حذف کامل قند و سلامت روده
در سالهای اخیر، بسیاری از افراد برای کاهش وزن و بهبود سلامت خود، به حذف کامل قند و شکر از رژیم غذایی روی آوردهاند. با این حال، نتایج یک پژوهش جدید نشان میدهد که حذف کامل شکر و سلامت روده ممکن است رابطهای پیچیدهتر از آن چیزی داشته باشد که تاکنون تصور میشد. این مطالعه نشان داده است که کنار گذاشتن کامل ساکاروز (شکر معمولی) از یک رژیم غذایی کمچرب میتواند به تغییرات نامطلوب در باکتریهای روده و اختلالات متابولیکی منجر شود.
این پژوهش در نشست سالانه انجمن غدد درونریز آمریکا (ENDO 2026) ارائه شد و توجه متخصصان را به اهمیت تعادل غذایی، بهجای حذف افراطی مواد غذایی، جلب کرده است.
حذف کامل قند و سلامت روده؛ نتایج یک مطالعه جدید
محققان برای بررسی تأثیر حذف کامل شکر از رژیم غذایی، دو گروه از موشها را به مدت ۱۶ هفته مورد مطالعه قرار دادند. گروه نخست از یک رژیم کمچرب حاوی ساکاروز استفاده کردند و گروه دوم رژیم کمچربی دریافت کردند که فاقد ساکاروز بود.
پژوهشگران شاخصهای مختلف سلامت متابولیک را در این حیوانات اندازهگیری کردند؛ از جمله تحمل گلوکز، حساسیت به انسولین، هورمونهای متابولیک موجود در خون، ترکیب میکروبیوم روده و میزان التهاب در روده بزرگ و کبد.
هدف این تحقیق، بررسی پیامدهای حذف کامل شکر بر عملکرد بدن بود؛ موضوعی که تاکنون اطلاعات محدودی درباره آن وجود داشت.
حذف کامل شو سلامت روده چگونه بر متابولیسم اثر میگذارد؟
نتایج پژوهش نشان داد موشهایی که رژیم بدون شکر داشتند، با وجود اینکه وزن بیشتری نسبت به گروه کنترل اضافه نکردند، دچار مشکلات متعددی شدند. این حیوانات توانایی ضعیفتری در تنظیم قند خون داشتند و نشانههایی از مقاومت به انسولین در آنها مشاهده شد.
علاوه بر این، ترکیب میکروبهای روده در این گروه دچار عدم تعادل شد. تغییرات ایجادشده در میکروبیوم روده با افزایش التهاب در دستگاه گوارش همراه بود. همچنین برخی تغییرات مرتبط با بیماری کبد چرب نیز در این حیوانات مشاهده شد.
به بیان دیگر، حذف کامل ساکاروز نهتنها مزیت متابولیکی مشخصی ایجاد نکرد، بلکه با بروز اختلالات مختلف در عملکرد بدن همراه بود.
چرا تعادل غذایی مهمتر از حذف کامل شکر است؟
به گفته پژوهشگران، یافتههای این مطالعه نشان میدهد که حذف کامل ساکاروز از یک رژیم کمچرب ممکن است سلامت میکروبیوم روده و عملکرد متابولیکی را تحت تأثیر منفی قرار دهد. آنها تأکید میکنند که حفظ تعادل در دریافت کربوهیدراتهای غذایی برای پشتیبانی از سلامت روده و عملکرد مناسب سیستم ایمنی اهمیت دارد.
این نتایج یادآور میشود که سلامت تغذیهای تنها به حذف یک ماده غذایی خاص محدود نمیشود. بدن انسان برای حفظ تعادل عملکردی خود به تعامل پیچیدهای میان مواد مغذی و میکروبهای مفید روده وابسته است و تغییرات شدید در رژیم غذایی ممکن است پیامدهای پیشبینینشدهای به همراه داشته باشد.
آیا حذف کامل قند در رژیمهای غذایی توصیه میشود؟
در ایران نیز بسیاری از رژیمهای لاغری یا برنامههای تغذیهای در فضای مجازی بر حذف کامل قند و شکر تأکید دارند. با این حال، یافتههای این مطالعه نشان میدهد که نگاه «همه یا هیچ» به مصرف شکر ممکن است بهترین رویکرد نباشد.
البته این تحقیق روی موشها انجام شده و نتایج آن مستقیماً به انسان تعمیم داده نشده است، اما پیام اصلی پژوهش برای عموم مردم قابل توجه است: تمرکز صرف بر حذف کامل شکر، بدون در نظر گرفتن تأثیرات آن بر میکروبیوم روده و سلامت متابولیک، ممکن است رویکردی ناقص باشد.
پژوهشگران معتقدند این یافتهها میتواند در آینده بر توصیههای تغذیهای تأثیر بگذارد و توجه بیشتری را به نقش سلامت میکروبیوم روده جلب کند. همچنین این نتایج میتواند به توسعه راهبردهای مؤثرتری برای پیشگیری و مدیریت اختلالات متابولیکی، بیماری کبد چرب و بیماریهای التهابی مزمن کمک کند.
جمعبندی
مطالعه جدید نشان میدهد که حذف کامل شکر و سلامت روده رابطهای حساس و پیچیده دارند. در موشهای مورد بررسی، رژیم کمچرب فاقد ساکاروز با برهم خوردن تعادل باکتریهای روده، افزایش التهاب، مقاومت به انسولین و تغییرات مرتبط با کبد چرب همراه بود. این یافتهها بر یک اصل مهم تأکید میکنند: در تغذیه، ایجاد تعادل و حفظ سلامت میکروبیوم روده ممکن است مهمتر از حذف کامل یک ماده غذایی مانند شکر باشد.
