تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها
فیبر غذایی به دلیل نقش آن در بهبود عملکرد دستگاه گوارش، کنترل قند خون و کاهش کلسترول شناخته شده است؛ اما پژوهشی جدید نشان میدهد تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها نیز ممکن است یکی دیگر از مزایای این ماده مغذی باشد. محققان در آزمایشی روی موشها دریافتند حیواناتی که رژیم غذایی پرفیبر داشتند، پس از دریافت ذرات پلاستیکی، مقدار بیشتری از این ذرات را از بدن خود دفع کردند و تجمع پلاستیک در روده آنها کمتر بود.
این یافته که در نشریه Nature Communications منتشر شده، احتمال وجود یک نقش محافظتی دیگر برای فیبر غذایی را مطرح میکند؛ نقشی که البته برای تأیید آن به پژوهشهای بیشتری روی انسان نیاز است.
تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها؛ نانوپلاستیکها چگونه وارد بدن میشوند؟
ما در محیطی زندگی میکنیم که ذرات پلاستیکی تقریباً در همهجا حضور دارند. بخشی از این ذرات هنگام استفاده و فرسایش محصولات پلاستیکی مانند بطریهای یکبارمصرف آب، ظروف غذای آماده و سایر وسایل پلاستیکی آزاد میشوند.
این ذرات به دو گروه کلی میکروپلاستیکها و نانوپلاستیکها تقسیم میشوند که اندازه بسیار کوچکی دارند و میتوانند از راههای مختلف وارد بدن شوند.
هنوز مشخص نیست این ذرات در بلندمدت چه تأثیری بر سلامت انسان دارند. بااینحال، برخی پژوهشها ارتباط میان وجود ذرات پلاستیکی در رگهای افراد و افزایش خطر حمله قلبی و سکته مغزی را مطرح کردهاند. همچنین آزمایشهایی روی موشها نشان دادهاند که دریافت ذرات ریز پلاستیک میتواند با نشانههایی از آسیب اندامهای بدن همراه باشد.
با توجه به گسترش مواجهه با این ذرات، دانشمندان به دنبال راههایی برای کاهش اثرات احتمالی آنها هستند. یکی از پرسشهای مطرحشده این است که آیا ترکیبات موجود در رژیم غذایی میتوانند به دفع این ذرات کمک کنند؟
تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها چگونه بررسی شد؟
ادی ی. زنگ، دانشمند محیطزیست در دانشگاه فناوری جنوب چین در گوانگژو، و همکارانش این فرضیه را مطرح کردند که فیبر غذایی ممکن است بتواند ذرات پلاستیکی را در دستگاه گوارش به دام بیندازد.
فیبر از شبکه پیچیدهای از پلیمرها تشکیل شده است و به گفته زنگ، این ساختار ممکن است مانند تار عنکبوت عمل کند و ذرات پلاستیکی را در خود گرفتار کند.
برای بررسی این فرضیه، پژوهشگران موشها را به سه گروه تقسیم کردند. هر گروه رژیم غذایی با مقدار متفاوتی فیبر دریافت کرد: کمفیبر، با فیبر متوسط و پرفیبر. سپس به موشها ذرات پلاستیکی خورانده شد تا مشخص شود میزان فیبر دریافتی چه تأثیری بر تجمع و دفع این ذرات دارد.
پژوهشگران طی ۲۴ ساعت بعد از دریافت ذرات پلاستیکی، وضعیت حیوانات را بررسی کردند.
تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها؛ رژیم پرفیبر چگونه به دفع ذرات پلاستیکی کمک کرد؟
نتایج آزمایش نشان داد موشهایی که رژیم غذایی با فیبر متوسط یا زیاد داشتند، در مقایسه با موشهای گروه کمفیبر، مقدار بیشتری از ذرات پلاستیکی را از بدن خود دفع کردند.
این تفاوت تنها به دفع ذرات محدود نبود. پس از یک هفته دریافت روزانه پلاستیک، محققان نشانههایی از آسیب بافت روده را در موشهای گروه کمفیبر مشاهده کردند؛ درحالیکه چنین آسیبی در دو گروه دیگر گزارش نشد.
این نتایج درباره تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها نشان میدهد میزان فیبر دریافتی ممکن است در نحوه مواجهه دستگاه گوارش با ذرات پلاستیکی نقش داشته باشد.
برای بررسی دقیقتر سازوکار احتمالی این اثر، پژوهشگران آزمایشهایی را در محیط آزمایشگاهی و خارج از بدن موجود زنده نیز انجام دادند. نتایج این آزمایشها نشان داد فیبر میتواند از نظر فیزیکی اطراف ذرات پلاستیکی را بپوشاند و به آنها بچسبد.
به این ترتیب، یکی از توضیحهای احتمالی این است که فیبر با به دام انداختن ذرات پلاستیکی، به عبور آنها از دستگاه گوارش و دفعشان کمک میکند.
تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها؛ آیا فیبر غذایی میتواند نانوپلاستیکها را از بدن انسان دفع کند؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، هنوز نمیتوان گفت مصرف فیبر بیشتر در انسان نیز دقیقاً همین اثر را دارد.
مهمترین محدودیت این پژوهش درباره تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها آن است که آزمایشها روی موشها انجام شدهاند و نتایج آنها لزوماً در انسان تکرار نمیشوند. علاوه بر این، مقدار فیبری که موشهای گروه پرفیبر دریافت کردند، بسیار بیشتر از میزان توصیهشده برای انسان بود.
به همین دلیل، هنوز مشخص نیست چه مقدار فیبر در رژیم غذایی انسان میتواند چنین اثری داشته باشد یا اساساً آیا این سازوکار در دستگاه گوارش انسان نیز به همین شکل عمل میکند یا خیر.
ادی زنگ معتقد است نتایج این مطالعه ارزش بررسی بیشتر را دارند و میتوانند زمینهساز پژوهشهای بعدی درباره نقش تغذیه در کاهش مواجهه بدن با ذرات پلاستیکی باشند.
تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها؛ چرا مصرف فیبر همچنان برای سلامت اهمیت دارد؟
حتی اگر پژوهشهای آینده نتوانند نقش فیبر را در دفع نانوپلاستیکها از بدن انسان تأیید کنند، این ماده مغذی همچنان مزایای شناختهشدهای برای سلامت دارد.
فیبر میتواند به کاهش کلسترول، کنترل بهتر قند خون و تسهیل حرکت مواد غذایی در دستگاه گوارش کمک کند. بنابراین، گنجاندن مواد غذایی سرشار از فیبر در برنامه روزانه، از نظر سلامت عمومی اهمیت دارد.
پژوهش جدید یک احتمال جالب را مطرح میکند: شاید فیبر علاوه بر فواید شناختهشده خود، بتواند در کاهش تجمع برخی ذرات آلاینده در دستگاه گوارش نیز نقش داشته باشد.
بااینحال، برای مشخص شدن میزان تأثیر فیبر غذایی بر دفع نانوپلاستیکها در انسان، انجام مطالعات بیشتر ضروری است. فعلاً این یافته را باید یک نتیجه امیدوارکننده از آزمایشهای حیوانی دانست، نه روشی اثباتشده برای پاکسازی بدن از ذرات پلاستیکی.
منبع
بیشتر بخوانید…
باکتری کیمچی و حذف نانوپلاستیکها؛ آیا یک غذای تخمیری میتواند به پاکسازی بدن کمک کند؟
