خطرات مصرف الکل ممکن است از مقادیری آغاز شوند که بسیاری از افراد آنها را مصرف متعادل و بیضرر میدانند. یک مطالعه گسترده با بررسی شواهد علمی موجود نشان میدهد که مصرف الکل، حتی در سطوح پایین، با افزایش خطر برخی بیماریها و مرگ زودرس مرتبط است و شواهد این پژوهش از وجود منفعت کلی برای سلامتی در هیچ سطحی از مصرف حمایت نمیکنند. این یافتهها باور دیرینهای را به چالش میکشند که بر اساس آن، نوشیدن متعادل الکل میتواند بیخطر باشد یا حتی برای سلامت قلب مفید واقع شود.
این پژوهش به سرپرستی گروهی از محققان آمریکایی و کانادایی انجام شده و نتایج آن در مجله Journal of Studies on Alcohol and Drugs منتشر شده است. هدف محققان این بود که پیامدهای مصرف الکل را در طول زندگی بررسی کنند و تصویری جامعتر از خطرات آن ارائه دهند.
خطرات مصرف الکل چگونه بررسی شدند؟
برای ارزیابی پیامدهای بلندمدت مصرف الکل، پژوهشگران بیش از ۷۲۰۰ مقاله علمی را بررسی کردند. این مطالعات به بیماریها و آسیبهایی میپرداختند که با مصرف الکل ارتباط دارند.
محققان با استفاده از شواهد گردآوریشده، تأثیر مصرف الکل بر احتمال ابتلا به بیماریهای مختلف را ارزیابی کردند. سپس این اطلاعات را با مجموعهدادههای گسترده ملی سلامت ترکیب کردند تا با کمک مدلهای آماری، خطر ابتلا به بیماریهای جدی و احتمال مرگ زودرس را در طول زندگی تخمین بزنند.
این بررسی طیف متنوعی از مشکلات سلامتی، از جمله بیماریهای قلبیعروقی، بیماریهای کبدی، آسیبهای ناشی از حوادث و انواع مختلف سرطان را در بر میگرفت. سرطانهای دهان، مری و پستان نیز از جمله بیماریهای بررسیشده بودند.
مزیت این رویکرد آن بود که محققان بهجای تمرکز بر یک بیماری خاص، مجموع پیامدهای مرتبط با مصرف الکل را در نظر گرفتند.
خطرات مصرف الکل؛ آیا مصرف متعادل الکل هم خطرناک است؟
یکی از یافتههای مهم این پژوهش آن است که مصرف مقادیر نسبتاً کم الکل نیز لزوماً بدون خطر نیست. نوشیدن دو واحد نوشیدنی الکلی در روز، که در برخی جوامع مصرفی متعادل تلقی میشود، با افزایش قابل توجه خطر مرگ زودرس ناشی از الکل ارتباط داشت.
بر اساس نتایج مطالعه، مصرف بیش از یک واحد نوشیدنی الکلی در روز با افزایش خطرات سلامتی برای زنان و مردان همراه بود. البته این یافته به معنای وجود یک مرز قطعی و یکسان برای همه افراد نیست؛ زیرا میزان خطر میتواند با توجه به الگوی مصرف، شرایط فردی و سایر عوامل تغییر کند.
برای درک بهتر این موضوع، باید توجه داشت که مقدار الکل موجود در نوشیدنیها متفاوت است. یک واحد استاندارد نوشیدنی الکلی معمولاً معادل حدود ۳۵۵ میلیلیتر آبجو، ۱۴۸ میلیلیتر شراب یا ۴۴ میلیلیتر نوشیدنی تقطیری است. بااینحال، غلظت الکل در محصولات مختلف میتواند متفاوت باشد و بر مقدار واقعی الکل دریافتی تأثیر بگذارد.
آیا الکل در مقادیر کم برای قلب مفید است؟
در سالهای گذشته، گاهی این تصور مطرح شده است که مصرف متعادل الکل میتواند به سلامت قلب و عروق کمک کند. یافتههای مطالعه جدید نشان میدهند که بررسی یک پیامد سلامتی بهتنهایی برای قضاوت درباره اثر کلی الکل کافی نیست.
پژوهشگران پذیرفتند که مصرف مقادیر کم الکل ممکن است در برخی بررسیها با کاهش خطر بیماری ایسکمیک قلب و سکته مغزی ارتباط داشته باشد. بیماری ایسکمیک قلب زمانی رخ میدهد که کاهش جریان خون، اکسیژنرسانی به عضله قلب را مختل کند؛ اتفاقی که اغلب در اثر تنگ یا مسدود شدن سرخرگها ایجاد میشود.
بااینحال، احتمال وجود چنین ارتباطی به معنای اثبات اثر محافظتی الکل نیست. برای ارزیابی دقیقتر، باید پیامدهای احتمالی دیگر، از جمله سرطان، بیماریهای کبدی و آسیبهای ناشی از حوادث نیز در نظر گرفته شوند.
