تمرین مقاومتی در کاهش وزن با داروهای GLP-۱ چه نقشی دارد؟
داروهای کاهش وزن مانند سماگلوتاید و تیرزپاتاید به افراد کمک میکنند وزن قابل توجهی از دست بدهند؛ اما کاهش وزن همیشه به معنای از دست دادن چربی نیست. بخشی از وزن کاهشیافته میتواند شامل توده بدون چربی بدن، از جمله بافت عضلانی باشد. اکنون نتایج یک مطالعه جدید نشان میدهد که تمرین مقاومتی در کاهش وزن میتواند به حفظ عضلات و بهبود قدرت بدنی افرادی که از این داروها استفاده میکنند کمک کند.
این پژوهش که در مجله علمی Nature Medicine منتشر شده، نخستین مطالعهای است که تأثیر ترکیب داروی GLP-۱ و تمرین مقاومتی را بر ترکیب بدن، توده عضلانی، قدرت بدنی و برخی شاخصهای سلامت قلبیعروقی بررسی کرده است.
پژوهشگران دانشگاه استرالیای غربی دریافتند افرادی که در کنار مصرف داروی تیرزپاتاید بهطور منظم تمرینات مقاومتی انجام میدهند، نهتنها عضلات بیشتری حفظ میکنند، بلکه افزایش قدرت عضلانی را نیز تجربه میکنند.
تمرین مقاومتی در کاهش وزن؛ چرا حفظ توده عضلانی هنگام کاهش وزن اهمیت دارد؟
داروهای جدید کاهش وزن، از جمله سماگلوتاید (با نامهای تجاری اوزمپیک و ویگووی) و تیرزپاتاید (مونجارو)، به دلیل توانایی قابل توجه در کاهش وزن مورد توجه قرار گرفتهاند. این داروها علاوه بر کمک به مدیریت وزن، در بهبود برخی مشکلات مزمن مرتبط با چاقی نیز مؤثر شناخته شدهاند.
بااینحال، کاهش سریع و چشمگیر وزن این پرسش را مطرح کرده است که چه مقدار از وزن ازدسترفته به چربی و چه مقدار به بافت بدون چربی بدن مربوط میشود.
توده بدون چربی به تمام اجزای بدن بهجز چربی گفته میشود و شامل عضلات، استخوانها، اندامهای داخلی، پوست و آب بدن است. بنابراین، کاهش توده بدون چربی لزوماً به معنای کاهش عضله نیست؛ اما بافت عضلانی یکی از بخشهای مهم آن محسوب میشود.
به گفته دنی گرین، پژوهشگر ارشد این مطالعه از دانشگاه استرالیای غربی، از دست دادن بخشی از توده بدون چربی در فرایند کاهش وزن، صرفنظر از روش آن، اتفاقی اجتنابناپذیر است. این مسئله چه در کاهش وزن از طریق رژیم غذایی و ورزش و چه با استفاده از مداخلات دارویی یا جراحی مشاهده میشود.
او تأکید میکند که با توجه به میزان قابل توجه کاهش وزن ناشی از داروهای GLP-۱، شناخت روشهایی که بتوانند به حفظ ترکیب بدنی مطلوب و سلامت افراد کمک کنند، اهمیت زیادی دارد.
بررسی تأثیر تمرین مقاومتی در کاهش وزن با تیرزپاتاید
برای بررسی این موضوع، پژوهشگران مطالعهای ۴۰ هفتهای با حضور ۱۲۰ مرد و زن یائسه در محدوده سنی ۵۰ تا ۷۰ سال انجام دادند.
شرکتکنندگان همگی دچار چاقی یا اضافهوزن همراه با یک مشکل سلامت مرتبط با وزن بودند و برای مدیریت وزن، تیرزپاتاید دریافت میکردند. هیچیک از افراد شرکتکننده به دیابت نوع ۲ مبتلا نبودند.
پژوهشگران شرکتکنندگان را به دو گروه تقسیم کردند:
- گروه اول علاوه بر مصرف تیرزپاتاید، هفتهای سه جلسه تمرین مقاومتی یا وزنهبرداری انجام میدادند.
- گروه دوم دارو را دریافت میکردند، اما برنامه تمرین مقاومتی نداشتند.
همچنین به تمام شرکتکنندگان توصیههای عمومی درباره مصرف آب کافی، پروتئین و فیبر ارائه شد.
هدف اصلی پژوهش این بود که مشخص شود اضافه کردن تمرینات مقاومتی به برنامه کاهش وزن دارویی تا چه اندازه میتواند از کاهش توده عضلانی جلوگیری کند و بر قدرت بدنی تأثیر بگذارد.
