تعداد قدمهای روزانه و تمرکز ممکن است بیش از آنچه تصور میکنیم با یکدیگر ارتباط داشته باشند. پژوهشی که دادههای فعالیت بدنی و آزمونهای شناختی بیش از ۳ هزار بزرگسال آمریکایی را در یک بازه ۱۴ ساله بررسی کرده است، نشان میدهد افرادی که فعالیت بدنی بیشتری داشتند، در برخی مهارتهای شناختی، از جمله حفظ توجه، نادیده گرفتن عوامل حواسپرتکننده و تصمیمگیری درباره پاداشهای فوری یا بلندمدت، عملکرد بهتری نشان دادند. بااینحال، این یافتهها به معنای اثبات تأثیر مستقیم پیادهروی بر تقویت مغز نیستند و نمیتوان از آنها تعداد مشخصی قدم را بهعنوان هدفی قطعی برای بهبود تمرکز تعیین کرد.
این پژوهش که در مجله علمی Scientific Reports منتشر شده است، به بررسی ارتباط میان فعالیت بدنی روزمره، فشار خون و عملکرد شناختی میپردازد. نتایج آن میتواند به درک بهتر رابطه میان تحرک بدنی و برخی تواناییهای ذهنی کمک کند.
تعداد قدمهای روزانه و تمرکز در یک پژوهش ۱۴ ساله
پژوهشگران دادههای ۳۰۹۳ بزرگسال آمریکایی را از برنامه تحقیقاتی «All of Us» مؤسسه ملی سلامت آمریکا بررسی کردند. شرکتکنندگان بین ۱۸ تا ۹۳ سال سن داشتند و میانگین سنی آنها حدود ۵۸ سال بود.
یکی از ویژگیهای این مطالعه، استفاده از دادههای ثبتشده توسط دستبندهای هوشمند فیتبیت بود. بسیاری از پژوهشهای قبلی برای ارزیابی فعالیت بدنی به گزارش خود افراد متکی بودند؛ روشی که ممکن است به دلیل خطای حافظه یا برآورد نادرست میزان تحرک، دقت محدودی داشته باشد. در مقابل، ابزارهای پوشیدنی امکان ثبت عینیتر میزان فعالیت روزانه را فراهم میکنند.
دادههای فعالیت بدنی به بازه سالهای ۲۰۰۹ تا ۲۰۲۳ مربوط میشدند، هرچند همه شرکتکنندگان در تمام این مدت داده ثبتشده نداشتند. از سپتامبر ۲۰۲۳ به بعد نیز شرکتکنندگان یکبار در آزمونهای شناختی شرکت کردند تا تواناییهای مختلف ذهنی آنها ارزیابی شود.
تعداد قدمهای روزانه و تمرکز؛ روزانه چند قدم با عملکرد شناختی بهتر ارتباط داشت؟
پژوهشگران شرکتکنندگان را بر اساس الگوی فعالیت ثبتشده به سه گروه تقسیم کردند. میانگین تعداد قدمهای روزانه در این گروهها بهترتیب حدود ۵۱۰۸، ۸۸۷۵ و ۱۴۱۶۱ قدم بود.
نتایج نشان داد افرادی که در دو گروه فعالتر قرار داشتند، در سه حوزه شناختی عملکرد بهتری نسبت به کمتحرکترین گروه داشتند:
- توجه پایدار: توانایی حفظ تمرکز برای مدت مشخص.
- کنترل حواسپرتی: توانایی نادیده گرفتن اطلاعات نامرتبط و عوامل مزاحم.
- انتخاب پاداش: توانایی ارزیابی پاداشهای فوری در مقایسه با پاداشهایی که در آینده به دست میآیند.
این تفاوتها حتی پس از در نظر گرفتن عواملی مانند سن، تحصیلات، درآمد، وضعیت تأهل و محل تولد نیز مشاهده شدند.
بااینحال، اندازه تفاوتها کوچک بود. برای مثال، امتیاز توجه پایدار در گروهی که روزانه بهطور میانگین ۸۸۷۵ قدم برمیداشتند، حدود ۱٫۷۶ امتیاز بیشتر از گروه کمتحرک بود. این اختلاف در فعالترین گروه، با میانگین ۱۴۱۶۱ قدم در روز، به حدود ۲٫۱۷ امتیاز میرسید.
بنابراین، نتایج نشان میدهند که فعالیت بدنی بیشتر با عملکرد بهتر در برخی آزمونهای شناختی همراه بوده است؛ اما ثابت نمیکنند که رسیدن به تعداد مشخصی قدم، لزوماً تمرکز را بهبود میدهد.
تعداد قدمهای روزانه و تمرکز؛ فعالیت بدنی چگونه میتواند با تمرکز و تصمیمگیری مرتبط باشد؟
حفظ توجه در محیط کار، مقاومت در برابر عوامل حواسپرتکننده و پرهیز از تصمیمهای عجولانه، از جمله تواناییهایی هستند که در زندگی روزمره اهمیت دارند.
به گفته اولااولووا اوکوساگا، روانپزشک دانشکده پزشکی بیلور و از پژوهشگران این مطالعه، عملکرد بهتر در برخی آزمونهای شناختی ممکن است با تواناییهایی مانند حفظ تمرکز هنگام کار، اجتناب از تصمیمهای تکانشی و پایبندی به اهداف بلندمدت، از جمله پسانداز پول یا دنبال کردن یک برنامه سلامت، ارتباط داشته باشد.
