قند هنگام مصرف آنتیبیوتیک و سلامت میکروبیوم روده
قند هنگام مصرف آنتیبیوتیک ممکن است بیش از آنچه تصور میشود بر تعادل باکتریهای روده اثر بگذارد. پژوهش جدیدی از محققان City of Hope نشان داده است بیمارانی که در زمان مصرف آنتیبیوتیک شیرینی و مواد غذایی شیرین بیشتری مصرف میکردند، بیشتر در معرض کاهش تنوع میکروبیوم روده قرار داشتند. این مطالعه بهویژه در بیمارانی انجام شد که به دلیل سرطان خون تحت درمان فشرده و پیوند سلولهای بنیادی خونساز بودند؛ گروهی که میکروبیوم آنها در معرض اختلال شدید قرار دارد.
این پژوهش پنج سال ادامه داشت و نتایج آن در مجله Nature منتشر شده است. محققان میگویند یافتهها میتواند به درک بهتر نقش تغذیه در حفظ میکروبیوم روده هنگام درمان با آنتیبیوتیکها کمک کند.
بررسی دقیق رژیم غذایی و میکروبیوم بیماران
در این مطالعه، پژوهشگران ۱۷۳ بیمار بستری را که برای دریافت شیمیدرمانی فشرده و پیوند سلولهای بنیادی در بیمارستان بودند، بررسی کردند. همه بیماران در طول بستری حداقل یک آنتیبیوتیک دریافت کردند و حدود ۸۰ درصد آنها از یک یا چند آنتیبیوتیک وسیعالطیف استفاده کردند؛ داروهایی که به دلیل هدف قرار دادن انواع مختلف باکتریها، تأثیر بیشتری بر میکروبیوم دارند.
پژوهشگران اطلاعات مربوط به ۹۴۱۹ وعده غذایی را ثبت کردند و از نمونههای مدفوع ۱۵۸ بیمار برای بررسی تنوع میکروبیوم استفاده کردند. برخلاف بسیاری از مطالعات تغذیهای که به یادآوری افراد درباره غذاهای مصرفشده متکی هستند، در این پژوهش بیماران هنگام دریافت هر وعده غذایی میزان مصرف خود را ثبت میکردند. در مجموع بیش از ۴۰ هزار ماده غذایی و نوشیدنی بررسی شد.
قند هنگام مصرف آنتیبیوتیک؛ مصرف شیرینی با کاهش تنوع باکتریهای روده ارتباط داشت
تحلیل دادهها نشان داد بین مصرف بیشتر شیرینی در زمان استفاده از آنتیبیوتیک و کاهش تنوع میکروبیوم روده ارتباط وجود دارد. به گفته پژوهشگران، این الگو در مدلهای آماری مختلف نیز مشاهده شد.
یکی از باکتریهایی که توجه ویژه محققان را به خود جلب کرد، Enterococcus بود. افزایش این باکتری در میکروبیوم بیماران تحت پیوند میتواند با خطر بیشتر عفونتهای جریان خون، بیماری پیوند علیه میزبان و برخی عوارض جدی دیگر همراه باشد.
در این مطالعه، ترکیب مصرف بالای مواد غذایی شیرین و آنتیبیوتیکهای وسیعالطیف با اختلال بیشتر در میکروبیوم همراه بود. پژوهشگران گزارش کردند که به ازای هر ۱۰۰ گرم افزایش مصرف شیرینی، که از نظر مقدار قند تقریباً معادل یک میلکشیک بزرگ است، تنوع باکتریایی ۲۴ درصد کاهش داشت.
قند هنگام مصرف آنتیبیوتیک؛ آزمایش روی موشها از یافتههای انسانی حمایت کرد
برای بررسی بیشتر این ارتباط، پژوهشگران آزمایشهایی روی موشها نیز انجام دادند. موشهای سالمی که آنتیبیوتیک وسیعالطیف دریافت کردند و رژیم غذایی سرشار از ساکاروز داشتند، بهسرعت با افزایش بیش از حد Enterococcus در روده مواجه شدند.
در مقابل، موشهایی که رژیم غذایی پرقند دریافت کردند اما آنتیبیوتیک مصرف نکردند، تنوع طبیعی باکتریهای روده خود را حفظ کردند. این یافته به گفته پژوهشگران نشان میدهد که ترکیب آنتیبیوتیک و رژیم غذایی پرقند ممکن است در ایجاد اختلال میکروبیوم نقش داشته باشد.
آیا باید هنگام مصرف آنتیبیوتیک قند را حذف کرد؟
با وجود نتایج این مطالعه، پژوهشگران تأکید کردهاند که هنوز برای توصیه به همه افراد جهت حذف قند هنگام مصرف آنتیبیوتیک زود است. این مطالعه عمدتاً گروهی از بیماران مبتلا به سرطان را در شرایط درمانی بسیار فشرده بررسی کرده است و برای مشخص شدن اینکه کاهش مصرف قند در افراد دیگر نیز میتواند از میکروبیوم محافظت کند، به کارآزماییهای بالینی بیشتری نیاز است.
محققان همچنین تأکید میکنند که بسیاری از محصولاتی که برای بیماران بستری مانند شیکهای تغذیهای، اسموتیها و نوشیدنیهای ورزشی استفاده میشوند، ممکن است حاوی مقدار زیادی قند باشند. بنابراین، میزان قند موجود در این محصولات نیز موضوعی است که میتواند در مطالعات آینده مورد توجه قرار گیرد.
در مجموع، این پژوهش نشان میدهد قند هنگام مصرف آنتیبیوتیک موضوعی قابل بررسی در سلامت میکروبیوم روده است، اما یافتههای فعلی هنوز به معنای ضرورت حذف قند برای تمام افرادی که آنتیبیوتیک مصرف میکنند نیست. پژوهشگران امیدوارند مطالعات بالینی آینده مشخص کند آیا کاهش مصرف قند میتواند به حفظ تنوع باکتریهای روده در طول درمان کمک کند یا خیر.
