غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ؛ نتایج یک مطالعه بزرگ
غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ از موضوعات مهم پژوهشهای تغذیهای هستند. بسیاری از مطالعات درباره پیامدهای احتمالی مصرف این غذاها برای سلامتی هشدار دادهاند، اما یک پژوهش گسترده جدید نشان میدهد که ارتباط میان این مواد غذایی و سرطان ممکن است پیچیدهتر از آن چیزی باشد که تصور میشود. پژوهشگران با بررسی اطلاعات بیش از ۴۶۰ هزار آمریکایی دریافتند که مصرف کلی غذاهای فوقفرآوریشده با افزایش بروز سرطان روده بزرگ ارتباط نداشت. بااینحال، بررسی گروههای غذایی مختلف نتایج متفاوتی را نشان داد: مصرف بیشتر برخی منابع غلات کامل و لبنیات با بروز کمتر این سرطان همراه بود، درحالیکه مصرف بیشتر گوشتهای فوقفرآوریشده با بروز بالاتر آن ارتباط داشت.
این مطالعه به سرپرستی اریکا لافتفیلد (Erikka Loftfield) از مؤسسه ملی سرطان آمریکا انجام شد و نتایج آن در ۱۵ اکتبر ۲۰۲۶ در مجله علمی PLOS Medicine منتشر شد. یافتههای پژوهش نشان میدهند که برای ارزیابی ارتباط رژیم غذایی با سرطان، توجه به نوع مواد غذایی و ترکیبات تغذیهای آنها اهمیت زیادی دارد.
غذاهای فوقفرآوریشده چیستند و چرا بررسی آنها اهمیت دارد؟
غذاهای فوقفرآوریشده گروه متنوعی از محصولات غذایی را دربرمیگیرند که از نظر ترکیبات و ارزش تغذیهای تفاوتهای قابلتوجهی با یکدیگر دارند. همین تنوع باعث میشود نتوان پیامدهای احتمالی مصرف تمام این محصولات را یکسان در نظر گرفت.
بر اساس اطلاعات منتشرشده در ScienceDaily، غذاهای فوقفرآوریشده بیش از نیمی از کالری دریافتی بزرگسالان آمریکایی را تشکیل میدهند. در سالهای اخیر، ارتباط احتمالی مصرف این غذاها با بیماریهای مزمن، از جمله سرطان روده بزرگ، توجه پژوهشگران را به خود جلب کرده است.
بااینحال، یک پرسش اساسی همچنان مطرح است: آیا میزان فرآوری مواد غذایی بهتنهایی میتواند شاخص مناسبی برای ارزیابی پیامدهای احتمالی آنها بر سلامت باشد؟ پژوهش جدید تلاش کرده است با بررسی گروههای غذایی مختلف، پاسخ دقیقتری به این پرسش بدهد.
غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ؛ بررسی بیش از ۴۶۰ هزار نفر طی نزدیک به ۱۹ سال
پژوهشگران برای بررسی ارتباط میان غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ، اطلاعات مربوط به ۴۶۱ هزار و ۶۸۲ نفر را تحلیل کردند. شرکتکنندگان هنگام ورود به مطالعه، بین ۵۰ تا ۷۱ سال سن داشتند و در سالهای ۱۹۹۵ و ۱۹۹۶ به مطالعه رژیم غذایی و سلامت مؤسسه ملی سلامت آمریکا و انجمن بازنشستگان آمریکا (NIH-AARP Diet and Health Study) پیوسته بودند.
در ابتدای پژوهش، شرکتکنندگان پرسشنامههایی درباره عادات غذایی خود تکمیل کردند. پژوهشگران با استفاده از این اطلاعات، میزان مصرف غذاهای فوقفرآوریشده را برآورد کردند و سپس وضعیت سلامت افراد را تا سال ۲۰۱۸ پیگیری کردند.
مدت پیگیری شرکتکنندگان بهطور متوسط نزدیک به ۱۹ سال بود. این بازه زمانی طولانی به محققان امکان داد تا ارتباط میان الگوهای غذایی و بروز سرطان روده بزرگ را در جمعیتی گسترده بررسی کنند.
نتیجه اصلی این بود که مصرف کلی غذاهای فوقفرآوریشده با افزایش بروز سرطان روده بزرگ ارتباط معناداری نشان نداد. بااینحال، وقتی پژوهشگران بهجای بررسی مجموع این غذاها، گروههای غذایی مشخص را تحلیل کردند، تفاوتهای مهمی آشکار شد.
غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ؛ کدام غذاهای فوقفرآوریشده با بروز کمتر سرطان ارتباط داشتند؟
یکی از یافتههای مهم مطالعه در مورد غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ این بود که مصرف بیشتر غلات کامل، فیبر، محصولات لبنی و کلسیم از منابع غذایی فوقفرآوریشده با بروز کمتر سرطان روده بزرگ همراه بود.
