رتاتروتاید و آرتروز زانو؛ نتایج دو کارآزمایی بالینی
این پژوهشها به سرپرستی محققان دانشگاه نورثوسترن انجام شدند و در مجموع بیش از هزار شرکتکننده داشتند. موضوع اصلی بررسی، تأثیر رتاتروتاید بر کاهش وزن و تسکین درد زانو در افرادی بود که هم اضافهوزن یا چاقی داشتند و هم به آرتروز دردناک زانو مبتلا بودند.
رتاتروتاید یک داروی تزریقی آزمایشی است که شرکت داروسازی الای لیلی آن را توسعه داده است. این دارو هفتهای یک بار تزریق میشود و با داروهای شناختهشدهای مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید تفاوت دارد؛ زیرا بهجای هدف قرار دادن یک یا دو گیرنده هورمونی، سه گیرنده مربوط به هورمونهای طبیعی بدن را فعال میکند.
در هر دو مطالعه، شرکتکنندگانی که بالاترین دوز رتاتروتاید را دریافت کردند، کاهش وزن چشمگیری داشتند. میانگین کاهش وزن در این گروه حدود ۲۰ تا ۲۵ درصد وزن اولیه بدن بود و برخی افراد حتی بیش از ۴۵ کیلوگرم وزن کم کردند.
رتاتروتاید و آرتروز زانو؛ کاهش درد زانو در حدود دوسوم مصرفکنندگان رتاتروتاید
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش، تأثیر دارو بر درد ناشی از آرتروز زانو بود.
بر اساس تحلیل ترکیبی نتایج دو مطالعه، حدود دوسوم افرادی که رتاتروتاید دریافت کرده بودند، کاهش حداقل ۵۰ درصدی درد زانو را تجربه کردند. این میزان در گروهی که دارونما دریافت کرده بودند، حدود ۳۸ درصد بود.
به گفته توماس شنیتزر، نویسنده مسئول پژوهش و استاد دانشگاه نورثوسترن، کاهش قابل توجه وزن میتواند به تسکین معنادار درد زانو در افراد مبتلا به اضافهوزن و آرتروز کمک کند.
یکی از دلایل احتمالی این تأثیر، کاهش فشاری است که وزن بدن به مفصل زانو وارد میکند. وقتی وزن بدن کاهش پیدا میکند، زانو هنگام راه رفتن، بالا رفتن از پلهها و ایستادن فشار کمتری را تحمل میکند. در نتیجه، درد ممکن است کمتر شود و فرد بتواند فعالیتهای روزمره خود را راحتتر انجام دهد.
رتاتروتاید و آرتروز زانو؛ چرا کاهش وزن برای افراد مبتلا به آرتروز زانو اهمیت دارد؟
آرتروز زانو یکی از مشکلات شایع مفصلی است که میتواند فعالیتهای ساده روزمره را دشوار کند. راه رفتن، بالا رفتن از پلهها و حتی بلند شدن از صندلی ممکن است برای افراد مبتلا به این بیماری دردناک باشد.
اضافهوزن و چاقی نیز با افزایش فشار مکانیکی بر مفصل زانو همراه هستند. به همین دلیل، کاهش وزن یکی از راهکارهای مهم برای مدیریت علائم آرتروز در افراد دارای اضافهوزن محسوب میشود.
پژوهشهای قبلی نشان دادهاند که کاهش ۵ تا ۱۰ درصد از وزن بدن از طریق رژیم غذایی و ورزش میتواند به بهبود علائم آرتروز زانو کمک کند. با این حال، کاهش وزن قابل توجه برای برخی افراد دشوار است؛ بهخصوص زمانی که درد زانو انجام فعالیتهای ورزشی را محدود میکند.
محققان معتقدند داروهایی مانند رتاتروتاید ممکن است در آینده به افرادی کمک کنند که با وجود تلاش برای اصلاح سبک زندگی، نمیتوانند وزن کافی کم کنند و همچنان از درد زانو رنج میبرند.
رتاتروتاید و آرتروز زانو؛ رتاتروتاید چه تأثیرات دیگری بر سلامت بدن دارد؟
مزایای مشاهدهشده در این دو کارآزمایی فقط به کاهش وزن و تسکین درد زانو محدود نبود.
