جتلگ غذایی آخر هفته چیست و چگونه با سلامت قلب ارتباط دارد؟
آخر هفتهها معمولاً برنامه زندگی تغییر میکند؛ بسیاری از افراد دیرتر میخوابند، دیرتر بیدار میشوند و زمان وعدههای غذایی خود را نیز جابهجا میکنند. اکنون پژوهشی جدید نشان داده است که این تغییر در زمان غذا خوردن که پژوهشگران آن را جتلگ غذایی آخر هفته مینامند، ممکن است با افزایش خطر بیماریهای قلبیعروقی در مردان ارتباط داشته باشد.
این مطالعه که در مجله Communications Medicine منتشر شده است، دادههای بیش از ۱۰۴ هزار بزرگسال را بررسی کرده و ارتباط میان زمانبندی وعدههای غذایی و بیماریهای قلبیعروقی را طی یک دوره پیگیری متوسط ۸.۱ ساله ارزیابی کرده است.
جتلگ غذایی آخر هفته چگونه اندازهگیری شد؟
پژوهشگران در این مطالعه تلاش کردند میزان بینظمی در زمان غذا خوردن افراد را بررسی کنند. برای این کار، آنها نقطه میانی زمانی بین اولین خوردن یا نوشیدن در روز و آخرین زمان خوردن یا نوشیدن را محاسبه کردند.
این محاسبه هم برای روزهای هفته و هم برای آخر هفته انجام شد. هرچه فاصله میان این دو زمان بیشتر بود، میزان «جتلگ غذایی» فرد بالاتر در نظر گرفته میشد.
پیش از این، مفهوم مشابهی با عنوان «جتلگ اجتماعی» درباره تغییر الگوی خواب در روزهای تعطیل مطرح شده بود. مطالعات مختلف نشان دادهاند که تغییر زیاد در زمان خواب و بیداری میتواند بر سلامت بدن اثر بگذارد. پژوهش جدید بررسی کرده است که آیا تغییر زمان غذا خوردن نیز میتواند پیامدهای مشابهی داشته باشد.
ارتباط جتلگ غذایی آخر هفته با بیماری قلبی در مردان
نتایج این پژوهش نشان داد در میان شرکتکنندگان مرد، تغییر بیشتر در زمان وعدههای غذایی بین روزهای کاری و آخر هفته با میزان بالاتر بیماریهای قلبیعروقی همراه بود.
این ارتباط حتی پس از در نظر گرفتن عوامل دیگری مانند کیفیت رژیم غذایی، مدت خواب و جتلگ اجتماعی همچنان مشاهده شد.
بر اساس یافتههای مطالعه، هر یک ساعت افزایش در جابهجایی زمان غذا خوردن بین هفته و آخر هفته، با حدود ۱۴ درصد افزایش در میزان بیماریهای قلبیعروقی کلی و حدود ۲۱ درصد افزایش در بیماری عروق کرونر قلب، از جمله حمله قلبی، همراه بود.
البته پژوهشگران تأکید میکنند که این نتایج رابطه علت و معلولی را ثابت نمیکند و ممکن است عوامل دیگری نیز در این ارتباط نقش داشته باشند.
چرا تغییر زمان غذا خوردن ممکن است بر قلب اثر بگذارد؟
پژوهشگران احتمال میدهند که بینظمی در زمان غذا خوردن بتواند ساعت زیستی بدن را تحت تأثیر قرار دهد. بدن انسان دارای ساعتهای زیستی متعددی است که چرخههای تقریباً ۲۴ ساعته را تنظیم میکنند و در کنترل فرایندهایی مانند سوختوساز، تعادل انرژی و عملکرد اندامها نقش دارند.
وقتی الگوی خواب، غذا خوردن یا سایر فعالیتهای روزانه بهطور مداوم تغییر کند، ممکن است این ریتمهای طبیعی دچار اختلال شوند.
به گفته محققان، در جوامع صنعتی الگوهایی مانند حذف صبحانه یا غذا خوردن در ساعات پایانی شب بیشتر شده است. روزهای تعطیل نیز معمولاً فرصتی برای تغییر بیشتر برنامه خواب و وعدههای غذایی فراهم میکنند که میتواند هماهنگی میان رفتارهای روزانه و ساعت زیستی بدن را کاهش دهد.
جتلگ غذایی آخر هفته؛ چرا این ارتباط در زنان مشاهده نشد؟
در این مطالعه، ارتباط مشخصی میان جابهجایی زمان غذا خوردن و بیماریهای قلبیعروقی در زنان مشاهده نشد.
پژوهشگران احتمال میدهند تفاوتهای هورمونی و متابولیکی میان زنان و مردان یکی از عوامل احتمالی این تفاوت باشد. همچنین خطر بیماریهای قلبیعروقی در مردان بهطور کلی متفاوت است و ممکن است بر نتایج تأثیر گذاشته باشد.
با این حال، محققان تأکید میکنند که برای درک بهتر این تفاوتها به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
اهمیت منظم بودن زمان وعدههای غذایی
نتایج این مطالعه نشان میدهد که علاوه بر توجه به نوع غذا، زمان خوردن وعدهها نیز ممکن است بخشی از عوامل مرتبط با سلامت باشد.
پژوهشگران معتقدند اگر یافتههای این تحقیق در مطالعات دیگر نیز تأیید شود، منظم نگه داشتن زمان غذا خوردن در طول هفته میتواند به عنوان یکی از راهکارهای احتمالی برای کاهش خطر بیماریهای مزمن مورد بررسی قرار گیرد.
با این حال، هنوز تحقیقات بیشتری لازم است تا مشخص شود آیا اصلاح جتلگ غذایی آخر هفته میتواند به بهبود سلامت قلب در طولانیمدت کمک کند یا خیر.
