مکملهای کلسیم و ویتامین D سالهاست که بهعنوان یکی از مهمترین راهکارهای حفظ سلامت استخوانها و کاهش خطر شکستگی در سالمندان توصیه میشوند. با این حال، نتایج یک پژوهش جامع جدید که در نشریه معتبر BMJ منتشر شده، این باور رایج را به چالش کشیده است و نشان میدهد مزایای این مکملها ممکن است بسیار کمتر از آن چیزی باشد که تاکنون تصور میشد.
مکملهای کلسیم و ویتامین D؛ توصیهای رایج برای سلامت استخوان
زمین خوردن یکی از مهمترین مشکلات سلامت در افراد سالمند است. بر اساس آمارهای مطرحشده در این گزارش، تقریباً از هر سه فرد بالای ۶۵ سال، یک نفر حداقل یک بار در سال زمین میخورد. این حوادث میتوانند به شکستگی استخوان، درد مزمن، کاهش کیفیت زندگی و حتی نیاز به مراقبتهای طولانیمدت منجر شوند. به همین دلیل، پزشکان و نهادهای سلامت در بسیاری از کشورها سالها مصرف مکملهای کلسیم و ویتامین D را برای محافظت از استخوانها توصیه کردهاند.
با وجود این، مطالعات پیشین نتایج یکسانی ارائه نکرده بودند و درباره میزان اثربخشی این مکملها در پیشگیری از شکستگی و زمینخوردن، اختلاف نظر وجود داشت. همین موضوع پژوهشگران را به انجام یک بررسی جامعتر سوق داد.
بررسی گسترده تأثیر مکملهای کلسیم و ویتامین D
در این مطالعه، محققان کانادایی دادههای ۶۹ کارآزمایی بالینی تصادفیسازیشده را که در مجموع ۱۵۳ هزار و ۹۰۲ شرکتکننده را شامل میشد، مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. هدف اصلی بررسی این بود که آیا مصرف مکملهای کلسیم، ویتامین D یا ترکیب این دو میتواند خطر شکستگیها و زمین خوردن را در مقایسه با دارونما یا عدم درمان کاهش دهد یا خیر.
پژوهشگران علاوه بر تحلیل نتایج، کیفیت مطالعات و میزان سوگیری احتمالی در آنها را نیز ارزیابی کردند تا به نتیجهای قابل اعتماد دست یابند.
نتایج مطالعه درباره مکملهای کلسیم و ویتامین D
نتایج نشان داد که مصرف مکمل کلسیم بهتنهایی، ویتامین D بهتنهایی یا ترکیب هر دو، تأثیر ناچیز یا فاقد اهمیت بالینی در کاهش خطر شکستگیهای کلی دارد. این یافته بر اساس شواهدی با سطح اطمینان متوسط تا بالا به دست آمده است.
همچنین بررسیها نشان داد که این مکملها در پیشگیری از شکستگیهای مهمی مانند شکستگی لگن یا کاهش احتمال زمین خوردن نیز عملکرد چشمگیری ندارند. به بیان دیگر، مزایای مشاهدهشده آنقدر اندک بوده که از نظر بالینی برای بیشتر افراد معنیدار محسوب نمیشود.
آیا این نتایج برای همه افراد صدق میکند؟
پژوهشگران تأکید کردهاند که نتایج این تحقیق لزوماً برای همه گروهها قابل تعمیم نیست. برای مثال، افرادی که به بیماریهای خاص استخوانی مبتلا هستند یا تحت درمان دارویی پوکی استخوان قرار دارند، ممکن است شرایط متفاوتی داشته باشند.
با این حال، تحلیلهای تکمیلی نشان داد که نتایج در گروههای مختلف از نظر سن، جنسیت، سابقه شکستگی، سابقه زمین خوردن و حتی میزان دریافت کلسیم از رژیم غذایی تقریباً یکسان بوده است. این موضوع اعتماد پژوهشگران به یافتههای نهایی را افزایش داده است.
پیامدهای یافتههای جدید برای توصیههای پزشکی
نویسندگان این مطالعه نتیجهگیری کردهاند که شواهد موجود از مصرف روتین مکملهای کلسیم و ویتامین D برای پیشگیری از شکستگیها و زمین خوردن در اغلب بزرگسالان حمایت نمیکند. به اعتقاد آنها، پزشکان، تدوینکنندگان دستورالعملهای درمانی و نهادهای نظارتی باید توصیههای فعلی خود را بر اساس این شواهد جدید بازنگری کنند.
در سرمقاله همراه این پژوهش نیز کارشناسان بر لزوم انجام مطالعات بزرگتر برای شناسایی افرادی که ممکن است واقعاً از این مکملها سود ببرند تأکید کردهاند. در عین حال، آنها پیشنهاد میکنند منابع و توجه بیشتری به راهکارهایی اختصاص یابد که اثربخشی آنها در کاهش خطر سقوط اثبات شده است؛ از جمله تمرینات تعادلی، ورزشهای مقاومتی، ارزیابی خطرات محیط خانه و برنامههای آموزشی متناسب با شرایط هر فرد.
جمعبندی
مطالعه جدید BMJ یکی از بزرگترین بررسیهای انجامشده درباره مکملهای کلسیم و ویتامین D محسوب میشود. نتایج آن نشان میدهد که مصرف معمول این مکملها برای اکثر سالمندان احتمالاً نقش مهمی در کاهش شکستگیها و زمین خوردن ندارد. این یافتهها میتوانند آغازگر بازنگری در توصیههای رایج پزشکی باشند و توجه متخصصان را به سمت روشهای مؤثرتر برای حفظ سلامت استخوان و پیشگیری از آسیبهای ناشی از زمین خوردن جلب کنند.
