فروکتوز و افزایش وزن؛ نقش پنهان یک قند رایج در چاقی
فروکتوز و افزایش وزن ممکن است ارتباطی فراتر از میزان کالری مصرفی داشته باشند. پژوهشی جدید نشان میدهد این قند ساده که در شکر سفره، میوهها، برخی سبزیجات و بهویژه شربت ذرت با فروکتوز بالا (HFCS) وجود دارد، میتواند با تغییر عملکرد روده کوچک، جذب چربی را افزایش داده و مسیرهای متابولیکی مرتبط با چاقی را تحت تأثیر قرار دهد.
چاقی یک بیماری پیچیده است که عوامل مختلفی مانند ژنتیک، هورمونها، سبک زندگی و تغذیه در آن نقش دارند. با این حال، پژوهشگران در سالهای اخیر تلاش کردهاند مکانیسمهای دقیقتری را شناسایی کنند که نشان میدهد چگونه برخی مواد غذایی میتوانند بدن را به سمت افزایش وزن هدایت کنند.
فروکتوز و افزایش وزن؛ چرا فقط کالری اهمیت ندارد؟
برای سالها تصور میشد افزایش وزن بیشتر نتیجه مصرف کالری بیشتر از نیاز بدن است. اما مطالعات جدید نشان میدهند نوع ماده غذایی مصرفشده نیز اهمیت زیادی دارد.
پژوهش جدید که توسط محققان دانشگاه کالیفرنیا، ارواین انجام شده و در مجله Science Advances منتشر شده است، ارتباط تازهای میان مصرف فروکتوز، عملکرد روده کوچک و جذب چربی پیدا کرده است.
بر اساس این مطالعه، فروکتوز ممکن است فقط یک منبع انرژی اضافی نباشد، بلکه فرآیندهایی را در بدن فعال کند که باعث میشوند چربی بیشتری از غذا جذب شود.
فروکتوز چیست و چرا در رژیم غذایی امروزی مهم است؟
فروکتوز نوعی قند ساده است که به شکل طبیعی در بدن وجود دارد و در مواد غذایی مانند میوهها، برخی سبزیجات و شکر معمولی یافت میشود.
با این حال، یکی از مهمترین منابع فروکتوز در رژیم غذایی مدرن، شربت ذرت با فروکتوز بالا (HFCS) است؛ شیرینکنندهای که در بسیاری از غذاهای فرآوریشده و نوشیدنیهای صنعتی استفاده میشود.
مصرف زیاد این نوع قند پیشتر با افزایش خطر چاقی، دیابت و بیماریهای متابولیک مرتبط دانسته شده بود، اما دانشمندان هنوز بهطور کامل نمیدانستند فروکتوز چگونه چنین اثراتی ایجاد میکند.
نقش روده کوچک در ارتباط میان فروکتوز و افزایش وزن
در پژوهش جدید، دانشمندان بررسی کردند که فروکتوز چگونه در روده کوچک پردازش میشود. آنها موشهایی را بهصورت ژنتیکی تغییر دادند تا آنزیم اصلی پردازش فروکتوز در روده کوچک، یعنی KHK-C، را نداشته باشند.
سپس این موشها به مدت ۱۲ هفته با مقدار زیادی شربت ذرت با فروکتوز بالا تغذیه شدند.
نتایج نشان داد موشهایی که توانایی پردازش فروکتوز در روده کوچک را نداشتند، نسبت به گروه کنترل وزن کمتری اضافه کردند و میزان چربی بدنشان نیز کمتر بود.
همچنین تغییراتی در میکروبیوم روده آنها مشاهده شد؛ مجموعهای از باکتریها و موجودات میکروسکوپی که نقش مهمی در سلامت و متابولیسم بدن دارند.
فروکتوز و افزایش وزن؛ چگونه فروکتوز باعث افزایش جذب چربی میشود؟
بررسیهای بیشتر نشان داد که پردازش فروکتوز در روده کوچک باعث ایجاد زنجیرهای از تغییرات زیستی میشود.
در موشهایی که فروکتوز را پردازش نمیکردند، تعداد سلولهای ایمنی خاصی به نام ماکروفاژها در بخش انتهایی روده کوچک کاهش یافت. این تغییر باعث کوتاهتر شدن ساختارهایی به نام لاکتئالها شد.
لاکتئالها رگهای لنفاوی کوچکی هستند که در جذب چربیهای غذایی نقش دارند. کوتاه شدن آنها باعث شد چربی کمتری از غذا وارد بدن شود.
این موضوع نشان میدهد فروکتوز ممکن است با آمادهسازی روده برای جذب بیشتر چربی، نقش مهمی در افزایش وزن ایفا کند.
ارتباط فروکتوز، میکروبیوم روده و متابولیسم بدن
پژوهشگران برای بررسی نقش باکتریهای روده، نمونههای مدفوع موشهای تغییر یافته را به موشهای دیگر منتقل کردند.
نتیجه نشان داد تغییرات ایجادشده در میکروبیوم روده میتواند روی جذب چربی تأثیر بگذارد. این یافته نشان میدهد ارتباط میان فروکتوز، باکتریهای روده و متابولیسم بدن پیچیدهتر از آن چیزی است که پیشتر تصور میشد.
دانشمندان امیدوارند در آینده بتوانند گونههای خاصی از باکتریهای روده را شناسایی کنند که در این فرآیند نقش دارند. این موضوع شاید به توسعه روشهای جدید مانند پروبیوتیکهایی منجر شود که بتوانند جذب بیش از حد چربی را کاهش دهند.
فروکتوز و افزایش وزن؛ آیا فروکتوز برای انسان هم باعث چاقی میشود؟
با وجود نتایج جالب این مطالعه، پژوهشگران تأکید میکنند که یافتهها هنوز باید در انسانها بررسی و تأیید شوند. آزمایش فعلی روی موشها انجام شده و نمیتوان نتایج آن را بهطور مستقیم به انسان تعمیم داد.
با این حال، این تحقیق دیدگاه تازهای درباره نقش قندهای افزودهشده در رژیم غذایی ارائه میدهد. در سالهای اخیر، برخی پژوهشها نشان دادهاند که قندهای افزوده، بهویژه فروکتوز موجود در غذاهای فرآوریشده، میتوانند در افزایش شیوع چاقی، دیابت و اختلالات متابولیک نقش داشته باشند.
فروکتوز و افزایش وزن؛ اهمیت شناخت بهتر نقش فروکتوز در سلامت
نتایج این پژوهش نشان میدهد رابطه میان تغذیه و افزایش وزن تنها به تعداد کالریها محدود نیست. نوع مواد غذایی و تأثیر آنها بر اندامهایی مانند روده کوچک نیز میتواند مسیر سلامت یا بیماری را تغییر دهد.
اگر تحقیقات آینده ارتباط فروکتوز و افزایش وزن را در انسان تأیید کنند، ممکن است راهکارهای جدیدی برای کنترل چاقی و بیماریهای مرتبط با متابولیسم ایجاد شود؛ راهکارهایی که علاوه بر کاهش مصرف کالری، بر تعامل میان قندها، روده و جذب مواد غذایی تمرکز دارند.
