باکتریهای روده و سلامت قلب ارتباطی پیچیدهتر از چیزی دارند که دانشمندان پیشتر تصور میکردند. پژوهشی جدید نشان داده است که میکروبهای ساکن دستگاه گوارش میتوانند ترکیبات موجود در سبزیجات و غذاهای گیاهی را به مولکولهایی تبدیل کنند که ممکن است از قلب، رگهای خونی و عملکرد متابولیک بدن محافظت کنند.
محققان مؤسسه کارولینسکا (Karolinska Institutet) دریافتند که باکتریهای روده میتوانند نیترات موجود در سبزیجات و آهن گیاهی را به ترکیباتی به نام کمپلکسهای آهن دینیترواسیل (DNICs) تبدیل کنند. این مولکولها پس از تولید میتوانند وارد بدن شده و به اندامهایی مانند کبد و کلیه منتقل شوند.
نتایج این مطالعه که در مجله علمی Cell منتشر شده است، مسیر جدیدی را برای درک تأثیر رژیم غذایی بر سلامت انسان نشان میدهد.
باکتریهای روده و سلامت قلب چگونه به هم مرتبط میشوند؟
روده انسان میزبان میلیاردها میکروب مختلف است که تنها در فرآیند هضم غذا نقش ندارند، بلکه میتوانند مواد موجود در رژیم غذایی را به ترکیبات فعال زیستی تبدیل کنند.
در این پژوهش، دانشمندان دریافتند که برخی از باکتریهای روده قادرند دو ماده موجود در غذاهای گیاهی، یعنی نیترات و آهن غیرهِم را ترکیب کرده و مولکولهای DNIC تولید کنند.
نیترات بهطور طبیعی در بسیاری از سبزیجات، بهویژه چغندر و سبزیهای برگسبز مانند اسفناج، کاهو و روکولا وجود دارد. آهن غیرهِم نیز در مواد غذایی گیاهی مانند لوبیا، غلات کامل و سبزیجات سبز یافت میشود.
به گفته پژوهشگران، این فرآیند میتواند یکی از توضیحهای علمی برای ارتباط میان مصرف بیشتر سبزیجات و کاهش خطر بیماریهای قلبی و متابولیک باشد.
باکتریهای روده و سلامت قلب؛ نقش میکروبهای روده در تولید مولکولهای محافظتی
برای بررسی این فرآیند، محققان آزمایشهایی روی موشها، سلولها، باکتریها و نمونههای انسانی انجام دادند. آنها با استفاده از روشهای تحلیلی پیشرفته توانستند وجود مولکولهای DNIC را در چندین نوع بافت بدن شناسایی کنند.
اما نکته مهم این بود که در موشهایی که فاقد میکروبهای روده بودند، هیچ اثری از DNIC مشاهده نشد. این نتیجه نشان داد که باکتریهای روده نقش اساسی در تولید این ترکیبات دارند.
آندری کِلشچوف، پژوهشگر ارشد مؤسسه کارولینسکا و نویسنده اصلی مطالعه، میگوید نتایج نشان میدهد باکتریهای روده میتوانند اجزای موجود در غذا را به مولکولهای فعال زیستی تبدیل کنند که بر عملکردهای مهم بدن تأثیر میگذارند.
باکتریهای روده و سلامت قلب؛ افزایش DNIC چه تأثیری بر سلامت بدن دارد؟
در بخش دیگری از پژوهش، دانشمندان بررسی کردند که افزایش سطح DNIC چه تغییراتی در بدن ایجاد میکند. آنها این کار را با استفاده از مکملهای غذایی حاوی نیترات و آهن یا مصرف DNIC تولیدشده در آزمایشگاه انجام دادند.
در مدلهای حیوانی مرتبط با بیماریهای قلبی و متابولیک، افزایش سطح این مولکولها با چند تغییر مثبت همراه بود.
پژوهشگران مشاهده کردند که افزایش DNIC با کاهش فشار خون، بهبود عملکرد رگهای خونی، کنترل بهتر قند خون و کاهش تجمع چربی در کبد ارتباط داشت.
ماتیاس کارلستروم، استاد فیزیولوژی قلب و کلیه در مؤسسه کارولینسکا، معتقد است این یافتهها میتواند توضیح دهد چرا رژیمهای غذایی سرشار از سبزیجات با کاهش خطر برخی بیماریهای مزمن مرتبط هستند.
باکتریهای روده و سلامت قلب؛ آیا رژیم غذایی میتواند باکتریهای روده را تغییر دهد؟
این مطالعه نشان میدهد که اثر غذاها تنها به مواد مغذی موجود در آنها محدود نمیشود؛ بلکه نحوه تعامل آنها با میکروبهای روده نیز اهمیت دارد.
پژوهشگران اکنون قصد دارند روشهای دقیقی برای اندازهگیری سطح DNIC در بدن انسان توسعه دهند. آنها همچنین میخواهند بررسی کنند که چگونه رژیم غذایی یا تغییر در ترکیب میکروبیوم روده میتواند بر میزان تولید این مولکولها اثر بگذارد.
با این حال، دانشمندان تأکید میکنند که بخش زیادی از این پژوهش در مدلهای آزمایشی انجام شده و برای مشخص شدن اثر دقیق این فرآیند در انسان، تحقیقات بیشتری لازم است.
آینده پژوهش درباره باکتریهای روده و سلامت قلب
نتایج این تحقیق نگاه تازهای به ارتباط میان تغذیه، میکروبیوم روده و سلامت بدن ارائه میدهد. شاید در آینده بتوان با شناخت بهتر نقش باکتریهای روده، راهکارهای جدیدی برای پیشگیری از بیماریهای قلبی و متابولیک طراحی کرد.
این پژوهش همچنین نشان میدهد مصرف سبزیجات ممکن است از طریق یک مسیر پیچیده زیستی، فراتر از تأمین ویتامینها و مواد معدنی، بر سلامت بدن اثر بگذارد.
