فشار خون و نوشیدنیهای شیرین؛ عادتهای کودکی که سالها بعد اثر خود را نشان میدهند
نتایج یک پژوهش بلندمدت که در مجله Circulation وابسته به انجمن قلب آمریکا منتشر شده است، نشان میدهد فشار خون و نوشیدنیهای شیرین ارتباطی فراتر از آن چیزی دارند که پیشتر تصور میشد. بر اساس این مطالعه، کودکانی که از سنین پایین بهطور منظم نوشابه، نوشیدنیهای ورزشی، چای شیرین، لیموناد، پانچ میوه و حتی مقادیر زیاد آبمیوه مصرف میکنند، در بزرگسالی بیشتر در معرض ابتلا به فشار خون بالا قرار میگیرند.
پژوهشگران تأکید میکنند که عادتهای غذایی دوران کودکی میتوانند دههها بعد بر سلامت قلب و عروق تأثیر بگذارند و به همین دلیل، پیشگیری باید از همان سالهای ابتدایی زندگی آغاز شود.
فشار خون و نوشیدنیهای شیرین؛ چرا فشار خون بالا اهمیت دارد؟
فشار خون بالا یکی از مهمترین عوامل خطر برای بیماریهای قلبی و عروقی است و میتواند احتمال بروز سکته قلبی و سکته مغزی را افزایش دهد.
اگرچه عواملی مانند سن، ژنتیک، جنسیت و نژاد قابل تغییر نیستند، اما سبک زندگی و تغذیه از مهمترین عواملی هستند که میتوان آنها را اصلاح کرد. به گفته پژوهشگران، امروزه فشار خون بالا در سنین پایینتر نیز مشاهده میشود و این موضوع اهمیت پیشگیری از دوران کودکی را دوچندان میکند.
فشار خون و نوشیدنیهای شیرین؛ این پژوهش چگونه انجام شد؟
این مطالعه بیش از ۲۵ هزار و ۷۰۰ نفر را که در زمان ورود به پژوهش بین ۹ تا ۱۶ سال سن داشتند، تا ۲۵ سال دنبال کرد.
شرکتکنندگان هر یک تا چهار سال یکبار پرسشنامههایی درباره رژیم غذایی خود تکمیل کردند. در این پرسشنامهها میزان مصرف نوشیدنیهای شیرین، آبمیوه، میوه کامل، آب، شیر و سایر مواد غذایی ثبت شد. همچنین اطلاعاتی درباره فعالیت بدنی، وضعیت بدنی و استعمال دخانیات نیز جمعآوری شد.
در پایان، پژوهشگران بررسی کردند که چه افرادی در طول سالهای بعد به فشار خون بالا مبتلا شدهاند و ارتباط آن را با الگوی مصرف نوشیدنیها ارزیابی کردند.
نوشیدنیهای شیرین چه تأثیری بر خطر فشار خون دارند؟
نتایج نشان داد افرادی که روزانه دو وعده یا بیشتر نوشیدنی شیرین مصرف میکردند، در مقایسه با افرادی که کمتر از سه وعده در هفته از این نوشیدنیها استفاده میکردند، ۵۲ درصد بیشتر در معرض ابتلا به فشار خون بالا قرار داشتند.
بررسی انواع مختلف نوشیدنیها نیز تفاوتهایی را نشان داد:
- هر وعده روزانه نوشابه با ۲۳ درصد افزایش خطر فشار خون بالا همراه بود.
- هر وعده روزانه نوشیدنی ورزشی با ۳۶ درصد افزایش خطر ارتباط داشت.
به گفته پژوهشگران، این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن کیفیت کلی رژیم غذایی، فعالیت بدنی و سایر عوامل نیز همچنان مشاهده شد.
فشار خون و نوشیدنیهای شیرین؛ آیا آبمیوه هم بیخطر نیست؟
یکی از یافتههای مهم این مطالعه مربوط به آبمیوه بود.