در مقابل، مصرف بیشتر گوشتهای فوقفرآوریشده با بروز بالاتر این سرطان ارتباط داشت. این تفاوت نشان میدهد که قرار گرفتن مواد غذایی در یک گروه کلی، لزوماً به معنای برخورداری از ویژگیهای تغذیهای یا پیامدهای سلامت مشابه نیست.
برای مثال، یک محصول تهیهشده از غلات کامل ممکن است از نظر تأمین فیبر با یک محصول گوشتی فوقفرآوریشده تفاوت زیادی داشته باشد. بنابراین، صرفاً برچسب «فوقفرآوریشده» اطلاعات کاملی درباره ارزش تغذیهای یک محصول ارائه نمیکند.
البته باید توجه داشت که یافتههای این پژوهش به معنای اثبات اثر محافظتی غلات کامل یا لبنیات فوقفرآوریشده نیست. این مطالعه ارتباط میان مصرف این مواد غذایی و میزان بروز سرطان را بررسی کرده است، نه رابطه علت و معلولی را.
غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ؛ جایگزینی غذاهای فوقفرآوریشده با مواد غذایی کمفرآوریشده
پژوهشگران همچنین بررسی کردند که جایگزین کردن بخشی از غذاهای فوقفرآوریشده با گزینههای کمتر فرآوریشده چه ارتباطی با بروز سرطان روده بزرگ دارد.
بر اساس نتایج، جایگزینی ۱۰ درصد از وزن غذاهای فوقفرآوریشده مصرفی با مواد غذایی با حداقل فرآوری، با کاهش ۲ درصدی بروز سرطان روده بزرگ همراه بود.
این یافته نشان میدهد که ترکیب کلی رژیم غذایی و انتخاب مواد غذایی مختلف ممکن است در بررسی ارتباط تغذیه با سرطان اهمیت داشته باشد. بااینحال، کاهش مشاهدهشده در این تحلیل نیز به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست و نباید آن را تضمینی برای پیشگیری از سرطان دانست.
محدودیتهای مطالعه درباره غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ
با وجود حجم گسترده دادهها و دوره پیگیری طولانی، این پژوهش محدودیتهایی دارد که هنگام تفسیر نتایج باید در نظر گرفته شوند.
نخست اینکه بیشتر شرکتکنندگان، آمریکاییهای سفیدپوست و سالمند بودند. بنابراین، مشخص نیست که نتایج به همان شکل درباره افراد جوانتر یا جمعیتهایی با پیشینههای نژادی و قومی متفاوت صدق کند.
محدودیت دیگر به شیوه جمعآوری اطلاعات غذایی مربوط میشود. شرکتکنندگان تنها در ابتدای مطالعه درباره عادات غذایی خود گزارش دادند. در نتیجه، پژوهشگران نتوانستند تغییرات احتمالی رژیم غذایی افراد را طی سالهای بعد بهطور کامل در نظر بگیرند.
همچنین، تنوع و دسترسی به غذاهای فوقفرآوریشده در طول دوره مطالعه افزایش یافت. به همین دلیل، اطلاعات اولیه ممکن است میزان واقعی مصرف این محصولات را در سالهای بعد کمتر از مقدار واقعی برآورد کرده باشد.
مهمتر از همه، این پژوهش از نوع مشاهدهای بود؛ بنابراین، نمیتوان بر اساس نتایج آن نتیجه گرفت که یک گروه غذایی بهطور مستقیم باعث افزایش یا کاهش خطر سرطان میشود.
غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ؛ برای کاهش خطر سرطان روده بزرگ چه نکاتی اهمیت دارند؟
نتایج این مطالعه با توصیههای تغذیهای مطرحشده برای کاهش خطر سرطان روده بزرگ همراستا هستند. این توصیهها بر مصرف غلات کامل، فیبر، محصولات لبنی و منابع کلسیم تأکید دارند و محدود کردن گوشتهای فرآوریشده را پیشنهاد میکنند.
پیام اصلی پژوهش این نیست که تمام غذاهای فوقفرآوریشده بیضرر هستند یا میتوان بدون توجه به ترکیبات غذایی آنها را مصرف کرد. در عوض، یافتهها نشان میدهند که برای ارزیابی ارتباط غذاهای فوقفرآوریشده و سرطان روده بزرگ، باید به نوع محصول و ویژگیهای تغذیهای آن نیز توجه کرد.
در نهایت، انتخاب یک الگوی غذایی متنوع و متعادل، توجه به دریافت فیبر و غلات کامل و محدود کردن گوشتهای فرآوریشده، همچنان از نکات مهم در توصیههای تغذیهای مرتبط با سلامت روده بزرگ هستند.
