تأثیر ورزش هوازی بر قلب فراتر از تقویت عضله است
سالهاست میدانیم که ورزش منظم به سلامت قلب و عروق کمک میکند، اما پژوهشی جدید نشان میدهد تأثیر ورزش هوازی بر قلب بسیار عمیقتر از افزایش توان بدنی است. دانشمندان دریافتهاند که تمرینهای هوازی منظم میتوانند شبکه عصبی تنظیمکننده قلب را بازسازی کنند؛ تغییری که شاید در آینده به طراحی درمانهای شخصیسازیشدهتر برای بیماریهایی مانند آریتمی قلبی و دردهای قفسه سینه کمک کند.
این مطالعه توسط پژوهشگران دانشگاه بریستول بریتانیا و با همکاری دانشگاههای دیگری از بریتانیا و برزیل انجام شده و نتایج آن در مجله Autonomic Neuroscience منتشر شده است.
ورزش هوازی چگونه سیستم عصبی قلب را تغییر میدهد؟
قلب تنها یک عضله پمپاژکننده نیست؛ عملکرد آن توسط شبکهای پیچیده از اعصاب کنترل میشود. این اعصاب مانند یک سیستم تنظیمکننده خودکار، سرعت و قدرت فعالیت قلب را هماهنگ میکنند.
پژوهشگران برای نخستین بار دریافتند که تمرین هوازی منظم باعث تغییر در این شبکه عصبی میشود و این تغییرات در سمت چپ و راست بدن یکسان نیست.
به گفته محققان، این یافته نشان میدهد سیستم عصبی کنترلکننده قلب دارای الگویی پیچیدهتر از چیزی است که پیشتر تصور میشد و ورزش میتواند این سیستم را به شکل متفاوتی در هر سمت بدن تنظیم کند.
تأثیر ورزش هوازی بر قلب؛ بررسی تأثیر ورزش هوازی بر قلب در آزمایشهای حیوانی
در این پژوهش، دانشمندان از تکنیکهای تصویربرداری سهبعدی پیشرفته برای بررسی تغییرات عصبی قلب استفاده کردند. آنها موشهایی را که به مدت ۱۰ هفته تمرین هوازی انجام داده بودند با موشهای بدون تمرین مقایسه کردند.
نتایج نشان داد در موشهای ورزشکار، تعداد نورونهای موجود در خوشه عصبی مرتبط با کنترل قلب در سمت راست بدن حدود چهار برابر بیشتر از سمت چپ بود. همچنین اندازه نورونها در سمت چپ تقریباً دو برابر شد، در حالی که نورونهای سمت راست کمی کوچکتر شدند.
این تفاوتها نشان میدهد ورزش باعث بازسازی شبکه عصبی قلب میشود، اما این بازسازی در دو طرف بدن به شکل متفاوتی اتفاق میافتد.
تأثیر ورزش هوازی بر قلب؛ ارتباط ورزش هوازی با درمان بیماریهای قلبی
یکی از کاربردهای احتمالی این یافته، کمک به درمان دقیقتر برخی بیماریهای قلبی است. اختلالاتی مانند ضربان نامنظم قلب (آریتمی)، برخی انواع درد قفسه سینه و سندرم «قلب شکسته» که معمولاً در شرایط استرس شدید رخ میدهد، گاهی با فعالیت بیشازحد برخی بخشهای عصبی مرتبط هستند.
این بخشهای عصبی که به آنها «گانگلیونهای ستارهای» گفته میشود، پیامهایی برای افزایش فعالیت قلب ارسال میکنند. برخی درمانها با هدف کاهش فعالیت این اعصاب انجام میشوند.
محققان معتقدند شناخت اینکه ورزش چگونه این بخشها را در هر سمت بدن تغییر میدهد، ممکن است در آینده به پزشکان کمک کند درمانهایی مانند مهار عصبی یا قطع انتخابی مسیرهای عصبی را دقیقتر انجام دهند.
تأثیر ورزش هوازی بر قلب؛ ورزش و پزشکی شخصیسازیشده قلب
یکی از مهمترین پیامهای این تحقیق، ارتباط میان فعالیت بدنی و پزشکی شخصیسازیشده است. اگر مشخص شود الگوهای تغییرات عصبی ناشی از ورزش در انسانها نیز مشابه است، پزشکان ممکن است بتوانند درمانهای قلبی را بر اساس ویژگیهای عصبی هر فرد تنظیم کنند.
برای مثال، در آینده شاید مشخص شود که هدف قرار دادن یک سمت خاص از شبکه عصبی قلب، برای برخی بیماران نتیجه بهتری دارد.
با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این مطالعه هنوز در مراحل ابتدایی قرار دارد و آزمایشها روی موشها انجام شده است. برای بررسی کاربرد این نتایج در انسان، مطالعات بیشتری لازم است.
پژوهشهای آینده درباره ورزش هوازی و سلامت قلب
محققان قصد دارند در مراحل بعدی بررسی کنند که این تغییرات ساختاری در شبکه عصبی قلب چگونه بر عملکرد واقعی قلب هنگام فعالیت و استراحت تأثیر میگذارد.
همچنین آنها میخواهند بررسی کنند آیا همین الگوی تفاوت میان سمت چپ و راست بدن در حیوانات دیگر و انسانها نیز دیده میشود یا خیر.
اگر این ارتباط تأیید شود، میتواند دیدگاه جدیدی درباره نقش ورزش در سلامت قلب ایجاد کند؛ به این معنا که فعالیت بدنی نهتنها عضله قلب را قویتر میکند، بلکه نحوه کنترل عصبی آن را نیز تغییر میدهد.
جمعبندی
تأثیر ورزش هوازی بر قلب تنها به بهبود گردش خون و افزایش قدرت قلب محدود نمیشود. پژوهش جدید دانشگاه بریستول نشان میدهد ورزش منظم میتواند شبکه عصبی تنظیمکننده قلب را بازسازی کند و مسیرهای تازهای برای درمان دقیقتر بیماریهای قلبی ایجاد کند.
البته هنوز برای استفاده مستقیم از این یافتهها در درمان انسانها به تحقیقات بیشتری نیاز است، اما این مطالعه نشان میدهد فعالیت بدنی منظم میتواند تغییرات عمیقی در سیستم قلب و عروق ایجاد کند.
