شنا برای سلامت قلب چه مزیتی نسبت به دویدن دارد؟
برای دههها، شنا و دویدن بهعنوان دو مورد از بهترین ورزشهای هوازی برای حفظ سلامت قلب و عروق شناخته میشدند. با این حال، نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد که این دو فعالیت اگرچه در بهبود تناسب اندام عملکرد مشابهی دارند، اما تأثیر یکسانی بر ساختار و عملکرد قلب نمیگذارند.
پژوهشگران دانشگاه فدرال سائوپائولو (UNIFESP) در برزیل دریافتند که شنا نسبت به دویدن، رشد سالمتری در قلب ایجاد میکند و قدرت انقباض عضله قلب را بیشتر افزایش میدهد. این یافتهها نشان میدهد که نوع فعالیت هوازی میتواند مسیرهای زیستی متفاوتی را در قلب فعال کند.
مقایسه شنا و دویدن در این پژوهش
این مطالعه روی مدل حیوانی انجام شد. محققان موشها را به مدت هشت هفته تحت یک برنامه تمرینی قرار دادند که شامل جلسات ۶۰ دقیقهای ورزش، پنج روز در هفته بود.
حیوانات به سه گروه تقسیم شدند:
- گروه بدون فعالیت بدنی
- گروه دویدن
- گروه شنا
از آنجا که شنا و دویدن از نظر ماهیت فعالیت تفاوتهای زیادی دارند، پژوهشگران بهجای مقایسه سرعت، شدت نسبی ورزش را بر اساس شاخص حداکثر مصرف اکسیژن (VO₂ max) ارزیابی کردند. این شاخص توانایی بدن در دریافت، انتقال و استفاده از اکسیژن هنگام فعالیت بدنی را نشان میدهد.
شنا برای سلامت قلب چگونه باعث تغییرات بیشتری در قلب میشود؟
نتایج نشان داد هر دو ورزش باعث بهبود مشابه در آمادگی قلبی-تنفسی شدند. در هر دو گروه ورزشی، میزان VO₂ max بیش از ۵ درصد افزایش یافت. با این حال، تنها شنا توانست تغییرات ساختاری قابلتوجهی در قلب ایجاد کند.
در گروه شنا:
- توده کلی قلب افزایش یافت.
- جرم بطن چپ بیشتر شد.
- قدرت انقباض عضله قلب افزایش پیدا کرد.
در مقابل، گروه دویدن تفاوت معنیداری نسبت به گروه کمتحرک از نظر ساختار قلب نشان نداد.
به گفته «آندری ژورژه سرا»، استاد دانشگاه فدرال سائوپائولو و سرپرست این مطالعه، هر دو ورزش برای محافظت از قلب و بهبود سلامت قلبی-تنفسی مفید هستند، اما شنا علاوه بر مزایای عملکردی، تغییرات مولکولی مهمی را نیز در قلب ایجاد میکند که میتواند آن را قویتر و کارآمدتر سازد.
نقش میکروRNAها در اثرات شنا بر سلامت قلب
بخش مهم این پژوهش به بررسی مولکولهایی به نام میکروRNA اختصاص داشت. این مولکولها بیان RNAهای پیامرسان را تنظیم میکنند و در نهایت بر تولید پروتئینهای مختلف بدن اثر میگذارند.
بررسیها نشان داد شنا تغییرات قویتری در میکروRNAهای مرتبط با سازگاری قلب ایجاد میکند. این تغییرات شامل فرایندهای زیر بود:
- رشد سلولهای قلبی
- تشکیل رگهای خونی جدید (آنژیوژنز)
- محافظت از سلولها در برابر مرگ
- تنظیم عملکرد انقباضی قلب
- مقابله با استرس اکسیداتیو
محققان تأکید میکنند که مطالعات پیشین بیشتر به اثرات کلی ورزشهای هوازی بر میکروRNAها پرداخته بودند و اطلاعات محدودی درباره تفاوت میان شنا و دویدن در شرایط یکسان وجود داشت. این مطالعه نشان میدهد که این دو نوع ورزش میتوانند از مسیرهای مولکولی متفاوتی بر سلامت قلب اثر بگذارند.
آیا شنا برای سلامت قلب گزینه بهتری است؟
پژوهشگران میگویند انتخاب ورزش به عوامل مختلفی مانند علاقه فردی، توانایی جسمانی و میزان لذت بردن از فعالیت بستگی دارد. با این حال، یافتههای جدید نشان میدهد که شنا ممکن است در شرایطی مانند بهبود عملکرد عضله قلب، برنامههای بازتوانی قلبی و مطالعات علمی مرتبط با سلامت قلب مزیتهای ویژهای داشته باشد.
البته این تحقیق بر روی مدل حیوانی انجام شده و برای تأیید کامل نتایج در انسان به مطالعات بیشتری نیاز است. با وجود این، دادههای بهدستآمده نشان میدهد که همه ورزشهای هوازی دقیقاً اثر یکسانی بر قلب ندارند و نوع فعالیت بدنی میتواند بر شیوه سازگاری قلب با ورزش تأثیر بگذارد.
جمعبندی
نتایج این پژوهش نشان میدهد که شنا برای سلامت قلب ممکن است فراتر از بهبود آمادگی جسمانی عمل کند. در حالی که شنا و دویدن هر دو ظرفیت قلبی-تنفسی را افزایش میدهند، شنا توانسته رشد سالمتر قلب، افزایش قدرت انقباض عضله قلب و تغییرات مولکولی گستردهتری را ایجاد کند. این یافتهها نشان میدهد که انتخاب نوع فعالیت هوازی میتواند نقش مهمی در شکلگیری سازگاریهای قلبی و حفظ سلامت طولانیمدت قلب داشته باشد.
