سبزیجات سالم برای زنان و مردان؛ آیا نوع سبزی مهم است؟
سبزیجات همواره یکی از پایههای اصلی یک رژیم غذایی سالم شناخته شدهاند، اما یک مطالعه جدید نشان میدهد تفاوت تأثیر سبزیجات بر سلامت زنان و مردان ممکن است به نوع سبزی مصرفی مرتبط باشد. پژوهشگران دانشگاه ادیت کوان استرالیا دریافتند مصرف بیشتر حبوبات در مردان جوان و مصرف بیشتر سبزیجات چلیپایی مانند بروکلی و گلکلم در زنان جوان، با شاخصهای بهتر سلامت قلب و سوختوساز بدن ارتباط دارد.
این یافتهها نشان نمیدهد که یک گروه غذایی فقط برای یک جنس مفید است، بلکه میتواند سرنخهای جدیدی درباره تعامل پیچیده میان تغذیه، ویژگیهای زیستی بدن و سلامت متابولیک ارائه دهد.
سبزیجات سالم برای زنان و مردان؛ بررسی ارتباط سبزیجات با سلامت قلب و متابولیسم
در این پژوهش، محققان دادههای ۶۳۸ فرد جوان در استرالیا را بررسی کردند. شرکتکنندگان حدود ۲۲ سال سن داشتند و اطلاعات مربوط به رژیم غذایی آنها با مجموعهای از شاخصهای سلامت، از جمله فشار خون، اندازه دور کمر، قند خون، تریگلیسیرید و کلسترول HDL مقایسه شد.
محققان سبزیجات را در پنج گروه اصلی دستهبندی کردند:
- حبوبات مانند لوبیا و عدس
- سبزیجات چلیپایی مانند بروکلی، گلکلم، کلم و کلم بروکسل
- سبزیجات برگسبز
- سبزیجات خانواده پیاز مانند پیاز و سیر
- سبزیجات زرد، نارنجی و قرمز مانند گوجهفرنگی، هویج و فلفل
هدف پژوهشگران بررسی ارتباط میان مصرف این گروهها و نشانههای اولیه خطر بیماریهای قلبیعروقی و دیابت نوع ۲ بود.
حبوبات برای مردان و سبزیجات چلیپایی برای زنان؛ یافته اصلی مطالعه
نتایج نشان داد در مردان جوان، مصرف بیشتر حبوبات با احتمال کمتر قرار گرفتن در گروه دارای خطر متابولیک بالاتر همراه بود. بهطور میانگین، افزایش ۷۵ گرم مصرف روزانه حبوبات با کاهش احتمال داشتن این الگوی پرخطر مرتبط بود.
در زنان نیز افزایش مصرف ۷۵ گرم سبزیجات چلیپایی مانند بروکلی و گلکلم با احتمال پایینتر قرار گرفتن در گروه پرخطر همراه شد.
با این حال، پژوهشگران تأکید کردند این اعداد به معنای کاهش مستقیم خطر بیماری به همان میزان نیستند. این مطالعه یک پژوهش مشاهدهای بوده و فقط ارتباط میان الگوهای غذایی و وضعیت سلامت را نشان میدهد، نه اینکه ثابت کند مصرف یک نوع سبزی بهتنهایی باعث پیشگیری از بیماری میشود.
سبزیجات سالم برای زنان و مردان؛ چرا بدن زنان و مردان ممکن است به سبزیجات متفاوت پاسخ دهد؟
پژوهشگران چند احتمال را برای توضیح این تفاوت مطرح کردهاند. یکی از آنها وجود ترکیبات زیستفعال متفاوت در انواع سبزیجات است.
حبوبات سرشار از فیبر، فلاونوئیدها و ساپونینها هستند. فیبر میتواند به تنظیم قند خون و چربیهای خون کمک کند، در حالی که برخی ترکیبات گیاهی موجود در حبوبات دارای ویژگیهای آنتیاکسیدانی هستند و ممکن است در کاهش استرس اکسیداتیو نقش داشته باشند.
