سرطان و سیگار الکترونیکی؛ نتیجه یک مرور علمی گسترده
پژوهشگران دانشگاه نیو ساوت ولز استرالیا (UNSW Sydney) در یک مرور جامع که در مجله Carcinogenesis منتشر شده است، به این نتیجه رسیدهاند که سیگارهای الکترونیکی حاوی نیکوتین به احتمال زیاد در بروز سرطان ریه و حفره دهان نقش دارند.
این پژوهش با همکاری متخصصانی از دانشگاه کوئینزلند، دانشگاه فلایندرز، دانشگاه سیدنی و چندین بیمارستان و مرکز درمانی استرالیا انجام شد. در این مطالعه، متخصصان حوزههای مختلف از جمله اپیدمیولوژی، جراحی قفسه سینه، داروسازی و سلامت عمومی، شواهد موجود را از جنبههای مختلف بررسی کردند تا مشخص شود آیا ویپ بهطور مستقیم میتواند در ایجاد سرطان نقش داشته باشد یا خیر.
به گفته پروفسور برنارد استوارت، این مرور علمی تاکنون یکی از قطعیترین ارزیابیها درباره افزایش خطر سرطان در افراد مصرفکننده ویپ در مقایسه با افرادی است که از این محصولات استفاده نمیکنند.
چرا رابطه سرطان و سیگار الکترونیکی اهمیت دارد؟
سیگارهای الکترونیکی در اوایل دهه ۲۰۰۰ وارد بازار شدند و در ابتدا بهعنوان جایگزینی کمخطرتر برای سیگارهای معمولی و ابزاری برای ترک دخانیات معرفی شدند. با این حال، محصولات رنگارنگ و طعمدار ویپ بهویژه در میان نوجوانان و جوانان محبوبیت زیادی پیدا کردهاند.
پژوهشگران میگویند تاکنون بخش زیادی از مطالعات بر این موضوع متمرکز بودهاند که ویپ میتواند دروازهای برای ورود به مصرف سیگارهای سنتی باشد؛ اما کمتر به این پرسش پرداخته شده است که آیا سیگار الکترونیکی بهتنهایی نیز میتواند موجب سرطان شود.
مرور جدید نشان میدهد شواهد موجود از حوزههای مختلف علمی بهطور قابلتوجهی در یک جهت حرکت میکنند و همگی احتمال سرطانزا بودن ویپ را مطرح میکنند.
چه شواهدی از ارتباط سرطان و سیگار الکترونیکی حمایت میکنند؟
از آنجا که سیگارهای الکترونیکی فناوری نسبتاً جدیدی هستند، هنوز مطالعات بلندمدت کافی برای تعیین دقیق میزان خطر سرطان در مصرفکنندگان وجود ندارد. به همین دلیل، پژوهشگران از انواع مختلف شواهد علمی استفاده کردهاند.
این مرور، وجود چندین ماده سرطانزا را در ذرات و بخارات سیگارهای الکترونیکی شناسایی کرده است. این مواد شامل ترکیبات آلی فرار و فلزاتی هستند که از سیمهای حرارتی دستگاه آزاد میشوند.
علاوه بر این، مطالعات انسانی نشان دادهاند که مصرف ویپ با شاخصهای زیستی مرتبط با آسیب DNA، استرس اکسیداتیو و التهاب بافتی همراه است. پژوهشهای حیوانی نیز بروز تومورهای ریوی در موشها را نشان دادهاند. همچنین آزمایشهای آزمایشگاهی از آسیب سلولی و اختلال در فرایندهای زیستی مرتبط با شکلگیری سرطان حکایت دارند.
به گفته پژوهشگران، مجموعه این شواهد تصویری منسجم ارائه میکند و همگی به یک نتیجه مشابه اشاره دارند: سیگارهای الکترونیکی احتمالاً میتوانند در ایجاد سرطان نقش داشته باشند.
مصرف همزمان ویپ و سیگار؛ خطری بیشتر برای ریهها
یکی از نکات مهم این بررسی به افرادی مربوط میشود که همزمان از سیگارهای الکترونیکی و سیگارهای معمولی استفاده میکنند. پژوهشگران میگویند بسیاری از افرادی که با هدف ترک سیگار به مصرف ویپ روی میآورند، در نهایت هر دو محصول را مصرف میکنند و نمیتوانند هیچکدام را کنار بگذارند.
بر اساس شواهد اپیدمیولوژیک اخیر از ایالات متحده، افرادی که هم سیگار میکشند و هم ویپ مصرف میکنند، در مقایسه با سایر افراد با چهار برابر افزایش خطر ابتلا به سرطان ریه روبهرو هستند.
این یافته نگرانیها را درباره استفاده از سیگارهای الکترونیکی بهعنوان ابزار ترک سیگار افزایش میدهد و نشان میدهد مصرف همزمان این دو محصول میتواند پیامدهای جدی برای سلامت داشته باشد.
شباهت بحث امروز درباره ویپ با تاریخچه سیگار
پژوهشگران معتقدند آنچه امروز درباره سیگارهای الکترونیکی رخ میدهد، شباهت زیادی به سالهای اولیه تحقیقات درباره مضرات سیگارهای معمولی دارد. در مورد سیگارهای سنتی، دههها زمان لازم بود تا رابطه آنها با سرطان ریه بهطور رسمی پذیرفته شود.
به گفته محققان، در بخش زیادی از آن دوره، نشانههای هشداردهنده نادیده گرفته یا کماهمیت تلقی میشدند. آنها هشدار میدهند که نباید همین تأخیر در مورد سیگارهای الکترونیکی نیز تکرار شود.
جمعبندی
شواهد ارائهشده در این مرور علمی نشان میدهد سرطان و سیگار الکترونیکی ارتباطی است که نمیتوان آن را نادیده گرفت. اگرچه هنوز نمیتوان میزان دقیق خطر را تعیین کرد و مطالعات بلندمدت بیشتری مورد نیاز است، اما شواهد حاصل از مطالعات انسانی، حیوانی و آزمایشگاهی همگی نشان میدهند که ویپهای حاوی نیکوتین احتمالاً در افزایش خطر سرطان ریه و دهان نقش دارند.
پژوهشگران تأکید میکنند که نباید برای تصمیمگیری درباره پیامدهای سلامت سیگارهای الکترونیکی چندین دهه منتظر ماند و لازم است یافتههای فعلی با جدیت بیشتری مورد توجه قرار گیرند.