نتایج مطالعه؛ کاهش وزن مشابه، اما حفظ عضلات بهتر
نتایج پس از ۴۰ هفته نشان داد که هر دو گروه کاهش وزن چشمگیری را تجربه کردند. میانگین کاهش وزن در گروهی که تمرین مقاومتی انجام میدادند، ۲۲٫۲۸ کیلوگرم و در گروه دیگر ۲۲٫۶۱ کیلوگرم بود.
میزان کاهش توده چربی نیز در دو گروه قابل توجه بود:
- گروه دارای تمرین مقاومتی: ۱۷٫۹۸ کیلوگرم کاهش توده چربی
- گروه بدون تمرین مقاومتی: ۱۷٫۱۹ کیلوگرم کاهش توده چربی
بنابراین، انجام تمرینات مقاومتی تفاوت چشمگیری در میزان کاهش وزن کلی ایجاد نکرد؛ اما تأثیر آن بر حفظ بافت بدون چربی بدن قابل توجه بود.
شرکتکنندگانی که سه جلسه در هفته تمرین مقاومتی انجام میدادند، در مقایسه با گروه بدون تمرین، ۲۵ درصد کمتر توده بدون چربی بدن خود را از دست دادند.
این یافته درباره تمرین مقاومتی در کاهش وزن نشان میدهد که اگرچه داروی کاهش وزن بهتنهایی میتواند وزن بدن را به میزان زیادی کاهش دهد، اضافه کردن فعالیتهای تقویتکننده عضلات ممکن است به حفظ بهتر ترکیب بدن کمک کند.
تمرین مقاومتی در کاهش وزن؛ تمرین مقاومتی چگونه قدرت عضلات را افزایش میدهد؟
یکی از مهمترین یافتههای این پژوهش درباره تمرین مقاومتی در کاهش وزن، تفاوت چشمگیر دو گروه در قدرت عضلانی بود.
پس از ۴۰ هفته، قدرت عضلات بالاتنه و پایینتنه در افرادی که تمرین مقاومتی انجام داده بودند، بهطور متوسط ۱۰ درصد افزایش یافت. در مقابل، قدرت عضلانی در افرادی که تمرین مقاومتی نداشتند، حدود ۱۰ درصد کاهش پیدا کرد.
این تفاوت اهمیت ورزش را در کنار درمان دارویی کاهش وزن نشان میدهد. حفظ عضلات فقط به معنای جلوگیری از کاهش حجم بافت عضلانی نیست؛ قدرت عضلات نیز برای انجام فعالیتهای روزمره، حفظ استقلال فردی و عملکرد مناسب بدن اهمیت دارد.
به همین دلیل، پژوهشگران معتقدند ارزیابی موفقیت برنامه کاهش وزن نباید صرفاً بر اساس عدد نمایشدادهشده روی ترازو انجام شود.
توصیه پژوهشگران درباره ورزش هنگام مصرف داروهای کاهش وزن
دنی گرین، پژوهشگر ارشد مطالعه، معتقد است تمرین مقاومتی باید بهعنوان بخشی از برنامه درمانی افرادی در نظر گرفته شود که از داروهایی مانند تیرزپاتاید برای کاهش وزن استفاده میکنند.
از نظر او، هدف اصلی درمان چاقی نباید فقط رسیدن به وزن کمتر باشد، بلکه حفظ سلامت عمومی و توانایی عملکردی بدن نیز باید مورد توجه قرار گیرد.
ترکیب درمان دارویی و ورزش مقاومتی میتواند به بهبود وضعیت بدنی افراد کمک کند و احتمالاً زمینهساز افزایش طول دوره زندگی سالم باشد؛ یعنی سالهایی که فرد میتواند بدون محدودیتهای ناشی از بیماریهای مزمن، مستقل و فعال زندگی کند.
البته این مطالعه درباره تمرین مقاومتی در کاهش وزن مشخصاً روی افراد ۵۰ تا ۷۰ ساله مبتلا به اضافهوزن یا چاقی و بدون دیابت نوع ۲ انجام شده است؛ بنابراین برای تعمیم نتایج به تمام گروههای سنی و شرایط پزشکی، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
جمعبندی
یافتههای این مطالعه نشان میدهد که کاهش وزن موفق فقط به معنای کم کردن عدد ترازو نیست. افرادی که از داروهای GLP-۱ مانند تیرزپاتاید استفاده میکنند، با افزودن تمرین مقاومتی به برنامه خود میتوانند بخش بیشتری از توده بدون چربی بدن را حفظ کنند و قدرت عضلانی بیشتری به دست آورند.
به نظر میرسد توجه همزمان به کاهش چربی، حفظ عضلات و بهبود توانایی جسمانی، رویکرد کاملتری برای ارزیابی موفقیت درمان چاقی باشد.
