بهبودی دیابت نوع ۲ با رژیم غذایی کمکالری و ورزش؛ نتایج یک پژوهش جدید
بهبودی دیابت نوع ۲ با رژیم غذایی کمکالری و ورزش موضوع پژوهشی جدید است که نشان میدهد ترکیب یک رژیم غذایی کمکالری با برنامه ورزشی تحت نظارت میتواند به بهبودی این بیماری در بیش از نیمی از افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ زودرس کمک کند. در این مطالعه، ۲۷ نفر از ۵۰ شرکتکنندهای که در برنامه مداخله شرکت داشتند، پس از ۲۴ هفته به بهبودی دیابت رسیدند؛ درحالیکه این وضعیت در گروه مقایسه فقط در دو نفر مشاهده شد.
این پژوهش با همکاری محققانی از بریتانیا و کانادا انجام شده و نتایج آن در مجله علمی The Lancet Regional Health – Americas منتشر شده است.
رژیم غذایی کمکالری و ورزش؛ دیابت نوع ۲ زودرس چیست و چرا اهمیت دارد؟
دیابت نوع ۲ زودرس معمولاً به مواردی گفته میشود که بیماری در سن ۴۵ سالگی یا پیش از آن تشخیص داده شود. این نوع دیابت ممکن است سریعتر از مواردی که در سنین بالاتر بروز میکنند پیشرفت کند.
افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ زودرس ممکن است با افزایش سریعتر قند خون و خطر بیشتر بروز عوارض جدی در سنین پایینتر روبهرو شوند. بااینحال، نتایج پژوهش جدید نشان میدهد که تغییرات هدفمند در سبک زندگی میتواند به بهبود وضعیت سلامت برخی از این افراد کمک کند.
رژیم غذایی کمکالری و ورزش؛ برنامه رژیم غذایی و ورزش چگونه اجرا شد؟
در این کارآزمایی تصادفی، ۹۶ فرد مبتلا به دیابت نوع ۲ زودرس و چاقی شرکت کردند. میانگین سن شرکتکنندگان ۳۸ سال بود و هیچیک از آنها تحت درمان با انسولین قرار نداشتند.
شرکتکنندگان بهصورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. گروه نخست به روال معمول زندگی خود ادامه دادند، درحالیکه گروه دوم یک برنامه ترکیبی رژیم غذایی و ورزش را دنبال کردند.
برنامه مداخله شامل موارد زیر بود:
- رژیم غذایی کمکالری: دریافت روزانه حدود ۸۰۰ تا ۹۰۰ کالری.
- تمرینهای ورزشی تحت نظارت: دو جلسه در هفته شامل تمرینهای هوازی و قدرتی.
- ورزش مستقل: یک جلسه تمرین در هفته بدون نظارت مستقیم مربی.
سلامت شرکتکنندگان در طول پژوهش بهدقت تحت نظارت قرار داشت. پس از ۱۲ هفته، آنها وارد مرحله حفظ وزن شدند؛ در این مرحله، رژیم غذایی برای حفظ وزن تنظیم شد و شرکتکنندگان به مدت ۱۲ هفته دیگر بهصورت مستقل ورزش کردند.
در مجموع، پژوهش ۲۴ هفته طول کشید.
بهبودی دیابت نوع ۲ با رژیم غذایی کمکالری و ورزش در چند نفر مشاهده شد؟
در پایان هفته بیستوچهارم، از میان ۵۰ شرکتکننده گروه مداخله، ۲۷ نفر به بهبودی دیابت رسیدند؛ یعنی بیش از نیمی از افراد این گروه. در گروه مقایسه، تنها دو نفر به این وضعیت دست یافتند.
نکته قابلتوجه این بود که این نتایج بدون استفاده از داروهای کاهنده قند خون در چارچوب مداخله پژوهش به دست آمد.
البته بهبودی دیابت به معنای درمان قطعی و همیشگی بیماری نیست. از سوی دیگر، نتایج این مطالعه نیز تضمین نمیکند که همه افراد مبتلا به دیابت نوع ۲ با اجرای برنامهای مشابه به همین میزان بهبودی دست پیدا کنند.
تأثیر رژیم غذایی کمکالری و ورزش بر عضلات و سلامت قلب
یافتههای پژوهش فقط به کنترل دیابت محدود نبود. شرکتکنندگان گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل، کاهش قابلتوجهتری در توده چربی بدن داشتند؛ اما در عین حال توانستند توده عضلانی و قدرت خود را حفظ کنند.
این موضوع اهمیت دارد، زیرا عضلات نقش مهمی در سلامت متابولیک بدن دارند. عضلات یکی از محلهای اصلی مصرف گلوکز هستند و در نحوه پاسخ بدن به انسولین نیز نقش دارند. تجمع بیشازحد چربی در عضلات ممکن است در عملکرد پیامرسانی انسولین اختلال ایجاد کند.
علاوه بر این، شاخصهای مرتبط با سلامت قلب و عروق نیز بهبود یافتند. آمادگی تنفسی نسبت به وزن بدن ۱۰٫۳ درصد افزایش پیدا کرد و فشار خون و ضربان قلب در حالت استراحت کاهش یافتند. همچنین، ساختار بطن چپ قلب در گروه مداخله در مقایسه با گروه کنترل وضعیت سالمتری نشان داد.
شرکتکنندگان همچنین در پرسشنامهها از کاهش ناراحتی روانی ناشی از دیابت و افزایش کیفیت زندگی خود خبر دادند.
آیا این روش میتواند به بهبودی طولانیمدت دیابت منجر شود؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، این پژوهش محدودیتهایی دارد. مطالعه فقط ۲۴ هفته ادامه داشت و هنوز مشخص نیست که بهبودی دیابت و سایر فواید مشاهدهشده تا چه مدت باقی میمانند.
همچنین، پژوهشگران هنوز نمیدانند چه سهمی از نتایج به رژیم غذایی کمکالری و چه سهمی به ورزش مربوط است. برای پاسخ به این پرسش، آنها پیشنهاد میکنند مطالعات آینده رژیم غذایی بهتنهایی، ورزش بهتنهایی و ترکیب این دو را با یکدیگر مقایسه کنند.
در مجموع، این پژوهش نشان میدهد ترکیب رژیم غذایی کمکالری و ورزش ساختاریافته میتواند راهکاری مؤثر برای کمک به بهبودی دیابت نوع ۲ زودرس در برخی افراد باشد. بااینحال، به دلیل محدودیت زمانی مطالعه و پایین بودن میزان کالری دریافتی در برنامه آزمایشی، اجرای چنین رژیمی باید با نظارت متخصصان سلامت انجام شود و نباید جایگزین خودسرانه درمانهای تجویزشده شود.
