تأثیر تغذیه پدر بر سلامت نوزاد ممکن است بسیار زودتر از چیزی که تصور میکنیم آغاز شود؛ حتی پیش از آنکه نوزاد شکل بگیرد. پژوهشی جدید نشان میدهد مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده توسط پدران ممکن است با تغییراتی در وزن و نحوه توزیع چربی بدن نوزاد هنگام تولد ارتباط داشته باشد. این یافتهها نشان میدهند که سلامت و سبک زندگی پدر نیز میتواند در برنامهریزی برای فرزندآوری اهمیت داشته باشد.
تأثیر تغذیه پدر بر سلامت نوزاد چگونه بررسی شد؟
پژوهشگران برزیلی در مطالعهای که در مجله Nutrition Research منتشر شده، ۴۳ خانواده شامل مادر، پدر و نوزاد را بررسی کردند. زنان باردار ابتدا وارد مطالعه شدند و سپس از شریک زندگی آنها نیز برای مشارکت دعوت شد.
والدین در دو نوبت درباره غذاها و نوشیدنیهایی که طی ۲۴ ساعت گذشته مصرف کرده بودند، مورد پرسش قرار گرفتند. پژوهشگران سپس محاسبه کردند چه میزان از انرژی دریافتی هر فرد از غذاهای فوقفرآوریشده تأمین شده است.
پس از تولد نوزادان، اندازهگیریهای مختلفی از بدن آنها انجام شد؛ از جمله وزن و قد هنگام تولد، اندازه دور بخشهای مختلف بدن، ضخامت چین پوستی و شاخصهایی برای بررسی ترکیب بدن.
تأثیر تغذیه پدر بر سلامت نوزاد؛ مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده با چه تغییراتی همراه بود؟
بررسی دادهها نشان داد مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده توسط پدران با چند ویژگی در نوزادان ارتباط داشت. نوزادانی که پدرانشان مصرف بیشتری از این نوع مواد غذایی داشتند، بهطور متوسط وزن تولد بالاتر، وزن بیشتر نسبت به قد و ضخامت بیشتر چین پوستی در ناحیه ران و اطراف لگن داشتند.
با این حال، پژوهشگران افزایش چربی کل بدن نوزاد را مشاهده نکردند. به بیان دیگر، ارتباط مشاهدهشده بیشتر به تجمع چربی در بخشهای خاصی از بدن مربوط بود.
دانیلا سارتورلی، اپیدمیولوژیست تغذیه از دانشگاه سائوپائولو، میگوید این نتایج نشان میدهد کیفیت رژیم غذایی پدر نیز ممکن است بر رشد جنین تأثیر داشته باشد.
غذاهای فوقفرآوریشده چقدر در رژیم غذایی پدران وجود داشتند؟
یکی از نکات قابل توجه مطالعه این بود که غذاهای فوقفرآوریشده بهطور متوسط حدود ۳۰ درصد از کل انرژی دریافتی پدرانی را تشکیل میدادند که رژیم غذایی آنها بررسی شد.
از جمله مواد غذایی مهم در این گروه میتوان به گوشتهای فرآوریشده، نوشیدنیهای شیرین و کلوچهها اشاره کرد.
غذاهای فوقفرآوریشده محصولاتی صنعتی هستند که معمولاً فرمولاسیون پیچیدهای دارند و میتوانند حاوی مواد افزودنی مختلف باشند. در سالهای اخیر، پژوهشهای متعددی درباره ارتباط مصرف این محصولات با مشکلات مختلف سلامت انجام شده است.
تأثیر تغذیه پدر بر سلامت نوزاد؛ آیا تغذیه پدر واقعاً باعث تغییر در بدن نوزاد میشود؟
در اینجا باید میان «ارتباط» و «علت» تفاوت قائل شد. این مطالعه تنها نشان داده است که مصرف بیشتر غذاهای فوقفرآوریشده توسط پدران با برخی ویژگیهای بدنی نوزادان ارتباط دارد و ثابت نمیکند که رژیم غذایی پدر مستقیماً باعث این تغییرات شده است.