شرکتکنندگانی که این دارو را دریافت کردند، بهبودهایی در چند شاخص سلامت دیگر نیز نشان دادند؛ از جمله:
- کاهش فشار خون
- کاهش سطح چربیهای خون
- کاهش التهاب سیستمیک بدن
پژوهشگران همچنین معتقدند رتاتروتاید ممکن است علاوه بر کاهش فشار مکانیکی بر زانو، از طریق تأثیرات ضدالتهابی نیز در بهبود علائم نقش داشته باشد.
با این حال، سازوکار دقیق تأثیر این دارو بر التهاب مفاصل هنوز بهطور کامل مشخص نشده است. بنابراین، برای تعیین سهم کاهش وزن و اثرات احتمالی ضدالتهابی در تسکین درد، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
رتاتروتاید و آرتروز زانو؛ آیا رتاتروتاید میتواند جایگزین درمانهای فعلی آرتروز شود؟
در حال حاضر، روشهای مختلفی برای کنترل درد آرتروز زانو استفاده میشوند؛ از جمله فیزیوتراپی، درمانهای موضعی، داروهای ضدالتهابی غیراستروئیدی مانند ایبوپروفن و دیکلوفناک و تزریق کورتیکواستروئید. البته برخی از این روشها، مانند تزریق کورتیکواستروئید، معمولاً تسکین کوتاهمدتی ایجاد میکنند.
با وجود نتایج امیدوارکننده، محققان تأکید میکنند که رژیم غذایی سالم، فعالیت بدنی متناسب و اصلاح سبک زندگی همچنان پایه اصلی مراقبت از افراد دارای اضافهوزن و آرتروز زانو هستند.
این روشها علاوه بر هزینه کمتر، با برخی عوارض احتمالی داروهای کاهش وزن نیز همراه نیستند. برای مثال، داروهای گروه GLP-۱ ممکن است مشکلات گوارشی ایجاد کنند یا با کاهش توده عضلانی همراه باشند؛ موضوعی که برای مبتلایان به آرتروز اهمیت دارد، زیرا عضلات به تثبیت مفصل زانو کمک میکنند.
رتاتروتاید هنوز یک داروی آزمایشی است و استفاده از آن برای درمان عمومی آرتروز زانو به تأیید سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA) نیاز دارد.
رتاتروتاید و آرتروز زانو؛ پرسشهای بیپاسخ درباره تأثیر رتاتروتاید بر آرتروز
با وجود نتایج امیدوارکننده، هنوز مشخص نیست که رتاتروتاید بتواند روند پیشرفت آرتروز زانو را نیز کند کند یا احتمال نیاز به جراحی تعویض مفصل را کاهش دهد.
افرادی که در زمان انجام پژوهش به تعویض مفصل زانو نیاز داشتند، در این کارآزماییها شرکت نکرده بودند. بنابراین، نمیتوان درباره تأثیر دارو بر پیشگیری از جراحی یا متوقف کردن تخریب مفصل نتیجهگیری کرد.
پرسش دیگر این است که آیا رتاتروتاید میتواند درد آرتروز را در افرادی که اضافهوزن ندارند نیز کاهش دهد؟ از آنجا که این افراد در مطالعات حضور نداشتند، پاسخ این سؤال هنوز مشخص نیست.
جمعبندی
نتایج دو کارآزمایی بالینی درباره رتاتروتاید و آرتروز زانو نشان میدهد رتاتروتاید ممکن است در آینده علاوه بر کمک به کاهش وزن، گزینهای مؤثر برای تسکین درد آرتروز زانو در افراد مبتلا به چاقی و اضافهوزن باشد. کاهش فشار واردشده به مفاصل و احتمالاً اثرات ضدالتهابی دارو میتوانند در این بهبود نقش داشته باشند.
با این حال، هنوز درباره تأثیر بلندمدت دارو بر پیشرفت بیماری و جلوگیری از جراحی تعویض مفصل اطلاعات کافی وجود ندارد. بنابراین، برای مشخص شدن جایگاه واقعی رتاتروتاید در درمان آرتروز زانو، به مطالعات بیشتری نیاز است.
