زود خوابیدن و کاهش وزن؛ یافتهای تازه درباره تأثیر زمان خواب
وقتی صحبت از خواب و سلامت بدن میشود، معمولاً مدت زمان خواب در مرکز توجه قرار میگیرد؛ اما پژوهشی جدید نشان میدهد که زمان به خواب رفتن نیز ممکن است در تنظیم وزن بدن نقش مهمی داشته باشد. محققان دانشگاه نیویورک دریافتهاند افرادی که زودتر به خواب میروند، در یک دوره هشتهفتهای کاهش وزن بیشتری را تجربه میکنند؛ حتی اگر مدت خواب شبانه آنها بیشتر از دیگران نباشد. این یافته نشان میدهد که برای بررسی ارتباط خواب با سلامت متابولیک، نباید فقط به تعداد ساعتهای خواب توجه کرد.
پژوهشگران کالج پرستاری روری مایرز دانشگاه نیویورک این مطالعه را با هدف بررسی ارتباط عادتهای خواب با کنترل قند خون و کاهش وزن انجام دادند. نتایج نشان داد که زمان به خواب رفتن میتواند یکی از عوامل مؤثر در تغییرات وزن باشد؛ عاملی که در مقایسه با مدت خواب، کمتر مورد توجه قرار گرفته است.
ارتباط زود خوابیدن و کاهش وزن؛ بررسی تأثیر زمان خواب بر کاهش وزن
در این پژوهش، ۱۹۶ فرد ۲۱ تا ۶۴ ساله شرکت کردند که همگی در معرض خطر بالای ابتلا به دیابت نوع ۲ قرار داشتند. این افراد همچنین بهطور معمول کمتر از ۶ ساعت و نیم در شب میخوابیدند.
شرکتکنندگان بهصورت تصادفی در دو گروه قرار گرفتند. هر دو گروه در یک برنامه هشتهفتهای اصلاح سبک زندگی شرکت کردند که موضوعاتی مانند تغذیه سالم و فعالیت بدنی را در بر میگرفت. با این تفاوت که گروه دوم، علاوه بر این آموزشها، راهنماییهای تخصصی درباره بهبود عادتهای خواب نیز دریافت کرد.
جلسات آموزشی خواب شامل روشهایی برای تغییر تدریجی زمان خواب و کمک به مغز برای زودتر به خواب رفتن بود. هدف این بود که شرکتکنندگان بتوانند برنامه خواب خود را اصلاح کنند و راحتتر در ساعات زودتری به خواب بروند.
محققان برای جمعآوری اطلاعات دقیقتر، از شرکتکنندگان خواستند هر روز گزارش خواب خود را ثبت کنند. همچنین، آنها از دستگاههای پایش قند خون و ابزارهای پوشیدنی مخصوص اندازهگیری الگوهای خواب استفاده کردند تا اطلاعات دقیقتری درباره وضعیت خواب و تغییرات بدن افراد به دست آورند.
ارتباط زود خوابیدن و کاهش وزن؛ هر ساعت زودتر خوابیدن با چه میزان کاهش وزن همراه بود؟
یکی از یافتههای قابل توجه این پژوهش، ارتباط میان زمان به خواب رفتن و میزان کاهش وزن بود.
بر اساس تحلیل دادهها، افرادی که زودتر به خواب میرفتند، بهطور متوسط کاهش وزن بیشتری را تجربه کردند. محققان گزارش کردند که هر یک ساعت زودتر به خواب رفتن، با حدود ۰٫۶ کیلوگرم کاهش وزن بیشتر طی هشت هفته ارتباط داشت.
نکته مهم این است که این ارتباط مستقل از مدت زمانی بود که افراد میخوابیدند. به عبارت دیگر، صرفاً تعداد ساعتهای خواب شبانه نمیتوانست این تفاوت را توضیح دهد و زمان شروع خواب نیز با تغییرات وزن ارتباط داشت.
این الگو در مجموع شرکتکنندگان هر دو گروه مشاهده شد؛ بنابراین، ارتباط میان خواب زودتر و کاهش وزن فقط به افرادی محدود نبود که آموزشهای اختصاصی خواب دریافت کرده بودند.
چرا زودتر خوابیدن ممکن است به کاهش وزن کمک کند؟
پژوهشگران چند توضیح احتمالی برای ارتباط میان زود خوابیدن و کاهش وزن مطرح کردهاند. یکی از مهمترین آنها، کاهش احتمال غذا خوردن در ساعات پایانی شب است.
