ارتباط بیماری لثه و بیماری قلبی؛ شواهد تازه از نقش یک باکتری دهانی
ارتباط بیماری لثه و بیماری قلبی در سالهای اخیر به یکی از موضوعات مهم در تحقیقات پزشکی تبدیل شده است. اکنون یک پژوهش جدید نشان میدهد باکتریای که یکی از عوامل اصلی بیماری شدید لثه محسوب میشود، ممکن است علاوه بر آسیب به بافتهای دهان، در سفت شدن و باریک شدن دریچه آئورت قلب نیز نقش داشته باشد.
پژوهشگران معتقدند این باکتری با تحریک التهاب در بدن میتواند فرآیندی را آغاز کند که در نهایت به تجمع کلسیم در دریچه آئورت منجر میشود؛ وضعیتی که به نام بیماری دریچه آئورت کلسیفیک (CAVD) شناخته میشود.
این یافتهها در نشست انجمن قلب آمریکا در بوستون ارائه شدهاند و هنوز تحت داوری علمی (Peer Review) قرار نگرفتهاند، بنابراین برای تأیید نهایی به تحقیقات بیشتری نیاز است.
ارتباط بیماری لثه و بیماری قلبی؛ نقش باکتری بیماری لثه در آسیب احتمالی به قلب
یکی از باکتریهای اصلی مرتبط با بیماری شدید لثه، Porphyromonas gingivalis نام دارد. این باکتری به دلیل توانایی بالا در ایجاد التهاب و تخریب بافت لثه شناخته شده است.
پژوهشهای قبلی نشان داده بودند که بیماری شدید لثه میتواند با افزایش التهاب در سراسر بدن همراه باشد و احتمال برخی مشکلات قلبی مانند بیماری عروق کرونر را افزایش دهد. همچنین برخی مطالعات نشان دادهاند که درمان بیماریهای لثه میتواند سلامت رگهای خونی را بهبود دهد.
در پژوهش جدید، دانشمندان بررسی کردند که آیا این باکتری میتواند به طور مستقیم بر دریچههای قلب اثر بگذارد یا خیر.
چگونه ارتباط بیماری لثه و بیماری قلبی بررسی شد؟
محققان بیمارستان فُوای در پکن، نمونههای بافت دریچه آئورت را از بیمارانی که تحت عمل تعویض دریچه قلب قرار گرفته بودند بررسی کردند.
آنها میزان DNA و پروتئینهای مربوط به باکتری Porphyromonas gingivalis را در دریچههای آسیبدیده و کلسیفیهشده با دریچههای سالمتر مقایسه کردند.
نتایج نشان داد مقدار این باکتری در دریچههای دارای رسوب کلسیم بسیار بیشتر بود. به گفته پژوهشگران، میزان حضور این باکتری در دریچههای کلسیفیهشده حدود ۳۰ برابر بیشتر از دریچههای بدون کلسیفیکاسیون بود.
این یافته نشان میدهد ممکن است میان حضور این باکتری و تغییرات آسیبزای دریچه قلب ارتباطی وجود داشته باشد.
آزمایش روی موشها؛ شواهدی برای نقش مستقیم باکتری
برای بررسی دقیقتر، پژوهشگران باکتری زنده Porphyromonas gingivalis را وارد جریان خون موشهای آزمایشگاهی کردند.
پس از مدتی، مشخص شد این باکتری توانسته است به دریچه آئورت برسد و باعث ایجاد التهاب، تجمع کلسیم و تنگ شدن دریچه شود.
نکته جالب این بود که این تغییرات حتی در موشهایی مشاهده شد که سطح کلسترول بالایی نداشتند. پژوهشگران معتقدند این موضوع میتواند نشان دهد این باکتری شاید فراتر از عوامل خطر معمول بیماریهای قلبی، در آسیب دریچهها نقش داشته باشد.
در مقابل، موشهایی که پیش از دریافت باکتری با آنتیبیوتیک درمان شده بودند، مقدار کمتری از باکتری در دریچه قلب داشتند و روند بیماری در آنها کندتر بود.
همچنین تزریق باکتریهای مرده باعث ایجاد تغییر در دریچه قلب نشد؛ موضوعی که اهمیت فعالیت زنده باکتری را نشان میدهد.
التهاب؛ حلقه اتصال دهان و قلب
دانشمندان دریافتند یکی از عوامل مهم در این فرآیند، مولکولی به نام اینترلوکین-۱ بتا (Interleukin-1 beta) است.
این مولکول بخشی از سیستم ایمنی بدن است و معمولاً به مبارزه با عفونتها کمک میکند. اما در مواجهه با Porphyromonas gingivalis، تولید آن افزایش پیدا میکند.
افزایش این پیامرسان التهابی باعث میشود سلولهای سالم دریچه قلب رفتاری شبیه سلولهای سازنده استخوان پیدا کنند. در نتیجه، این سلولها شروع به رسوب دادن کلسیم در بافت دریچه میکنند؛ فرآیندی که یکی از ویژگیهای اصلی بیماری دریچه آئورت کلسیفیک است.
وقتی پژوهشگران اینترلوکین-۱ بتا را در برخی موشها مهار کردند، میزان رسوب کلسیم در دریچه قلب کاهش یافت.
ارتباط بیماری لثه و بیماری قلبی؛ آیا بیماری لثه باعث بیماری قلبی میشود؟
با وجود نتایج امیدوارکننده، دانشمندان تأکید میکنند هنوز نمیتوان گفت بیماری لثه به طور مستقیم باعث بیماری قلبی میشود.
دکتر النا آیکاوا از دانشکده پزشکی هاروارد که در این پژوهش حضور نداشت، اعلام کرده است این یافتهها با دیدگاه جدید درباره بیماری دریچه آئورت هماهنگ است؛ یعنی این بیماری فقط نتیجه فرسایش طبیعی دریچه نیست، بلکه یک فرآیند فعال وابسته به التهاب است.
با این حال، او تأکید کرده است که بیماری لثه احتمالاً تنها یکی از عوامل مؤثر در ایجاد این مشکل است و عوامل دیگری نیز در این بیماری نقش دارند.
ارتباط بیماری لثه و بیماری قلبی؛ اهمیت سلامت دهان برای سلامت قلب
نتایج این مطالعه بار دیگر اهمیت مراقبت از سلامت دهان را نشان میدهد. باکتریها و پیامهای التهابی ناشی از دهان میتوانند در برخی شرایط وارد جریان خون شوند و بر بخشهای دیگر بدن اثر بگذارند.
اگرچه هنوز تحقیقات بیشتری برای اثبات کامل ارتباط بیماری لثه و بیماری قلبی در انسانها لازم است، اما این پژوهش مسیر جدیدی برای بررسی روشهای پیشگیری و درمان باز کرده است.
دانشمندان امیدوارند در آینده بتوان با هدف قرار دادن مسیرهای التهابی مانند اینترلوکین-۱ بتا، روند پیشرفت برخی بیماریهای دریچه قلب را کاهش داد.
