تأثیر حمام آب گرم بر فشار خون ممکن است فراتر از ایجاد احساس آرامش پس از یک روز خستهکننده باشد. یک مطالعه جدید نشان داده است که ۳۰ دقیقه غوطهوری در آب گرم میتواند تغییرات قابلتوجهی در رگهای خونی ایجاد کند و در شرایط این آزمایش، کاهش فشار خون بیشتری نسبت به ۳۰ دقیقه دوچرخهسواری با شدت متوسط به همراه داشته باشد. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این یافته به معنای برتری حمام بر ورزش نیست.
تأثیر حمام آب گرم بر فشار خون چگونه بررسی شد؟
این پژوهش که در European Journal of Applied Physiology منتشر شده، روی ۲۵ فرد ۴۵ تا ۷۰ ساله دارای اضافهوزن یا چاقی انجام شد. میانگین سنی شرکتکنندگان ۵۹ سال بود.
هر شرکتکننده در دو نوبت و با فاصله دستکم ۷۲ ساعت، دو مداخله متفاوت را تجربه کرد. در یک جلسه، افراد به مدت ۳۰ دقیقه تا سطح قفسه سینه در آب گرم با دمای ۴۰ درجه سانتیگراد قرار گرفتند. در جلسه دیگر، به مدت ۳۰ دقیقه روی دوچرخه ثابت با شدت متوسط رکاب زدند؛ شدت ورزش معادل ۶۰ تا ۷۰ درصد حداکثر ضربان قلب افراد بود.
پژوهشگران در طول هر دو آزمایش، ضربان قلب، فشار شریانی متوسط و دمای مرکزی بدن را اندازهگیری کردند. همچنین با استفاده از روش غیرتهاجمی «تصویربرداری توموگرافی انسجام نوری» یا OCT، تغییرات رگهای خونی بسیار کوچک پوست را بررسی کردند.
تأثیر حمام آب گرم بر فشار خون؛ حمام آب گرم چه تغییری در رگهای خونی ایجاد کرد؟
نتایج نشان داد غوطهوری در آب گرم در مقایسه با ورزش، افزایش بیشتری در قطر رگهای خونی، جریان خون و سرعت جریان خون ایجاد کرد. همچنین تراکم رگهای خُردی که جریان خون قابل تشخیص داشتند، پس از قرار گرفتن در آب گرم بیشتر بود.
تصاویر بهدستآمده از رگهای ساعد شرکتکنندگان نیز افزایش فعالیت جریان خون در شبکه مویرگی پوست را پس از حمام آب گرم نشان داد.
به گفته پژوهشگران، این واکنشها احتمالاً به دلیل افزایش دمای پوست و بدن و تلاش سیستم گردش خون برای انتقال گرما به سطح پوست اتفاق میافتد. هنگامی که بدن در معرض گرما قرار میگیرد، رگهای خونی گشاد میشوند؛ فرایندی که «گشادشدگی عروقی» یا وازودیلاسیون نام دارد و به دفع گرما کمک میکند.
تأثیر حمام آب گرم بر فشار خون چه بود؟
یکی از یافتههای مهم پژوهش، کاهش بیشتر فشار خون پس از ۳۰ دقیقه غوطهوری در آب گرم بود. شرکتکنندگان پس از قرار گرفتن در آب گرم، کاهش بیشتری در فشار خون سیستولیک و دیاستولیک داشتند؛ در حالی که جلسه ورزش با افزایش بیشتری در ضربان قلب همراه بود.
پژوهشگران معتقدند پاسخ شدیدتر رگهای خُرد پس از حمام آب گرم میتواند نتیجه ترکیبی از گرمشدن مستقیم پوست و افزایش فشار گرمایی بر کل بدن باشد. افزایش جریان خون در پوست نیز بخشی از واکنش طبیعی بدن برای دفع گرما محسوب میشود.
تأثیر حمام آب گرم بر فشار خون؛ آیا حمام آب گرم میتواند جای ورزش را بگیرد؟
با وجود نتایج جالب این مطالعه، پاسخ کوتاه خیر است. پژوهشگران تأکید کردهاند که نتایج نباید به این معنا تفسیر شود که حمام آب گرم ذاتاً بهتر از ورزش با شدت متوسط است.
در این آزمایش، هر دو مداخله ۳۰ دقیقه طول کشیدند، اما میزان فشار گرمایی واردشده به بدن یکسان نبود. آب گرم فشار گرمایی بسیار بیشتری ایجاد کرد و همین مسئله میتواند یکی از دلایل اصلی تفاوت پاسخ عروقی باشد. بنابراین نمیتوان از این مطالعه نتیجه گرفت که حمام آب گرم جایگزین ورزش است.
از سوی دیگر، این پژوهش تنها روی ۲۵ نفر انجام شده و هدف آن بررسی پاسخهای کوتاهمدت بدن بوده است. بنابراین برای مشخصشدن اثرات بلندمدت این روش و مقایسه دقیق آن با ورزش، به پژوهشهای بیشتری نیاز است.
تأثیر حمام آب گرم بر فشار خون؛ حمام آب گرم برای چه افرادی میتواند اهمیت داشته باشد؟
پژوهشگران میگویند یافتهها میتواند برای افرادی که به دلایل مختلف قادر به انجام ورزش منظم نیستند، اهمیت بیشتری داشته باشد. «گرمادرمانی غیرفعال» یا قرار گرفتن بدن در معرض گرما بدون فعالیت عضلانی، ممکن است بتواند برخی محرکهای مفید برای عروق را ایجاد کند.
پژوهشهای قبلی نیز که در مقاله به آنها اشاره شده است، نشان دادهاند تکرار غوطهوری در آب گرم در افراد جوان و سالم میتواند عملکرد رگهای خونی را بهبود دهد، سفتی شریانها را کاهش دهد و توانایی رگها برای گشادشدن را افزایش دهد.
با این حال، پژوهشگران تأکید دارند که هنوز اطلاعات کافی درباره این روش، بهویژه در افراد مسنتر و افرادی که عوامل خطر بیماریهای قلبیعروقی دارند، وجود ندارد.
جمعبندی
این مطالعه نشان میدهد تأثیر حمام آب گرم بر فشار خون میتواند قابل توجه باشد. در شرایط این آزمایش، ۳۰ دقیقه غوطهوری در آب ۴۰ درجه نسبت به ۳۰ دقیقه دوچرخهسواری با شدت متوسط، افزایش بیشتری در جریان خون و گشادشدن رگها و همچنین کاهش بیشتری در فشار خون ایجاد کرد.
با این حال، نتایج به معنای جایگزینشدن حمام آب گرم با ورزش نیست. پژوهش کوچک بوده و تفاوت در میزان فشار گرمایی دو مداخله نیز میتواند در نتایج نقش داشته باشد. بنابراین در حال حاضر، حمام آب گرم بیشتر بهعنوان یک روش مکمل و بالقوه برای ایجاد محرکهای مفید عروقی، بهویژه برای افرادی که امکان ورزش منظم ندارند، مورد توجه است.
