رژیم غذایی پرچرب چگونه سیستم ایمنی را تحت تأثیر قرار میدهد؟
رژیم غذایی پرچرب حتی در مدت کوتاهی میتواند واکنش سیستم ایمنی بدن به التهاب را تغییر دهد. پژوهش جدید دانشمندان دانشگاه کالیفرنیا سانفرانسیسکو نشان میدهد که تنها چهار روز مصرف غذای پرچرب در موشها برای ایجاد واکنش التهابی شدیدتر کافی است. نکته جالب اینجاست که این تغییرات حتی پس از بازگشت به رژیم غذایی کمچرب و برطرف شدن التهاب اولیه نیز میتوانند باقی بمانند و باعث شوند بدن در مواجهه بعدی با عامل تحریککننده، واکنش شدیدتری نشان دهد. این یافته نشان میدهد که تأثیر تغذیه بر سیستم ایمنی ممکن است بسیار سریعتر از آن چیزی باشد که تصور میشد.
دانشمندان مدتهاست میدانند که الگوی غذایی بر عملکرد سیستم ایمنی تأثیر میگذارد و چاقی نیز با التهاب شدیدتر ارتباط دارد. بااینحال، مشخص نبود که آیا این افزایش التهاب بیشتر به وزن اضافی بدن مربوط است یا ترکیب غذایی که فرد مصرف میکند.
پژوهش جدید تلاش کرده است این دو عامل را از یکدیگر جدا کند و نقش مستقیم رژیم غذایی را در واکنشهای التهابی بررسی کند.
فقط چهار روز رژیم غذایی پرچرب چه تغییری ایجاد میکند؟
این تحقیق با آزمایشهایی درباره ارتباط چاقی و التهاب آغاز شد. پژوهشگران ابتدا موشها را با دو نوع رژیم غذایی متفاوت تغذیه کردند: یک گروه غذای کمچرب و گروه دیگر غذای پرچرب دریافت کردند.
سپس محققان از مادهای به نام ایمیکویمود (Imiquimod) استفاده کردند. این ماده به شکل کرم روی یکی از گوشهای موشها قرار گرفت و باعث تحریک التهاب پوستی شد.
نتایج اولیه نشان داد موشهایی که بهطور معمول غذای پرچرب مصرف میکردند و چاق شده بودند، واکنش التهابی بسیار شدیدتری داشتند. در مقابل، موشهایی که رژیم غذایی کمچرب داشتند، التهاب خفیفتری را تجربه کردند.
اما دانشمندان میخواستند بدانند آیا خود رژیم غذایی، بدون نیاز به افزایش وزن، میتواند چنین اثری داشته باشد یا خیر.
برای پاسخ به این سؤال، موشهایی که با غذای کمچرب بزرگ شده بودند، به مدت چهار روز غذای پرچرب دریافت کردند. سه روز پس از شروع این رژیم، آزمایش تحریک التهاب انجام شد.
نتیجه شگفتانگیز بود: موشهایی که وزن طبیعی داشتند نیز واکنش التهابی شدیدی نشان دادند؛ واکنشی مشابه موشهای چاقی که بهطور مداوم غذای پرچرب مصرف کرده بودند.
در آزمایش دیگری، موشهای چاق پس از چهار روز تغییر رژیم غذایی و مصرف غذای معمولی، واکنش التهابی بسیار خفیفتری نشان دادند.
این نتایج نشان داد که رژیم غذایی پرچرب میتواند مستقل از وزن بدن، در مدت کوتاهی بر شدت پاسخ التهابی تأثیر بگذارد.
چرا اثر رژیم غذایی پرچرب پس از تغییر تغذیه باقی میماند؟
یکی از مهمترین بخشهای این پژوهش، بررسی واکنش سیستم ایمنی پس از پایان التهاب اولیه بود.
چند هفته پس از آنکه موشهای دارای وزن طبیعی به رژیم غذایی کمچرب بازگشتند و التهاب پوستی آنها برطرف شد، پژوهشگران دوباره همان گوش را در معرض ماده تحریککننده قرار دادند.
با وجود بازگشت به رژیم غذایی قبلی و برطرف شدن التهاب، این بار واکنش بدن بسیار شدیدتر بود.
بررسیهای بیشتر نشان داد که غذای پرچرب باعث ورود سریع سلولهای ایمنی به پوست میشود. این سلولها در تشدید واکنش التهابی نقش دارند.
پس از فروکش کردن التهاب، گروه دیگری از سلولهای ایمنی به نام سلولهای T حافظه (Memory T Cells) در بافت آسیبدیده باقی میمانند.
این سلولها بخشی از سازوکار حافظه ایمنی بدن هستند و به سیستم ایمنی کمک میکنند تجربه مواجهه قبلی با عوامل تحریککننده را به خاطر بسپارد.
به نظر میرسد حضور این سلولها، همراه با تغییرات ایجادشده در بافت، پوست را برای واکنش شدیدتر در مواجهه بعدی آماده میکند. پژوهشگران این پدیده را نوعی حافظه التهابی بافتی توصیف میکنند.
آیا رژیم غذایی پرچرب بر التهاب ریه نیز اثر میگذارد؟
یافتههای این تحقیق فقط به پوست محدود نبود. پژوهشگران مشاهده کردند که مصرف غذای پرچرب به مدت چند روز، میتواند واکنش التهابی شدیدتری را در ریهها نیز در پاسخ به عوامل تحریککننده ایجاد کند.
این موضوع اهمیت بیشتری به نتایج مطالعه میدهد؛ زیرا نشان میدهد تأثیر کوتاهمدت تغذیه بر سیستم ایمنی ممکن است به یک بافت خاص محدود نباشد.
البته این آزمایشها روی موشها انجام شدهاند و هنوز مشخص نیست که همین الگو با همان شدت در بدن انسان نیز اتفاق میافتد یا خیر.
رژیم غذایی پرچرب؛ تأثیر سریع تغذیه بر سلامت سیستم ایمنی
ساگار باپات، استاد آسیبشناسی دانشگاه کالیفرنیا سانفرانسیسکو و نویسنده مسئول این پژوهش، تأکید میکند که عادتهای غذایی بلندمدت همچنان برای سلامت اهمیت زیادی دارند؛ اما نتایج این مطالعه نشان میدهد تغذیه روزانه نیز میتواند تأثیری سریع بر سیستم ایمنی داشته باشد.
به گفته زوون جیانگ، یکی از پژوهشگران اصلی مطالعه، رژیم غذایی، فعالیت بدنی و خواب ممکن است همگی از راههایی که هنوز بهطور کامل شناخته نشدهاند، بر سلامت ایمنی بدن تأثیر بگذارند.
این یافتهها نگاه تازهای به ارتباط میان تغذیه و التهاب ارائه میکنند. پیش از این، توجه زیادی به پیامدهای بلندمدت رژیم غذایی نامناسب و ارتباط آن با چاقی و بیماریهای التهابی وجود داشت؛ اما مطالعه جدید نشان میدهد حتی تغییرات کوتاهمدت در الگوی غذایی نیز ممکن است واکنشهای ایمنی بدن را تغییر دهد.
در مجموع، نتایج این پژوهش درباره رژیم غذایی پرچرب اهمیت توجه به کیفیت تغذیه روزانه را یادآوری میکند. بااینحال، برای مشخص شدن اینکه آیا مصرف کوتاهمدت غذای پرچرب در انسان نیز حافظه التهابی مشابهی ایجاد میکند، به مطالعات انسانی بیشتری نیاز است.
