رژیم کتوژنیک و سلامت متابولیک در مقایسه با رژیم مدیترانه‌ای و کم‌چرب

رژیم کتوژنیک یکی از محبوب‌ترین الگوهای غذایی برای کاهش وزن است، اما پژوهشگران در سال‌های اخیر تلاش کرده‌اند بررسی کنند که آیا این رژیم علاوه بر کاهش وزن، می‌تواند مزایای بیشتری برای سلامت بدن داشته باشد یا خیر. یک مطالعه جدید نشان داده است که در افراد مبتلا به چاقی، پیش‌دیابت و تجمع چربی در کبد، رژیم کتوژنیک نسبت به رژیم مدیترانه‌ای و رژیم کم‌چرب، تأثیر چشمگیرتری بر برخی شاخص‌های سلامت متابولیک، به‌ویژه سلامت کبد، داشته است.

این پژوهش که در مجله علمی Cell Metabolism منتشر شده، سه رژیم غذایی محبوب را با یکدیگر مقایسه کرده تا مشخص شود نوع مواد مغذی مصرفی (چربی، کربوهیدرات و پروتئین) چه نقشی در بهبود مشکلات متابولیک ناشی از چاقی دارد.

رژیم کتوژنیک و سلامت متابولیک؛ بررسی تأثیر رژیم کتوژنیک، مدیترانه‌ای و کم‌چرب در یک مطالعه بالینی

در این مطالعه، ۴۲ فرد بزرگسال مبتلا به چاقی، پیش‌دیابت و چربی اضافه در کبد شرکت کردند. پژوهشگران افراد را به‌صورت تصادفی در سه گروه قرار دادند: گروه اول رژیم بسیار کم‌کربوهیدرات یا کتوژنیک را دنبال کردند، گروه دوم رژیم مدیترانه‌ای داشتند و گروه سوم از یک رژیم بسیار کم‌چرب با تمرکز بر غذاهای گیاهی استفاده کردند.

تمام وعده‌های غذایی و میان‌وعده‌های شرکت‌کنندگان توسط پژوهشگران تأمین می‌شد تا میزان پایبندی به رژیم‌ها دقیق‌تر بررسی شود. افراد حدود پنج ماه این برنامه‌ها را ادامه دادند تا حدود ۱۰ درصد از وزن اولیه خود را کاهش دهند.

نتایج نشان داد که هر سه رژیم توانستند باعث کاهش وزن شوند، اما تفاوت اصلی در میزان بهبود سلامت متابولیک مشاهده شد.

رژیم کتوژنیک و سلامت متابولیک؛ رژیم کتوژنیک چه تأثیری بر چربی و عملکرد کبد داشت؟

مهم‌ترین تفاوت میان گروه‌ها مربوط به سلامت کبد بود. شرکت‌کنندگانی که رژیم کتوژنیک را دنبال کردند، کاهش بیشتری در چربی کبد و بهبود قابل توجه‌تری در حساسیت انسولینی کبد نشان دادند.

بر اساس نتایج مطالعه، میزان چربی کبد در گروه کتوژنیک حدود ۶۷ درصد کاهش یافت، در حالی که این کاهش در دو گروه دیگر یعنی رژیم مدیترانه‌ای و کم‌چرب حدود ۴۵ درصد بود.

پژوهشگران همچنین دریافتند که حساسیت کبد به انسولین در گروه کتوژنیک دو تا سه برابر بیشتر از سایر گروه‌ها بهبود پیدا کرده است. این موضوع اهمیت زیادی دارد، زیرا مقاومت به انسولین یکی از عوامل اصلی ایجاد دیابت نوع ۲ و مشکلات متابولیک مرتبط با چاقی محسوب می‌شود.

رژیم کتوژنیک و بهبود پیش‌دیابت

یکی دیگر از یافته‌های قابل توجه این پژوهش، تأثیر رژیم کتوژنیک بر وضعیت پیش‌دیابت بود. نیمی از افرادی که در گروه کتوژنیک قرار داشتند، پس از پایان مطالعه به مرحله بهبود یا برگشت پیش‌دیابت رسیدند.

در مقایسه، این میزان در گروه رژیم مدیترانه‌ای ۲۹ درصد و در گروه رژیم کم‌چرب تنها ۷ درصد بود.

محققان معتقدند کاهش شدید مصرف کربوهیدرات در رژیم کتوژنیک باعث کاهش سطح گلوکز و انسولین در بدن می‌شود. این تغییر می‌تواند تولید چربی جدید در کبد را کاهش داده و به مصرف ذخایر چربی موجود کمک کند.

رژیم کتوژنیک و سلامت متابولیک؛ آیا مصرف چربی زیاد در رژیم کتوژنیک خطرناک است؟

یکی از نکات جالب این مطالعه این بود که با وجود اینکه حدود ۷۳ درصد کالری رژیم کتوژنیک از چربی تأمین می‌شد، پژوهشگران افزایش خطرناک در شاخص‌های کلسترول خون مشاهده نکردند.

حتی برخی عوامل مرتبط با خطر بیماری‌های قلبی در این گروه تمایل به بهبود داشتند. این یافته برای محققان غیرمنتظره بود، زیرا رژیم‌های پرچرب معمولاً نگرانی‌هایی درباره سلامت قلب ایجاد می‌کنند.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که این مطالعه کوچک بوده و برای تأیید قطعی نتایج، تحقیقات گسترده‌تر با تعداد شرکت‌کنندگان بیشتر مورد نیاز است.

رژیم کتوژنیک و سلامت متابولیک؛ محدودیت‌های رژیم کتوژنیک و نکاتی که باید بدانید

اگرچه نتایج این پژوهش از فواید احتمالی رژیم کتوژنیک حمایت می‌کند، اما اجرای این رژیم برای همه افراد ساده نیست. رژیم کتوژنیک نیازمند کاهش شدید مصرف کربوهیدرات است؛ به‌گونه‌ای که در این مطالعه تنها حدود ۴ درصد از کالری روزانه شرکت‌کنندگان از کربوهیدرات تأمین می‌شد.

بسیاری از افراد تنها نان و پاستا را منابع کربوهیدرات می‌دانند، اما مواد غذایی مانند برخی سبزیجات نشاسته‌ای، میوه‌ها و حبوبات نیز حاوی کربوهیدرات هستند و ممکن است محدودیت‌های این رژیم را دشوارتر کنند.

همچنین مشخص نیست که رژیم‌های کم‌کربوهیدرات ملایم‌تر که باعث ورود بدن به حالت کتوز نمی‌شوند، بتوانند همان مزایای متابولیک را ایجاد کنند یا خیر.

جمع‌بندی: آیا رژیم کتوژنیک بهترین انتخاب است؟

مطالعه جدید نشان می‌دهد رژیم کتوژنیک می‌تواند در افراد مبتلا به چاقی، پیش‌دیابت و چربی کبد، تأثیر قابل توجهی بر برخی شاخص‌های سلامت متابولیک داشته باشد؛ به‌خصوص در کاهش چربی کبد و بهبود حساسیت به انسولین.

با این حال، انتخاب رژیم غذایی مناسب باید با توجه به شرایط فردی، توانایی پایبندی و وضعیت سلامت هر شخص انجام شود. پژوهشگران تأکید می‌کنند که رژیم کتوژنیک یک برنامه غذایی بسیار محدودکننده است و پیش از شروع آن باید اطلاعات کافی درباره مزایا و محدودیت‌هایش داشت.

منبع

بیشتر بخوانید…

رژیم کتوژنیک؛ راهی امیدوارکننده برای محافظت از مغز در برابر آلزایمر و پارکینسون