افرادی که دیرتر به خواب میروند، فرصت بیشتری برای خوردن میانوعدههای شبانه دارند. در مقابل، زودتر خوابیدن ممکن است مدت زمانی را که فرد در ساعات پایانی شب بیدار میماند و به خوردن غذا تمایل پیدا میکند، کاهش دهد.
از سوی دیگر، خوابیدن در ساعات زودتر میتواند مدت استفاده از نمایشگرها و قرار گرفتن در معرض نور مصنوعی را در شب کاهش دهد. این عوامل ممکن است بر فعالیت سیستم عصبی و تنظیم هورمونهای مرتبط با اشتها تأثیر بگذارند.
محققان همچنین به هورمون گرلین اشاره کردهاند؛ هورمونی که در تنظیم احساس گرسنگی نقش دارد. تغییرات زیستی مرتبط با زمان خواب میتواند بر سازوکارهای تنظیم اشتها اثر بگذارد.
به گفته پژوهشگران، زودتر خوابیدن ممکن است به هماهنگی بهتر زمان غذا خوردن با دورهای کمک کند که بدن از نظر متابولیکی آمادگی بیشتری برای دریافت و پردازش مواد غذایی دارد.
البته این توضیحات، سازوکارهای احتمالی هستند و مطالعه حاضر بهطور مستقیم ثابت نکرده است که هر یک از این عوامل علت کاهش وزن بودهاند.
ارتباط زود خوابیدن و کاهش وزن؛ آیا مدت خواب تأثیری بر قند خون و وزن نداشت؟
یکی از نکات جالب این پژوهش درباره ارتباط زود خوابیدن و کاهش وزن، تفاوت میان انتظارات اولیه محققان و نتایج بهدستآمده بود.
پژوهشگران انتظار داشتند افزایش مدت خواب در افرادی که کمتر از حد معمول میخوابند، به بهبود قند خون و کاهش وزن کمک کند؛ اما نتایج مطالعه چنین تأثیری را تأیید نکرد.
همچنین، اضافه شدن آموزشهای خواب به برنامه اصلاح سبک زندگی، تغییر معناداری در شاخصهای قند خون ایجاد نکرد. با این حال، افرادی که راهنماییهای تخصصی خواب دریافت کرده بودند، توانستند در طول هشت هفته عادتهای خواب خود را بهتر تغییر دهند و زودتر به خواب بروند.
این افراد همچنین گزارش کردند که در طول روز هوشیاری بیشتری دارند؛ هرچند اطلاعات مربوط به خوابآلودگی روزانه بر اساس گزارش شخصی شرکتکنندگان جمعآوری شده بود.
محدودیتهای پژوهش درباره زود خوابیدن و کاهش وزن
با وجود نتایج جالب، این مطالعه محدودیتهایی دارد که باید هنگام تفسیر یافتهها در نظر گرفته شوند.
نخست اینکه شرکتکنندگان همگی در معرض خطر بالای ابتلا به دیابت نوع ۲ بودند و مدت خواب شبانه آنها نیز کمتر از ۶ ساعت و نیم بود. بنابراین، نمیتوان با اطمینان گفت که همین ارتباط در افراد سالم یا کسانی که خواب کافی دارند نیز مشاهده میشود.
از طرف دیگر، این پژوهش درباره ارتباط زود خوابیدن و کاهش وزن تنها هشت هفته ادامه داشت و برای مشخص شدن تأثیرات بلندمدت تغییر زمان خواب، به مطالعات بیشتری نیاز است.
همچنین، مشاهده ارتباط میان زودتر خوابیدن و کاهش وزن به معنای اثبات رابطه علت و معلولی نیست. ممکن است عوامل دیگری نیز در این ارتباط نقش داشته باشند.
جمعبندی: زمان خواب هم میتواند مهم باشد
نتایج این پژوهش نشان میدهد که در کنار توجه به مدت خواب، زمان به خواب رفتن نیز ممکن است برای سلامت متابولیک و مدیریت وزن اهمیت داشته باشد. زودتر خوابیدن میتواند با کاهش غذا خوردن در ساعات پایانی شب، محدود کردن استفاده از نمایشگرها و هماهنگی بهتر عادتهای روزانه با ریتم زیستی بدن همراه باشد.
با این حال، این یافتهها به معنای بیاهمیت بودن خواب کافی نیستند و نباید از آنها نتیجه گرفت که کاهش مدت خواب برای لاغری مفید است. برای درک بهتر این ارتباط و تعیین نقش دقیق زمان خواب در کنترل وزن، به پژوهشهای گستردهتر و طولانیمدت نیاز داریم.
