اریتریتول و خطر سکته مغزی؛ یافتهای تازه درباره یک شیرینکننده پرمصرف
اریتریتول و خطر سکته مغزی به یکی از موضوعات جدید پژوهشهای حوزه سلامت تبدیل شده است. اریتریتول سالهاست بهعنوان یک شیرینکننده کمکالری در بسیاری از مواد غذایی و نوشیدنیها استفاده میشود، زیرا تقریباً بدون کالری است، حدود ۶۰ تا ۸۰ درصد شیرینی شکر معمولی را دارد و سطح انسولین را افزایش نمیدهد.
اکنون پژوهشگران دانشگاه کلرادو بولدر در مطالعهای جدید گزارش کردهاند که این شیرینکننده ممکن است به سلولهای تشکیلدهنده سد خونی-مغزی آسیب برساند؛ سدی که وظیفه دارد اکسیژن و مواد مغذی را به مغز برساند و همزمان از ورود سموم و عوامل بیماریزا جلوگیری کند.
اریتریتول و خطر سکته مغزی؛ سد خونی-مغزی چه نقشی در سلامت مغز دارد؟
سد خونی-مغزی یکی از مهمترین سامانههای دفاعی بدن است. این سد اطراف رگهای خونی مغز قرار گرفته و ورود مواد مختلف به بافت مغز را کنترل میکند.
به گفته پژوهشگران، هر عاملی که عملکرد این سد را مختل کند، ممکن است توانایی مغز برای محافظت از خود را کاهش دهد. به همین دلیل بررسی ارتباط اریتریتول و خطر سکته مغزی اهمیت ویژهای پیدا کرده است.
اریتریتول و خطر سکته مغزی؛ پژوهش جدید چه چیزی را بررسی کرد؟
در این مطالعه که نتایج آن در Journal of Applied Physiology منتشر شده است، پژوهشگران سلولهای اندوتلیال مغزی (سلولهای تشکیلدهنده دیواره رگهای خونی مغز) را در محیط آزمایشگاه بررسی کردند.
پس از افزودن اریتریتول به این سلولها، چند تغییر مهم مشاهده شد که همگی میتوانند عملکرد طبیعی رگهای خونی را تحت تأثیر قرار دهند.
اریتریتول چه تأثیری بر سلولهای رگهای مغز داشت؟
نتایج آزمایشها نشان داد اریتریتول باعث کاهش تولید نیتریک اکسید شد؛ مادهای که به شل شدن دیواره رگهای خونی و افزایش جریان خون کمک میکند.
در مقابل، میزان اندوتلین-۱ افزایش یافت؛ پروتئینی که باعث انقباض رگهای خونی میشود.
پژوهشگران این دو تغییر را یک اثر دوگانه توصیف کردند؛ زیرا هم توانایی گشاد شدن رگها کاهش یافت و هم انقباض آنها بیشتر شد.
ارتباط اریتریتول و خطر سکته مغزی چگونه توضیح داده میشود؟
یکی دیگر از یافتههای مهم پژوهش درباره مادهای به نام فعالکننده پلاسمینوژن بافتی (t-PA) بود.
این ترکیب به بدن کمک میکند لختههای خون را تجزیه کند. اما در این مطالعه، آزادسازی این ماده در سلولهای تحت تأثیر اریتریتول کاهش یافت.
همزمان میزان رادیکالهای آزاد یا گونههای فعال اکسیژن نیز افزایش پیدا کرد؛ مولکولهایی که میتوانند به سلولها آسیب برسانند.
مجموع این تغییرات میتواند توضیح دهد که چرا در برخی مطالعات گذشته، افزایش سطح اریتریتول خون با خطر بیشتر سکته مغزی یا حمله قلبی همراه بوده است.
اریتریتول و خطر سکته مغزی؛ آیا این یافتهها ثابت میکنند اریتریتول باعث سکته مغزی میشود؟
خیر.
پژوهشگران بارها تأکید کردهاند که این مطالعه فقط روی سلولهای آزمایشگاهی انجام شده و نه روی انسان.
به همین دلیل نمیتوان نتیجه گرفت که مصرف اریتریتول در زندگی روزمره حتماً باعث سکته مغزی میشود.
همچنین مقدار اریتریتول استفادهشده در آزمایش و نحوه اثر آن ممکن است با شرایط واقعی بدن انسان تفاوت داشته باشد.
اریتریتول و خطر سکته مغزی؛ نکاتی که نباید نادیده گرفت
محققان به چند نکته مهم نیز اشاره کردهاند که باید هنگام تفسیر نتایج در نظر گرفته شوند.
نخست اینکه بدن انسان بهطور طبیعی نیز مقداری اریتریتول تولید میکند. بنابراین بالا بودن سطح این ماده در خون لزوماً به معنای مصرف زیاد مواد غذایی حاوی آن نیست و ممکن است نشانه فرآیندهای دیگری در بدن باشد.
علاوه بر این، برخی پژوهشهای دیگر نتایجی متفاوت گزارش کردهاند و حتی از اثرات مثبت اریتریتول بر سلامت رگهای خونی سخن گفتهاند.
به همین دلیل، هنوز نمیتوان درباره رابطه قطعی اریتریتول و خطر سکته مغزی اظهار نظر نهایی کرد.
اریتریتول و خطر سکته مغزی؛ پژوهشگران چه توصیهای دارند؟
با وجود محدودیتهای مطالعه، پژوهشگران معتقدند بهتر است افراد مصرف شیرینکنندههای بدون ارزش غذایی مانند اریتریتول را زیر نظر داشته باشند.
به گفته آنها، نتایج این پژوهش در کنار مطالعات اپیدمیولوژیک قبلی نشان میدهد بررسی اثرات بلندمدت این شیرینکننده بر سلامت انسان ضروری است.
آنها همچنین تأکید میکنند که تحقیقات بالینی بیشتری باید انجام شود تا مشخص شود این یافتههای آزمایشگاهی تا چه اندازه در بدن انسان نیز رخ میدهد.
جمعبندی
اریتریتول و خطر سکته مغزی موضوع مطالعهای جدید از دانشگاه کلرادو بولدر است که نشان میدهد این شیرینکننده محبوب ممکن است در محیط آزمایشگاه عملکرد سلولهای سد خونی-مغزی را مختل کند. کاهش تولید نیتریک اکسید، افزایش اندوتلین-۱، کاهش توانایی تجزیه لختههای خون و افزایش رادیکالهای آزاد از مهمترین تغییراتی بودند که در سلولها مشاهده شدند. با این حال، پژوهشگران تأکید میکنند که این نتایج هنوز بر اساس آزمایشهای سلولی است و برای اثبات تأثیر مستقیم اریتریتول بر سلامت انسان، به مطالعات بالینی و بلندمدت بیشتری نیاز است.
منبع
بیشتر بخوانید…
چندزبانه بودن و جوانی مغز | چگونه یادگیری زبانهای جدید روند پیری مغز را کند میکند؟
