دیگری که در سال ۲۰۲۰ در مجله پزشکی بریتانیا (BMJ) منتشر شد، دادههای ۹۲ هزار و ۹۱۵ بزرگسال را بررسی کرد. نتایج نشان داد مصرف منظم ناتو با حدود ۱۰ تا ۱۱ درصد کاهش در مرگومیر ناشی از همه علل ارتباط داشت. البته این پژوهش سایر محصولات تخمیری سویا را نیز در نظر گرفته بود؛ بنابراین، نمیتوان تمام این ارتباط را صرفاً به ناتو نسبت داد.
در مطالعهای ۱۵ ساله که نتایج آن در سال ۲۰۲۵ منتشر شد، وضعیت ۱۵۴۸ مرد سالمند ژاپنی بررسی شد. مردانی که بهطور منظم و پیوسته ناتو مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که هرگز آن را نمیخوردند، ۴۰ درصد کمتر در معرض خطر مرگومیر ناشی از همه علل قرار داشتند. بااینحال، گزارش شخصی افراد از عادات غذایی و مشاهدهای بودن مطالعه، از جمله محدودیتهای این نتیجه بود.
این یافتهها درباره ناتو و طول عمر امیدوارکنندهاند، اما نشان نمیدهند که ناتو بهتنهایی باعث افزایش طول عمر میشود.
ناتو و طول عمر؛ تأثیر ناتو بر سلامت قلب و فشار خون
پژوهشها علاوه بر طول عمر، ارتباط ناتو با سلامت قلب و فشار خون را نیز بررسی کردهاند. یکی از ترکیبات مورد توجه در این زمینه، آنزیمی به نام ناتوکیناز است که در فرایند تخمیر ناتو تولید میشود.
برخی مطالعات نتایج امیدوارکنندهای درباره تأثیر ناتوکیناز بر فشار خون گزارش کردهاند. در مقالهای منتشرشده در سال ۲۰۲۳ نیز پژوهشگران احتمال استفاده از این آنزیم را بهعنوان درمان کمکی برای فشار خون بالا مطرح کردند. بااینحال، آنها تأکید داشتند که برای تعیین میزان اثربخشی آن و بررسی وابستگی نتایج به مقدار مصرف، به پژوهشهای بیشتری نیاز است. این یافتهها به معنای اثبات اثر درمانی ناتو یا جایگزینشدن آن با داروهای تجویزشده نیستند.
ناتو و سلامت روده؛ آیا تخمیر به میکروبیوم کمک میکند؟
فرایند تخمیر میتواند ویژگیهای تغذیهای مواد غذایی را تغییر دهد و ترکیبات تازهای ایجاد کند. پژوهشگران در سال ۲۰۲۶ نیز با بررسی فرایند تخمیر ناتو، دریافتند که این فرایند ترکیبات گوگردی ویژهای به نام «سوپرسولفیدها» را در سویا تغییر میدهد. این مولکولها در سوختوساز سلولی نقش دارند و احتمال میرود در برخی ویژگیهای مفید ناتو مؤثر باشند؛ هرچند نقش دقیق آنها در سلامت انسان همچنان نیازمند بررسی است.
در مطالعهای کوچک روی ۴۴ زن، شرکتکنندگان بهمدت دو هفته ناتو و در دورهای دیگر سویای آبپز مصرف کردند. مصرف ناتو با افزایش سطح باکتریهای جنس Bacillus در مدفوع همراه بود، اما تغییر مشخصی در عملکرد روده مشاهده نشد. بنابراین، هرچند این نتیجه از احتمال تأثیر ناتو بر میکروبیوم روده حمایت میکند، پیامدهای آن برای سلامت گوارش هنوز روشن نیست.
ناتو و طول عمر؛ آیا ناتو واقعاً غذای افزایشدهنده طول عمر است؟
ناتو ترکیبی از پروتئین گیاهی، فیبر، مواد معدنی و ویتامین K2 را در اختیار بدن قرار میدهد و پژوهشها ارتباط مصرف آن را با برخی شاخصهای سلامت قلب و استخوان و کاهش مرگومیر بررسی کردهاند. بااینحال، بخش مهمی از شواهد موجود مشاهدهای است و رابطه علتومعلولی را ثابت نمیکند.
بنابراین، بهتر است ناتو را غذایی مغذی با ظرفیتهای بالقوه برای حمایت از سلامت بدانیم، نه راهکاری قطعی برای افزایش طول عمر یا پیشگیری از بیماریها. شناخت دقیقتر اثرات آن به مطالعات بیشتری نیاز دارد.
منبع
بیشتر بخوانید…
باکتری کیمچی و حذف نانوپلاستیکها؛ آیا یک غذای تخمیری میتواند به پاکسازی بدن کمک کند؟
