درمان کمتهاجمی درد زانو چیست؟
درمان کمتهاجمی درد زانو با استفاده از روشی به نام آمبولیزاسیون شریانهای زانو (Genicular Artery Embolization یا GAE) انجام میشود. این روش سرپایی برای افرادی طراحی شده است که از درد مزمن ناشی از آرتروز زانو رنج میبرند اما هنوز تمایلی به انجام جراحی تعویض مفصل ندارند یا از درمانهای معمول مانند دارو، فیزیوتراپی و تزریق نتیجه مطلوب نگرفتهاند.
پژوهشگران دانشکده پزشکی دانشگاه کلرادو آنشوتز آمریکا میگویند GAE میتواند فاصلهای را که تاکنون میان درمانهای محافظهکارانه و جراحی تعویض مفصل وجود داشته، پر کند و گزینهای جدید برای بیماران فراهم آورد.
درمان کمتهاجمی درد زانو چگونه عمل میکند؟
در آرتروز زانو، بخشی از درد و التهاب به تشکیل رگهای خونی غیرطبیعی در اطراف مفصل مربوط میشود. در روش GAE، پزشکان با کاهش جریان خون در این نواحی ملتهب، التهاب و درد را کاهش میدهند.
این فرایند با ایجاد یک برش کوچک در نزدیکی چین پا آغاز میشود. سپس تیم رادیولوژی مداخلهای با کمک تصویربرداری اشعه ایکس و ماده حاجب، یک کاتتر بسیار نازک را از طریق شریان فمورال به شریانهای اطراف زانو هدایت میکند.
پس از رسیدن کاتتر به محل مورد نظر، ذرات میکروسکوپی ویژهای در رگهای غیرطبیعی تزریق میشوند تا جریان خون به این مناطق کاهش یابد. هدف اصلی این کار، کاهش التهاب داخل مفصل و در نتیجه کاهش درد مزمن زانو است.
چه افرادی بیشترین سود را از درمان کمتهاجمی درد زانو میبرند؟
براساس یافتههای این مطالعه، افراد مبتلا به آرتروز خفیف تا متوسط زانو بیشترین بهره را از این روش میبرند. البته بیماران مبتلا به آرتروز پیشرفته نیز میتوانند تحت این درمان قرار گیرند، اما معمولاً اثرات آن در این گروه ماندگاری کمتری دارد.
به گفته پژوهشگران، حدود ۷۰ درصد بیماران نتایج بسیار مطلوبی تجربه میکنند و شدت درد آنها دستکم به نصف کاهش مییابد. برخی از بیماران حتی پس از انجام این روش، هیچ دردی را گزارش نکردهاند.
بسیاری از این افراد پیشتر انواع درمانهای دیگر را امتحان کرده بودند اما به تسکین کافی دست نیافته بودند. پس از انجام GAE، آنها توانستهاند فعالیتهای عادی خود مانند باغبانی، دوچرخهسواری یا پیادهروی را دوباره از سر بگیرند.
روند انجام و دوران بهبودی چگونه است؟
روش GAE معمولاً بین یک تا دو ساعت طول میکشد و تحت آرامبخشی خفیف انجام میشود. بیماران پس از پایان فرایند برای چند ساعت تحت نظر قرار میگیرند و در بیشتر موارد همان روز از مرکز درمانی مرخص میشوند.
پزشکان توصیه میکنند بیماران در چند روز نخست پس از عمل، فعالیتهای خود را محدود کنند، اما این روش بهطور کلی نیازی به بستری طولانی یا دوره نقاهت سنگین ندارد؛ ویژگیای که آن را به گزینهای جذاب در مقایسه با جراحی تعویض مفصل زانو تبدیل کرده است.
ماندگاری اثر درمان کمتهاجمی درد زانو چقدر است؟
مطالعات اولیه نتایج امیدوارکنندهای نشان دادهاند. دادههای منتشرشده در ژاپن حاکی از آن است که تسکین درد پس از انجام این روش میتواند تا چهار سال ادامه داشته باشد.
همچنین دادههای موجود در ایالات متحده نشان میدهد بیمارانی که پاسخ مناسبی به GAE میدهند، میتوانند حداقل تا دو سال از کاهش درد بهرهمند شوند.
به گفته محققان، این یافتهها از این فرضیه حمایت میکند که GAE صرفاً درد را بهطور موقت پنهان نمیکند، بلکه ممکن است با کاهش التهاب، تغییراتی در محیط داخل مفصل ایجاد کند که به بهبود پایدارتر علائم منجر شود.
آیا کاربردهای دیگری نیز برای درمان کمتهاجمی درد زانو در نظر گرفته شده است؟
آرتروز یک بیماری تخریبی مفصل است که میلیونها نفر را در سراسر جهان درگیر میکند. هرچند در حال حاضر GAE تنها برای مشکلات زانو استفاده میشود، اما پژوهشگران در حال بررسی کاربرد احتمالی آن در برخی اختلالات دردناک دیگر هستند.
از جمله بیماریهایی که امکان استفاده از این روش در آنها مورد توجه قرار گرفته است میتوان به شانه یخزده، آرنج تنیسبازان و التهاب فاشیای کف پا اشاره کرد.
جمعبندی
درمان کمتهاجمی درد زانو با روش آمبولیزاسیون شریانهای زانو (GAE) بهعنوان یک گزینه سرپایی و کمتهاجمی، امید تازهای برای بیماران مبتلا به درد مزمن ناشی از آرتروز زانو ایجاد کرده است. شواهد اولیه نشان میدهد این روش میتواند با کاهش التهاب داخل مفصل، درد را برای سالها کاهش دهد و به برخی بیماران کمک کند جراحی تعویض مفصل زانو را به تعویق بیندازند یا حتی از آن اجتناب کنند. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که مطالعات بیشتری برای ارزیابی اثربخشی بلندمدت و تعیین بهترین گروههای هدف مورد نیاز است.
