باتری زیستتجزیهپذیر قابل بلع؛ گامی تازه برای پزشکی هوشمند داخل بدن
باتری زیستتجزیهپذیر قابل بلع فناوری جدیدی است که میتواند شیوه تأمین انرژی تجهیزات پزشکی قابل بلع را تغییر دهد. پژوهشگران موفق شدهاند نوعی باتری زیستتجزیهپذیر و کوچک طراحی کنند که پس از ورود به بدن، انرژی مورد نیاز ابزارهای پزشکی را تأمین کرده و سپس بهتدریج تجزیه شود. این دستاورد میتواند در آینده به ساخت کپسولهای هوشمند برای بررسی وضعیت بدن، انتقال دارو یا تحریک بخشهای خاصی از اندامها کمک کند.
این باتری تاکنون در آزمایش روی خوکها بررسی شده و توانسته است تجهیزات پزشکی را تا سه روز فعال نگه دارد. برخلاف باتریهای معمولی که باید برای جلوگیری از نشت مواد داخلی کاملاً مهر و موم شوند، طراحی جدید از موادی ساخته شده که پس از انجام وظیفه، در محیط اسیدی دستگاه گوارش تجزیه شده و بدون باقی گذاشتن قطعات مضر جذب یا دفع میشوند.
باتری زیستتجزیهپذیر قابل بلع چگونه کار میکند؟
باتری کاغذی خوراکی از چند لایه تشکیل شده است. بخش منفی باتری یا آند از آلیاژ منیزیم ساخته شده و بخش مثبت یا کاتد شامل تریاکسید مولیبدن و کربن فعال است. میان این دو بخش نیز یک الکترولیت زیستتجزیهپذیر قرار دارد که امکان تولید جریان الکتریکی را فراهم میکند.
ساختار کاغذمانند این باتری به کمک نانوالیاف سلولزی ایجاد شده است. این ساختار علاوه بر افزایش استحکام، به کنترل سرعت تجزیه باتری نیز کمک میکند. پژوهشگران برای جلوگیری از تجزیه سریع باتری در محیط اسیدی معده، سطح آن را با موم زنبور عسل پوشاندند و در برخی نمونهها از لایهای از موم گیاهی نیز استفاده کردند.
به گفته پژوهشگران، پوشش مومی تنها یک لایه محافظ نیست، بلکه عاملی مهم برای تنظیم مدت زمان عملکرد باتری محسوب میشود.
آزمایش باتری زیستتجزیهپذیر قابل بلع روی تجهیزات پزشکی
در این مطالعه، پژوهشگران دو نمونه از باتری را طراحی کردند؛ یکی از آنها آنقدر کوچک بود که میتوانست داخل یک کپسول ژلاتینی معمولی قرار گیرد. نمونه کوچکتر حدود ۱.۷۷ ولت انرژی تولید کرد و توانست یک حسگر شناسایی بیسیم (RFID) را فعال کند.
این حسگر در آزمایش روی خوکها برای بررسی زمان مصرف دارو استفاده شد. پژوهشگران توانستند اطلاعات حسگر را از فاصله حدود ۱.۵ متری دریافت کنند.
نمونه بزرگتر باتری نیز برای تأمین انرژی یک کپسول قابل بلع آزمایش شد که با تحریک الکتریکی معده، سطح هورمون گرلین (هورمون مرتبط با احساس گرسنگی) را افزایش داد. این آزمایش بدون آسیب قابل مشاهده به بافت محل تحریک انجام شد.
مزیت باتریهای زیستتجزیهپذیر برای پزشکی آینده
یکی از مشکلات اصلی تجهیزات پزشکی قابل بلع، اندازه و ایمنی باتری آنهاست. باتریهای معمولی فضای زیادی اشغال میکنند و در صورت باقی ماندن در بدن، ممکن است خطراتی ایجاد کنند. همچنین در بسیاری از موارد، خارج کردن تجهیزات پس از پایان کار نیازمند اقدامات پزشکی اضافی است.
باتری زیستتجزیهپذیر قابل بلع میتواند این مشکل را کاهش دهد، زیرا پس از پایان عملکرد خود بهتدریج از بین میرود. این ویژگی میتواند برای ابزارهایی که تنها برای مدت کوتاهی در بدن نیاز به فعالیت دارند، مانند حسگرهای تشخیصی یا سامانههای انتقال دارو، بسیار کاربردی باشد.
با این حال، پژوهشگران اعلام کردهاند که این فناوری هنوز به توسعه بیشتری نیاز دارد. یکی از چالشهای اصلی، افزایش ظرفیت انرژی باتری و کنترل دقیقتر زمان تجزیه آن است.
آینده باتری زیستتجزیهپذیر قابل بلع در پزشکی
پژوهشگران اکنون در تلاش هستند تا فرآیند ساخت این باتریها را استانداردتر کنند و پوششهای محافظ آن را به گونهای تنظیم کنند که باتری بتواند برای دورههای زمانی مختلف، از چند ساعت تا چند روز، عملکرد داشته باشد.
همچنین آزمایشهای طولانیتر در شرایط نزدیکتر به بدن انسان در حال برنامهریزی است. تیم تحقیقاتی امیدوار است در آینده آزمایشهای انسانی اولیه برای برخی کاربردها، مانند حسگرهای قابل بلع، آغاز شود.
این فناوری هنوز در مراحل تحقیقاتی قرار دارد، اما نشان میدهد که ترکیب علوم مواد، مهندسی پزشکی و فناوریهای زیستی میتواند راههای تازهای برای ساخت ابزارهای پزشکی کوچکتر، ایمنتر و موقت در بدن انسان ایجاد کند.
