تأثیر تمرینات سرعتی بر بدن ممکن است بسیار فراتر از مدت زمانی باشد که صرف ورزش می‌کنیم. یک مطالعه جدید از پژوهشگران دانشگاه راکفلر نشان داده است که تنها چند دقیقه تمرین شدید و سرعتی می‌تواند تغییرات گسترده‌ای در ترکیبات مولکولی خون ایجاد کند؛ تغییراتی که پس از ۹۰ دقیقه ورزش با شدت متوسط مشاهده نمی‌شوند. این یافته‌ها نشان می‌دهند که شدت تمرین می‌تواند نقش مهمی در نحوه واکنش بدن به ورزش داشته باشد.

تأثیر تمرینات سرعتی بر بدن بیشتر از ورزش متوسط است؟

در این پژوهش، دانشمندان واکنش بدن به انواع مختلف ورزش را مقایسه کردند. شرکت‌کنندگان یک برنامه شامل شش مرحله دوی سرعت ۳۰ ثانیه‌ای با تمام توان انجام دادند؛ یعنی مجموع زمان تمرین شدید تنها حدود سه دقیقه بود.

پژوهشگران دریافتند این تمرین کوتاه اما شدید، تقریباً یک‌چهارم پروتئین‌هایی را که در خون اندازه‌گیری شده بودند، بلافاصله تغییر داد.

در مقابل، ۹۰ دقیقه دوچرخه‌سواری مداوم با شدت متوسط کمتر از یک‌چهارم درصد از این پروتئین‌ها را تغییر داد. دویدن روی تردمیل با شدت متوسط نیز تغییرات بیشتری نسبت به دوچرخه‌سواری ایجاد کرد، اما همچنان اثر آن بسیار کمتر از تمرینات سرعتی بود.

این نتایج نشان می‌دهد که در ورزش، تنها مدت زمان فعالیت اهمیت ندارد و شدت تمرین می‌تواند واکنش‌های زیستی متفاوتی در بدن ایجاد کند.

 تأثیر تمرینات سرعتی بر بدن؛ تغییرات گسترده در خون پس از چند دقیقه تمرین شدید

یکی از یافته‌های مهم مطالعه این بود که تمرینات سرعتی باعث تغییر بیش از ۲۰۰ ماده متابولیکی در خون شدند. همچنین افزایش فوری پروتئین‌هایی مشاهده شد که در رشد رگ‌های خونی، بازسازی بافت‌ها و پیام‌رسانی هورمونی نقش دارند.

برخی از این پروتئین‌ها احتمالاً از طریق فرایندی به نام «جدا شدن بخش خارجی پروتئین از سطح سلول» یا ectodomain shedding وارد جریان خون می‌شوند. در این فرایند، بدن الزاماً پروتئین جدید تولید نمی‌کند، بلکه بخش‌هایی از پروتئین‌های موجود روی سطح سلول‌ها جدا شده و سریع وارد خون می‌شوند.

به گفته پژوهشگران، این مکانیسم می‌تواند یکی از راه‌هایی باشد که بدن از طریق آن به فشار ناشی از ورزش شدید پاسخ می‌دهد.

 تأثیر تمرینات سرعتی بر بدن؛ تمرین سرعتی چگونه بر سلول‌های چربی اثر می‌گذارد؟

پژوهشگران برای بررسی بیشتر، سلول‌های چربی انسان را در معرض نمونه‌های خون گرفته‌شده پس از ورزش قرار دادند.

نتایج نشان داد خون افرادی که تمرینات سرعتی انجام داده بودند، باعث تغییرات گسترده‌ای در فعالیت ژن‌های سلول‌های چربی شد. این تغییرات بر نحوه مصرف انرژی، پاسخ سلول‌ها به هورمون‌ها و تشخیص میزان مواد مغذی تأثیر داشت.