پژوهشگران چند سازوکار احتمالی را برای توضیح این ارتباط مطرح کردهاند. بهبود سوختوساز گلوکز، کاهش التهاب و افزایش توانایی مغز برای سازگاری با تغییرات، از جمله این احتمالها هستند.
بااینحال، این سازوکارها مستقیماً در پژوهش حاضر در مورد تعداد قدمهای روزانه و تمرکز بررسی نشدند. در نتیجه، نمیتوان گفت کدامیک از آنها در ارتباط مشاهدهشده میان فعالیت بدنی و عملکرد شناختی نقش داشتهاند یا اینکه اصلاً این عوامل علت تفاوتهای شناختی بودهاند.
تعداد قدمهای روزانه و تمرکز؛ نقش فشار خون در ارتباط میان قدمهای روزانه و شناخت
پژوهشگران علاوه بر فعالیت بدنی، فشار خون شرکتکنندگان را نیز بررسی کردند. نتایج نشان داد فشار خون سیستولیک، یعنی عدد بالایی در اندازهگیری فشار خون، با عملکرد اندکی ضعیفتر در آزمون انتخاب پاداش ارتباط داشت.
در مقابل، فشار خون دیاستولیک، یعنی عدد پایینی، پس از در نظر گرفتن سایر عوامل با هیچیک از چهار آزمون شناختی ارتباط معناداری نشان نداد.
در تحلیل تکمیلی، فشار خون سیستولیک پایینتر از نظر آماری حدود ۵ درصد از ارتباط میان تعداد قدمهای روزانه و امتیاز آزمون انتخاب پاداش را توضیح میداد.
این نتیجه به معنای اثبات رابطه علتومعلولی نیست. به عبارت دیگر، نمیتوان نتیجه گرفت که کاهش فشار خون بهتنهایی عملکرد شناختی را بهبود میدهد یا تمام ارتباط مشاهدهشده میان فعالیت بدنی و تصمیمگیری را توضیح میدهد.
آیا افزایش تعداد قدمهای روزانه حافظه و تمرکز را تقویت میکند؟
یکی از نکات مهم پژوهش این است که ارتباط میان فعالیت بدنی و عملکرد شناختی در همه حوزهها مشاهده نشد. برای مثال، توانایی تشخیص هیجانهای چهره در گروههای مختلف فعالیت بدنی تفاوت معناداری نداشت.
همچنین، تغییرات میزان فعالیت بدنی در طول زمان با عملکرد شناختی ارتباط معناداری نشان ندادند. این یافتهها یادآوری میکنند که رابطه میان تحرک بدنی و تواناییهای ذهنی پیچیدهتر از آن است که بتوان آن را به یک نتیجه ساده محدود کرد.
از سوی دیگر، پژوهشگران فقط یکبار عملکرد شناختی شرکتکنندگان را ارزیابی کردند. بنابراین، مشخص نیست که تواناییهای ذهنی افراد در طول زمان بهتر یا ضعیفتر شدهاند. همچنین این احتمال وجود دارد که تواناییهای شناختی اولیه افراد بر میزان فعالیت بدنی آنها تأثیر گذاشته باشد.
در این مطالعه، عواملی مانند سیگار کشیدن و چاقی نیز بررسی نشدند. بیشتر شرکتکنندگان سفیدپوست بودند، حدود دوسوم آنها زن بودند و تقریباً همه دستکم بخشی از تحصیلات دانشگاهی را گذرانده بودند. این ویژگیها تعمیم نتایج به تمام جمعیتها را محدود میکنند.
تعداد قدمهای روزانه و تمرکز؛ آیا برای تمرکز بهتر باید روزانه ۱۰ هزار قدم برداشت؟
این پژوهش تعداد قدم مشخصی را بهعنوان هدف مطلوب برای سلامت شناختی معرفی نمیکند. هرچند دو گروه فعالتر در برخی آزمونها عملکرد بهتری داشتند، مطالعه برای تعیین میزان بهینه فعالیت بدنی طراحی نشده بود.
همچنین، مشاهده ارتباط میان دو عامل تعداد قدمهای روزانه و تمرکز لزوماً به این معنا نیست که یکی باعث دیگری شده است. برای مشخص شدن اینکه فعالیت بدنی بیشتر میتواند تغییرات توجه و سایر تواناییهای شناختی را در طول زمان پیشبینی کند یا خیر، به پژوهشهایی با ارزیابیهای شناختی مکرر نیاز است.
پژوهشگران امیدوارند دادههای آینده برنامه All of Us امکان بررسی دقیقتر تغییرات شناختی در طول زمان را فراهم کند.
جمعبندی: قدمهای روزانه چه چیزی درباره تمرکز به ما میگویند؟
پژوهش حاضر نشان میدهد افرادی که فعالیت بدنی بیشتری داشتند، در برخی مهارتهای شناختی، از جمله توجه پایدار، کنترل حواسپرتی و انتخاب پاداش، امتیازهای بهتری کسب کردند. بااینحال، تفاوتها کوچک بودند و این مطالعه ثابت نمیکند که افزایش تعداد قدمها مستقیماً باعث تقویت تمرکز میشود.
در حال حاضر، نمیتوان بر اساس این یافتهها درباره تعداد قدمهای روزانه و تمرکز تعداد مشخصی قدم را برای بهبود عملکرد شناختی توصیه کرد. پژوهشهای آینده باید روشن کنند که آیا حفظ فعالیت بدنی در بلندمدت با تغییرات واقعی در تواناییهای ذهنی همراه است یا خیر.