تعداد خانوادههای بررسیشده نیز نسبتاً محدود بود و برای تأیید این ارتباط به پژوهشهای بزرگتر نیاز است.
با وجود این محدودیت، نتایج مطالعه به مجموعه شواهد رو به رشدی اضافه میشود که نشان میدهند سلامت و سبک زندگی پدر میتواند پیش از تولد، در رشد فرزند نقش داشته باشد.
تأثیر تغذیه پدر بر سلامت نوزاد؛ نقش اسپرم و تغییرات اپیژنتیکی چیست؟
یکی از توضیحهای احتمالی برای این ارتباط، تغییرات اپیژنتیکی در اسپرم است. اپیژنتیک به تغییراتی گفته میشود که میتوانند بر نحوه فعالیت ژنها اثر بگذارند، بدون آنکه توالی اصلی DNA تغییر کند.
پژوهشگران میگویند تغذیه نامناسب پدر ممکن است با تغییر در کیفیت اسپرم و برخی نشانگرهای اپیژنتیکی همراه باشد. همچنین غذاهای فوقفرآوریشده به دلیل ظرفیت بالقوه برای ایجاد التهاب، ممکن است بر کیفیت و حرکت اسپرم تأثیر بگذارند.
یکی از مسیرهای احتمالی نیز به ژن IGF-II مربوط میشود؛ ژنی که نوزاد آن را از پدر به ارث میبرد و پروتئین مرتبط با رشد جنین را رمزگذاری میکند. پژوهشهای قبلی نشان دادهاند که عادات غذایی پدر میتوانند از نظر بیوشیمیایی این ژن را در اسپرم تغییر دهند.
تأثیر تغذیه پدر بر سلامت نوزاد؛ چرا این یافتهها برای فرزندآوری اهمیت دارند؟
محققان تأکید میکنند که برای تأیید فرضیه مربوط به تغییرات اپیژنتیکی و مشخصشدن ارتباط دقیق آن با وزن تولد و ترکیب بدن نوزاد، به مطالعات بیشتری نیاز است.
با این حال، یافتههای فعلی نشان میدهند که هنگام صحبت از سلامت پیش از بارداری، توجه صرفاً به مادر کافی نیست. کیفیت رژیم غذایی پدر نیز ممکن است بخشی از عواملی باشد که پیش از لقاح بر سلامت فرزند آینده اثر میگذارند.
مارینا کاروالیو، پژوهشگر تغذیه و نویسنده اول مطالعه، نیز بر اهمیت توجه به رژیم غذایی پدر تأکید کرده است. پژوهشگران امیدوارند مطالعات بزرگتر بتوانند این ارتباط را با دقت بیشتری بررسی کنند.
تغذیه سالم پیش از لقاح؛ موضوعی برای هر دو والد
تأثیر تغذیه پدر بر سلامت نوزاد هنوز بهطور کامل مشخص نشده است، اما این مطالعه یک نکته مهم را برجسته میکند: سلامت پیش از فرزندآوری تنها موضوعی مربوط به مادر نیست.
نتایج این پژوهش نشان نمیدهند که مصرف یک نوع غذای خاص توسط پدر حتماً باعث ایجاد مشکل در نوزاد میشود؛ بلکه شواهدی از یک ارتباط احتمالی ارائه میکنند که نیازمند بررسی بیشتر است.
با توجه به یافتههای فعلی، پژوهشگران معتقدند مردانی که قصد تشکیل خانواده دارند نیز باید به کیفیت رژیم غذایی خود پیش از لقاح توجه کنند. در نهایت، برای اینکه مشخص شود این ارتباط واقعاً ناشی از تغییرات تغذیهای و اپیژنتیکی است، مطالعات گستردهتر و دقیقتر ضروری خواهد بود.
