دانشمندان در حال توسعه یک فناوری نوین برای اصلاح بینایی هستند که میتواند در آینده به عنوان جایگزین لیزیک شناخته شود. این روش جدید بدون نیاز به تیغ جراحی، برش قرنیه یا حتی لیزر، شکل چشم را تغییر میدهد و میتواند تحولی مهم در درمان نزدیکبینی و سایر مشکلات بینایی ایجاد کند.
پژوهشگران کالج اوکسیدنتال و دانشگاه کالیفرنیا ارواین اعلام کردهاند که این فناوری با استفاده از پالسهای الکتریکی بسیار ضعیف و لنزهای تماسی ویژه، ساختار قرنیه را بهصورت موقت نرم میکند تا بتوان آن را به شکل دلخواه تغییر داد. نتایج اولیه این آزمایشها روی چشم خرگوشها امیدوارکننده بوده است.
فناوری EMR چگونه به عنوان جایگزین لیزیک عمل میکند؟
روش جدید که «بازشکلدهی الکترومکانیکی» یا EMR نام دارد، برخلاف لیزیک هیچ بخشی از بافت قرنیه را برش نمیدهد یا حذف نمیکند. در جراحی لیزیک، لیزر بخشی از بافت قرنیه را تراش میدهد تا نور به شکل صحیح روی شبکیه متمرکز شود؛ اما در فناوری EMR، ساختار قرنیه فقط بهطور موقت انعطافپذیر میشود.
دانشمندان دریافتند که اعمال جریان الکتریکی خفیف میتواند میزان اسیدیته یا pH بافتهای غنی از کلاژن را تغییر دهد. این تغییر باعث شل شدن پیوندهای مولکولی در قرنیه میشود و در نتیجه قرنیه قابلیت تغییر شکل پیدا میکند. پس از بازگشت شرایط شیمیایی به حالت طبیعی، بافت دوباره سفت شده و شکل جدید تثبیت میشود.
مزایای احتمالی این جایگزین لیزیک چیست؟
محققان معتقدند این فناوری میتواند بسیاری از عوارض احتمالی لیزیک را کاهش دهد. از آنجا که در روش EMR هیچ بافتی حذف نمیشود، ساختار طبیعی قرنیه تا حد زیادی حفظ خواهد شد. این موضوع میتواند احتمال بروز مشکلاتی مانند خشکی چشم، هالههای نوری یا ضعیف شدن قرنیه را کاهش دهد.
همچنین هزینه این فناوری احتمالاً کمتر از جراحیهای لیزری فعلی خواهد بود؛ زیرا به تجهیزات پیچیده و گرانقیمت لیزر نیاز ندارد. کل فرآیند نیز تنها حدود یک دقیقه زمان میبرد؛ زمانی تقریباً مشابه لیزیک اما بدون جراحی تهاجمی. بنابراین میتواند به عنوان جایگزین لیزیک مطرح شود.
در آزمایشهای انجامشده، پژوهشگران توانستند نزدیکبینی را در ۱۰ نمونه از ۱۲ چشم خرگوش با موفقیت اصلاح کنند. بررسیهای تصویربرداری نیز نشان داد که شفافیت و ساختار کلاژنی قرنیه تا حد زیادی حفظ شده است.
آیا فناوری جدید میتواند آینده لیزیک را تغییر دهد؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، پژوهشگران تأکید میکنند که این فناوری هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و تا استفاده انسانی فاصله زیادی دارد. تاکنون آزمایشها فقط روی چشم خرگوش و در شرایط آزمایشگاهی انجام شدهاند و هنوز مطالعات گسترده روی موجودات زنده و انسان آغاز نشده است.
دانشمندان اکنون در حال توسعه لنزهای الکترودی پیشرفتهتری هستند که بتوانند همزمان شکل، میزان رطوبت و شفافیت قرنیه را در طول درمان کنترل کنند. همچنین بررسیهایی برای استفاده از این فناوری در درمان دوربینی، آستیگماتیسم و حتی برخی آسیبهای قرنیه در حال انجام است.
اگر این فناوری در آینده موفق به دریافت تأییدیههای پزشکی شود، میتواند به یک جایگزین لیزیک ایمنتر، ارزانتر و کمتهاجمیتر تبدیل شود و شیوه اصلاح بینایی را متحول کند.
جمعبندی
فناوری EMR یکی از جذابترین نوآوریهای اخیر در حوزه چشمپزشکی محسوب میشود. این روش با استفاده از جریان الکتریکی ضعیف و بدون نیاز به جراحی یا لیزر، امکان تغییر شکل قرنیه را فراهم میکند. هرچند این فناوری هنوز در مرحله تحقیقاتی قرار دارد؛ اما نتایج اولیه نشان میدهد که شاید در آینده نزدیک، بیماران بتوانند بدون تیغ جراحی و لیزر، مشکلات بینایی خود را درمان کنند و جایگزین لیزیک شود.