افرادی که روزانه یک و نیم وعده یا بیشتر آبمیوه مصرف میکردند، نسبت به افرادی که کمتر از یک وعده در هفته آبمیوه مینوشیدند، ۳۵ درصد بیشتر در معرض فشار خون بالا قرار گرفتند.
همچنین مشخص شد هر وعده روزانه آب پرتقال با ۲۰ درصد افزایش خطر همراه است.
با این حال پژوهشگران هشدار میدهند که ممکن است برخی شرکتکنندگان نوشیدنیهای پرتقالی حاوی شکر افزوده را به اشتباه بهعنوان آب پرتقال طبیعی گزارش کرده باشند؛ بنابراین این یافته باید با احتیاط تفسیر شود.
آنها همچنین تأکید میکنند که اگر آبمیوه مصرف میشود، باید صددرصد طبیعی باشد و حتی در این صورت نیز در حد اعتدال مصرف شود.
فشار خون و نوشیدنیهای شیرین؛ جایگزینهای سالمتر چه هستند؟
پژوهشگران علاوه بر بررسی ارتباط نوشیدنیها با فشار خون، سناریوهای جایگزینی را نیز تحلیل کردند.
نتایج نشان داد اگر یک وعده روزانه نوشیدنی شیرین با میوه کامل جایگزین شود، خطر ابتلا به فشار خون بالا ممکن است ۲۲ درصد کاهش یابد.
همچنین جایگزینی یک وعده آبمیوه با میوه کامل با ۱۹ درصد کاهش خطر همراه بود.
از سوی دیگر، جایگزینی نوشیدنیهای شیرین با آب یا شیر نیز میتواند تا ۱۳ درصد خطر فشار خون بالا را کاهش دهد.
اما جایگزینی آبمیوه با آب یا شیر، در این مطالعه کاهش قابلتوجهی در خطر ایجاد نکرد.
فشار خون و نوشیدنیهای شیرین؛ چرا میوه کامل انتخاب بهتری است؟
به گفته پژوهشگران، یافتههای این مطالعه نشان میدهد منبع دریافت فروکتوز اهمیت بیشتری از مقدار آن دارد.
به عبارت دیگر، فروکتوز موجود در نوشیدنیهای شیرین و حتی مصرف زیاد آبمیوه با افزایش خطر فشار خون همراه بود، اما چنین ارتباطی درباره میوه کامل مشاهده نشد.
پژوهشگران توصیه میکنند به جای تمرکز بر حذف کامل فروکتوز، بهتر است نوع ماده غذایی حاوی آن مورد توجه قرار گیرد و مصرف میوه کامل نسبت به نوشیدنیهای شیرین و آبمیوه در اولویت باشد.
محدودیتهای پژوهش درباره فشار خون و نوشیدنیهای شیرین
محققان تأکید میکنند این مطالعه از نوع مشاهدهای بوده است؛ بنابراین نمیتواند ثابت کند که نوشیدنیهای شیرین مستقیماً باعث فشار خون بالا میشوند.
همچنین اطلاعات مربوط به ابتلا به فشار خون از طریق گزارش خود شرکتکنندگان جمعآوری شده و بیشتر افراد حاضر در مطالعه سفیدپوست بودند؛ بنابراین ممکن است نتایج برای همه جمعیتها به یک اندازه قابل تعمیم نباشد.
جمعبندی
این پژوهش ۲۵ ساله نشان میدهد انتخاب نوشیدنیها از دوران کودکی میتواند بر سلامت قلب و عروق در سالهای بعد اثر بگذارد. مصرف مداوم نوشیدنیهای شیرین و حتی مقادیر زیاد آبمیوه با افزایش خطر فشار خون بالا همراه بوده، در حالی که جایگزینی آنها با میوه کامل، آب یا شیر ممکن است این خطر را کاهش دهد. البته پژوهشگران تأکید میکنند این نتایج به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست و برای تأیید دقیقتر آن به مطالعات بیشتری نیاز است.