از سوی دیگر، سبزیجات چلیپایی مانند بروکلی و گلکلم حاوی ترکیباتی به نام گلوکوزینولاتها و مواد دارای گوگرد هستند که در مطالعات مختلف با فرآیندهایی مانند تنظیم حساسیت به انسولین، التهاب و سوختوساز چربیها مرتبط دانسته شدهاند.
دانشمندان احتمال میدهند تفاوتهای زیستی میان زنان و مردان، از جمله نقش هورمونهای بدن، ممکن است بر نحوه پردازش این ترکیبات تأثیر بگذارد. البته این موضوع هنوز یک فرضیه است و برای اثبات آن به تحقیقات بیشتری نیاز است.
سبزیجات سالم برای زنان و مردان؛ نقش احتمالی میکروبیوم روده در تفاوت اثر سبزیجات
عامل دیگری که ممکن است در این تفاوت نقش داشته باشد، میکروبیوم روده است؛ مجموعهای از میلیاردها میکروارگانیسم که در دستگاه گوارش زندگی میکنند.
باکتریهای روده میتوانند ترکیبات موجود در غذا را تغییر دهند و مولکولهایی تولید کنند که بر سلامت بدن اثر میگذارند. پژوهشگران معتقدند تفاوت در ترکیب میکروبیوم روده یا وضعیت هورمونی افراد ممکن است باعث شود بدن زنان و مردان پاسخهای متفاوتی به برخی مواد غذایی نشان دهد.
با این حال، هنوز مشخص نیست که آیا تفاوتهای مشاهدهشده ناشی از عوامل زیستی است یا عوامل دیگری مانند سبک زندگی، ژنتیک و عادات غذایی نیز در آن نقش دارند.
سبزیجات سالم برای زنان و مردان؛ اهمیت توجه به سلامت متابولیک از سنین جوانی
یکی از نکات مهم این مطالعه، مشاهده نشانههای خطر متابولیک در بخشی از افراد جوان بود. از میان ۶۳۸ شرکتکننده، حدود ۱۹ درصد حداقل دو عامل خطر مانند فشار خون بالا، تغییرات چربی خون یا مشکلات تنظیم قند خون داشتند.
این موضوع نشان میدهد مشکلات مرتبط با بیماریهای قلبی و دیابت همیشه از دوران میانسالی آغاز نمیشوند و سبک زندگی در سالهای جوانی نیز میتواند نقش مهمی در سلامت آینده داشته باشد.
به گفته پژوهشگران، ایجاد عادتهای سالم غذایی، فعالیت بدنی مناسب و انجام بررسیهای منظم سلامت میتواند بخشی از روند پیشگیری طولانیمدت از بیماریها باشد.
سبزیجات سالم برای زنان و مردان؛ آیا زنان و مردان باید سبزیجات متفاوتی مصرف کنند؟
پژوهشگران تأکید میکنند هنوز نمیتوان یک برنامه غذایی جداگانه برای زنان و مردان پیشنهاد کرد. نتایج این مطالعه بیشتر یک مسیر جدید برای تحقیقات آینده ایجاد کرده است.
برای پاسخ قطعی، به مطالعات طولانیمدت و آزمایشهای تغذیهای کنترلشده نیاز است تا مشخص شود آیا افزایش مصرف گروههای خاصی از سبزیجات واقعاً میتواند شاخصهای سلامت قلب و متابولیسم را تغییر دهد یا خیر.
در حال حاضر، پیام اصلی این پژوهش درباره سبزیجات سالم برای زنان و مردان همچنان اهمیت مصرف منظم سبزیجات متنوع در رژیم غذایی است؛ اما شاید در آینده مشخص شود که نوع سبزی و ویژگیهای فردی بدن نیز در میزان فواید آن نقش دارند.