در مقابل، خون گرفته‌شده پس از ورزش متوسط تغییرات بسیار محدودتری در سلول‌های چربی ایجاد کرد. در این گروه، حدود سه ساعت پس از پایان تمرین بود که افزایش برخی اسیدهای چرب و پروتئین‌های مرتبط با کبد، که معمولاً در پاسخ به فعالیت‌های استقامتی ایجاد می‌شوند، مشاهده شد.

 تأثیر تمرینات سرعتی بر بدن؛ ارتباط تمرینات سرعتی با کاهش خطر بیماری‌ها

در بخش دیگری از پژوهش، دانشمندان تغییرات پروتئینی ناشی از ورزش را با اطلاعات سلامت بیش از ۵۳ هزار نفر از پایگاه داده UK Biobank مقایسه کردند.

آنها دریافتند بسیاری از پروتئین‌هایی که پس از ورزش تغییر می‌کنند، با کاهش خطر بیماری‌های قلبی و متابولیکی ارتباط دارند.

این ارتباط در زمینه چاقی، دیابت نوع ۲ و سایر اختلالات متابولیکی چشمگیرتر بود. از میان ۳۳ پروتئینی که با خطر کمتر بیماری‌ها مرتبط بودند، ۳۲ مورد پس از تمرینات سرعتی تغییر کرده بودند؛ در حالی که ورزش متوسط تنها سه مورد از آنها را تحت تأثیر قرار داده بود.

همچنین بیش از یک‌چهارم این پروتئین‌ها با روند کندتر پیری زیستی ارتباط داشتند.

 تأثیر تمرینات سرعتی بر بدن؛ چرا شدت ورزش اهمیت دارد؟

پژوهشگران معتقدند ورزش‌های مختلف، بسته به شدت خود، مسیرهای متفاوتی را در بدن فعال می‌کنند. یکی از عوامل کلیدی در این فرایند، مولکول‌هایی به نام «اگزِرکاین‌ها» (exerkines) هستند.

اگزِرکاین‌ها پروتئین‌ها و مواد متابولیکی هستند که پس از فعالیت بدنی وارد جریان خون می‌شوند و پیام‌هایی را میان اندام‌های مختلف بدن منتقل می‌کنند.

به گفته محققان، این مولکول‌ها به شدت ورزش حساس هستند و ممکن است یکی از عوامل اصلی توضیح‌دهنده فواید تمرینات شدید کوتاه‌مدت باشند.

فواید تمرین سرعتی فقط به افراد تازه‌کار محدود نیست

یکی از نکات جالب مطالعه این بود که پژوهشگران پس از هشت هفته تمرین نیز همچنان همین پاسخ‌های مولکولی را مشاهده کردند. این موضوع نشان می‌دهد تغییرات ایجادشده فقط واکنش موقتی بدن به یک فشار ناشناخته نیست، بلکه ممکن است بخشی از سازگاری طبیعی بدن با ورزش شدید باشد.

با این حال، پژوهشگران تأکید می‌کنند که شدت مناسب ورزش باید با شرایط جسمی و توانایی هر فرد هماهنگ باشد و این مطالعه به معنای مناسب بودن تمرینات بسیار شدید برای همه افراد نیست.

جمع‌بندی

مطالعه جدید نشان می‌دهد تأثیر تمرینات سرعتی بر بدن می‌تواند در مدت زمانی بسیار کوتاه ظاهر شود. چند دقیقه فعالیت شدید ممکن است تغییرات گسترده‌ای در پروتئین‌ها، متابولیسم و ارتباط میان اندام‌های بدن ایجاد کند؛ تغییراتی که در ورزش‌های طولانی‌تر اما با شدت متوسط کمتر دیده می‌شوند.

این یافته‌ها اهمیت شدت تمرین را در کنار مدت زمان ورزش نشان می‌دهند و مسیرهای تازه‌ای برای درک ارتباط میان فعالیت بدنی و سلامت بلندمدت بدن باز می‌کنند.

منبع