در تحلیل کلی محققان، هیچ اثر محافظتی معناداری از نظر آماری برای سلامت عمومی در هیچ سطحی از مصرف الکل مشاهده نشد. همچنین، زیانهای احتمالی در مجموع بر مزایای احتمالی قلبیعروقی غلبه داشتند؛ حتی در افرادی که هفت واحد نوشیدنی الکلی در هفته مصرف میکردند.
خطرات مصرف الکل؛ ارتباط مصرف الکل با سرطان و مرگ زودرس
یکی از دلایل اهمیت این پژوهش، بررسی همزمان چندین پیامد جدی سلامتی است. مصرف الکل با افزایش خطر برخی سرطانها، بیماریهای کبدی و مشکلات قلبیعروقی ارتباط دارد و میتواند احتمال آسیبهای ناشی از حوادث را نیز افزایش دهد.
هنگامی که این پیامدها در کنار یکدیگر بررسی میشوند، تصویر متفاوتی نسبت به زمانی به دست میآید که فقط یک بیماری مورد توجه قرار گرفته است. برای مثال، اگر یک الگوی مصرف با کاهش احتمال یک بیماری خاص همراه باشد، این ارتباط بهتنهایی نشان نمیدهد که همان الگو در مجموع برای سلامتی مفید است.
محققان همچنین بر اهمیت بررسی خطر مرگ زودرس تأکید کردند. در عنوان مقاله علمی منتشرشده در مجله، برآورد شده است که خطر مرگ ناشی از الکل در طول زندگی با افزایش مصرف بیشتر میشود و در سطح ۱۴ واحد در هفته به یک مورد از هر ۲۵ نفر میرسد. این رقم یک برآورد جمعیتی است و نباید آن را پیشبینی دقیق برای هر فرد در نظر گرفت.
آیا خطرات مصرف الکل برای همه یکسان است؟
پژوهشگران تأکید میکنند که نتایج این مطالعه، خطرات را در سطح جمعیت توصیف میکنند و میزان دقیق احتمال ابتلا به بیماری یا مرگ را برای یک فرد مشخص نمیکنند.
عوامل مختلفی مانند ژنتیک، سبک زندگی، الگوی نوشیدن و شرایط فردی میتوانند بر پیامدهای سلامتی تأثیر بگذارند. افزون بر این، دانش علمی درباره ارتباط الکل با بیماریها همچنان در حال گسترش است. محققان اشاره کردهاند که ارتباط احتمالی مصرف الکل با بیماریهایی مانند سرطان لوزالمعده نیز به بررسیهای بیشتری نیاز دارد.
بنابراین، یافتههای این مطالعه را باید در چارچوب شواهد موجود تفسیر کرد. این پژوهش تصویری جامعتر از خطرات مصرف الکل ارائه میدهد، اما به معنای یکسان بودن میزان خطر برای همه افراد نیست.
این یافتهها درباره خطرات مصرف الکل چه اهمیتی برای توصیههای سلامت دارند؟
نتایج مطالعه درباره خطرات مصرف الکل همچنین پرسشهایی را درباره نحوه استفاده از شواهد علمی در تدوین توصیههای رسمی مصرف الکل مطرح کردهاند. رابرت ام. وینسنت، از مدیران پیشین اداره خدمات سلامت روان و سوءمصرف مواد آمریکا، در یادداشتی همراه با پژوهش درباره نحوه در نظر گرفته شدن این شواهد در روند تدوین دستورالعملهای تغذیهای فدرال بحث کرده است.
پژوهشگران معتقدند ارائه اطلاعات دقیقتر درباره میزان مصرف و خطرات مرتبط با آن میتواند به افراد کمک کند تصمیمهای آگاهانهتری بگیرند. اصل کلی حاصل از نتایج مطالعه این است که با افزایش مصرف الکل، خطر آسیبهای سلامتی نیز افزایش مییابد و در ارزیابی مجموع پیامدها، مزیت کلی برای سلامتی مشاهده نشده است.
جمعبندی
مطالعهای که در Journal of Studies on Alcohol and Drugs منتشر شده، نشان میدهد مصرف الکل حتی در مقادیر نسبتاً کم نیز میتواند با پیامدهای نامطلوب سلامتی ارتباط داشته باشد. بررسی بیش از ۷۲۰۰ مقاله علمی و ارزیابی همزمان بیماریهای مختلف نشان داد که احتمال وجود ارتباط با برخی پیامدهای مثبت قلبیعروقی، برای نتیجهگیری درباره منفعت کلی الکل کافی نیست.
با وجود تفاوت خطرات مصرف الکل در افراد مختلف و ادامه تحقیقات درباره برخی بیماریها، یافتههای پژوهش بر اهمیت توجه به مقدار مصرف و پیامدهای بلندمدت آن تأکید دارند.
