داروهای آنفلوآنزا و افت شناختی در مبتلایان به HIV
دانشمندان در یک پژوهش تازه به ارتباطی مهم میان داروهای آنفلوآنزا و کاهش افت شناختی در مبتلایان به HIV دست یافتهاند. این مطالعه که در مجله Med منتشر شده، نشان میدهد برخی داروهای ضد آنفلوآنزا ممکن است بتوانند از مغز در برابر آسیبهای ناشی از التهاب مزمن محافظت کنند و حتی روند پیری زیستی را کاهش دهند.
افراد مبتلا به HIV، حتی در شرایطی که درمانهای ضدویروسی را بهطور منظم دریافت میکنند، بیشتر از جمعیت عادی در معرض مشکلات حافظه، اختلالات شناختی و نشانههای پیری زودرس قرار دارند. علت دقیق این مشکلات تاکنون بهطور کامل مشخص نبود، اما یافتههای جدید سرنخ مهمی را در اختیار دانشمندان قرار داده است.
نقش مولکولهای قندی در سلامت مغز
پژوهشگران با بررسی نمونههای خون بیش از ۱۰۰ فرد مبتلا به HIV دریافتند که افت شناختی با تخریب گروهی از مولکولهای قندی محافظ به نام «گلیکانها» ارتباط دارد. این مولکولها بهطور طبیعی به کنترل التهاب در بدن کمک میکنند.
زمانی که این گلیکانها تجزیه میشوند، توانایی بدن برای مهار التهاب کاهش مییابد. التهاب مزمن نیز میتواند سیستم ایمنی را بیش از حد فعال کرده و روند پیری زیستی و آسیبهای عصبی را تسریع کند. محققان مشاهده کردند افرادی که دچار اختلالات شناختی بودند، نشانههای بیشتری از این تخریب مولکولی را نشان میدادند.
داروهای آنفلوآنزا چگونه عمل میکنند؟
پس از شناسایی این سازوکار، دانشمندان در آزمایشهای آزمایشگاهی و مدلهای حیوانی بررسی کردند که آیا میتوان از تخریب گلیکانها جلوگیری کرد یا خیر. آنها از ترکیبی شامل داروی شناختهشده ضد آنفلوآنزا «تامیفلو» و یک داروی آزمایشی دیگر استفاده کردند.
نتایج نشان داد این داروها توانستند از گلیکانهای محافظتکننده بدن محافظت کنند. در موشهای مورد مطالعه، این اقدام موجب کاهش التهاب، کند شدن روند پیری زیستی و حفظ بهتر عملکرد حافظه شد. به گفته پژوهشگران، این یافتهها میتواند مسیر تازهای برای مقابله با مشکلات شناختی مرتبط با HIV ایجاد کند.
اهمیت کشف جدید برای درمانهای آینده
به گفته محققان، این مطالعه یک مکانیسم زیستی جدید را شناسایی کرده است که پیش از این نه در حوزه HIV و نه در سایر بیماریهای مرتبط با پیری به این شکل توصیف نشده بود. همچنین مشاهده اثر مثبت داروهایی که هماکنون برای کاربردهای دیگر استفاده میشوند، اهمیت این یافته را دوچندان میکند.
با این حال، پژوهشگران هشدار میدهند که هنوز نمیتوان به افراد توصیه کرد برای پیشگیری از افت شناختی از داروهای آنفلوآنزا استفاده کنند. نتایج فعلی تنها نشان میدهد این دسته دارویی ارزش بررسی بیشتر در کارآزماییهای بالینی انسانی را دارد.
افت شناختی در مبتلایان به HIV؛ چالشی ادامهدار
بر اساس برآوردهای پژوهشگران، دستکم یکچهارم افراد مبتلا به HIV با وجود دریافت درمانهای ضدویروسی مؤثر، درجاتی از مشکلات حافظه و تفکر را تجربه میکنند. این مسئله کیفیت زندگی بسیاری از بیماران را تحت تأثیر قرار میدهد و یکی از چالشهای مهم پزشکی در دوران درمانهای مدرن HIV محسوب میشود.
اکنون یافتههای جدید نشان میدهد هدف قرار دادن مسیرهای مرتبط با التهاب و حفظ گلیکانهای محافظ میتواند راهکار امیدوارکنندهای برای کاهش این مشکلات باشد. اگر نتایج در مطالعات انسانی آینده تأیید شود، شاید بتوان از داروهای موجود برای مقابله با بخشی از عوارض عصبی و شناختی HIV بهره گرفت.
