داروهای GLP-۱ و جدا شدن ناخن موضوع پژوهشی جدید درباره عوارض احتمالی داروهای مورد استفاده برای درمان چاقی و دیابت نوع ۲ است. نتایج این مطالعه نشان میدهد مشکلات ناخن، از جمله جدا شدن ناخن از بستر آن و تغییر رنگ، در میان افرادی که از این داروها استفاده میکنند، بیشتر گزارش شده است. بااینحال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافتهها بهتنهایی ثابت نمیکنند داروها مستقیماً باعث بروز این مشکلات میشوند.
این مطالعه روی ۱۹۰۴ نفر در چهار کشور انجام شده و نتایج آن در کنگره سال ۲۰۲۶ آکادمی اروپایی پوست و بیماریهای آمیزشی (EADV) در وین ارائه شده است.
داروهای GLP-۱ و جدا شدن ناخن؛ نتایج مطالعه چه بود؟
پژوهشگران اطلاعات ۵۷۵ مصرفکننده داروهای GLP-۱ را با اطلاعات ۱۳۲۹ فرد مبتلا به چاقی یا دیابت نوع ۲ که هرگز از این داروها استفاده نکرده بودند، مقایسه کردند. شرکتکنندگان از فرانسه، ایالات متحده، برزیل و مکزیک انتخاب شده بودند.
بر اساس نتایج، ۳۹ درصد از مصرفکنندگان داروهای GLP-۱ جدا شدن ناخن را گزارش کردند؛ درحالیکه این میزان در گروهی که دارو مصرف نکرده بودند، ۹ درصد بود.
همچنین، ۶۶ درصد از مصرفکنندگان دستکم یک نوع اختلال ناخن را گزارش کردند. این رقم در گروه مقایسه ۵۳ درصد بود. تغییر رنگ ناخن نیز در ۴۶ درصد از مصرفکنندگان و ۱۷ درصد از افراد گروه مقایسه گزارش شد.
بااینحال، نکته مهم این است که حدود نیمی از مصرفکنندگان داروها گفته بودند پیش از شروع درمان نیز مشکلات ناخن داشتهاند. بنابراین، نمیتوان تمام موارد گزارششده را به مصرف دارو نسبت داد.
آیا داروهای GLP-۱ واقعاً باعث جدا شدن ناخن میشوند؟
با وجود تفاوت مشاهدهشده میان دو گروه، طراحی مطالعه امکان اثبات رابطه علت و معلولی را فراهم نمیکند.
پژوهشگران اطلاعات مربوط به علائم را از خود شرکتکنندگان دریافت کردند و وضعیت ناخنهای آنها را از ابتدای درمان بهصورت استاندارد و در طول زمان بررسی نکردند. در نتیجه، مشخص نیست مشکلات ناخن دقیقاً چه زمانی آغاز شدهاند و آیا پس از مصرف دارو ایجاد شدهاند یا از قبل وجود داشتهاند.
در اصطلاح پزشکی، جدا شدن صفحه ناخن از بستر زیرین آن «اونیکولیز» (Onycholysis) نامیده میشود. این وضعیت میتواند ناخنهای دست یا پا را درگیر کند و دلایل مختلفی داشته باشد؛ از جمله آسیب، بیماریهای پوستی و عفونت.
همچنین، اطلاعات منتشرشده مشخص نمیکند که موارد گزارششده در مطالعه مربوط به جدا شدن جزئی ناخن بودهاند یا جدا شدن کامل آن. بنابراین، آمار ۳۹ درصدی را نباید به معنای از دست دادن کامل ناخن در نزدیک به چهار نفر از هر ده مصرفکننده تفسیر کرد.
داروهای GLP-۱ و جدا شدن ناخن؛ نقش کاهش وزن و کمبودهای تغذیهای در مشکلات ناخن
پژوهشگران هنگام تحلیل دادهها، بیماریهای پوستی و کمبودهای تغذیهای را نیز در نظر گرفتند. با وجود این بررسیها، ارتباط میان مصرف داروهای GLP-۱ و جدا شدن ناخن همچنان در نتایج مشاهده شد.
همچنین، هنگامی که پژوهشگران افرادی را بررسی کردند که وزن کم کرده بودند، تفاوتهای آماری همچنان معنادار باقی ماند. این یافته نشان میدهد که کاهش وزن بهتنهایی ممکن است تمام تفاوتهای مشاهدهشده را توضیح ندهد.
بااینحال، اطلاعات منتشرشده جزئیات کامل برآوردهای تعدیلشده و میزان عدمقطعیت آنها را ارائه نمیکند. بنابراین، برای ارزیابی دقیقتر قدرت این ارتباط به دادههای کامل پژوهش نیاز است.
داروهای GLP-۱ و تغییرات مو و پوست سر
مطالعهای همراه با پژوهش ناخن، وضعیت مو و پوست سر همین شرکتکنندگان را نیز بررسی کرد. بر اساس نتایج اعلامشده، ریزش غیرمعمول مو در ۵۰ درصد از مصرفکنندگان داروهای GLP-۱ و ۳۴ درصد از گروه مقایسه گزارش شد.
همچنین، ۴۲ درصد از مصرفکنندگان کاهش حجم یا تراکم مو را تجربه کرده بودند؛ این رقم در گروه مقایسه ۱۹ درصد بود.
در میان مصرفکنندگان دارو، ریزش مو اغلب با علائمی مانند خارش، قرمزی یا پوستهریزی پوست سر همراه بود. برونو هالیوا، متخصص پوست و از نویسندگان مطالعه، مطرح کرده است که این الگو ممکن است فراتر از ریزش موی معمول پس از کاهش وزن سریع باشد و التهاب نیز در آن نقش داشته باشد.
بااینحال، این نتایج در مورد داروهای GLP-۱ و جدا شدن ناخن از همان گروه شرکتکنندگان به دست آمدهاند و بهمنزله تأیید مستقل یافتههای مربوط به ناخن نیستند.
داروهای GLP-۱ و جدا شدن ناخن؛ برای بررسی عوارض احتمالی داروهای GLP-۱ چه باید کرد؟
پژوهشگران قصد دارند در مطالعات آینده، بیماران را از ابتدای شروع درمان دنبال کنند. معاینههای استاندارد پوست و ناخن و بررسیهای زیستی میتوانند به مشخص شدن زمان شروع علائم، عوامل مؤثر و احتمال برگشتپذیری آنها کمک کنند.
در حال حاضر، نتایج این پژوهشها برای تعیین میزان خطر قطعی یا نسبت دادن مشکلات ناخن به یک داروی مشخص کافی نیستند. همچنین، گزارش منتشرشده نام داروهای مصرفی شرکتکنندگان را به تفکیک مشخص نمیکند.
افرادی که پس از شروع درمان متوجه تغییرات غیرمعمول ناخن، ریزش مو یا علائم التهابی پوست سر میشوند، بهتر است موضوع را با پزشک خود در میان بگذارند و بدون مشورت پزشکی درمان را قطع نکنند.
در مجموع، پژوهش جدید درباره داروهای GLP-۱ و جدا شدن ناخن ارتباطی میان مصرف داروهای GLP-۱ و افزایش گزارش مشکلات ناخن و مو نشان میدهد؛ اما برای مشخص شدن علت این تغییرات، زمان بروز آنها و ارتباط احتمالیشان با دارو، به مطالعات دقیقتر و پیگیری بیماران در طول درمان نیاز است.
