یخ درمانی سالهاست که بهعنوان یکی از رایجترین روشهای درمان آسیبهای عضلانی و ورزشی شناخته میشود. از پیچخوردگی مچ پا گرفته تا کشیدگی عضلات، بسیاری از افراد بلافاصله پس از آسیبدیدگی سراغ یخ میروند تا درد و التهاب را کاهش دهند؛ اما اکنون پژوهشهای جدید نشان میدهد که این روش سنتی شاید همیشه بهترین انتخاب نباشد و حتی در برخی موارد روند بهبود را طولانیتر کند.
مطالعهای تازه که توسط پژوهشگران McGill University انجام شده و نتایج آن در مجله علمی Anesthesiology منتشر شده است، نشان میدهد که یخ درمانی اگرچه در کوتاهمدت درد را کاهش میدهد؛ اما ممکن است فرآیند طبیعی ترمیم بدن را مختل کند. محققان در این تحقیق مشاهده کردند که استفاده از سرما در برخی مدلهای التهابی باعث شد مدت زمان درد و بهبودی بیش از دو برابر افزایش پیدا کند.
چرا یخ درمانی ممکن است مشکلساز شود؟
زمانی که بدن دچار آسیب میشود، سیستم ایمنی بلافاصله واکنش نشان میدهد. التهاب، افزایش جریان خون و تورم در واقع بخشی از فرآیند طبیعی ترمیم بافتها هستند. اما یخ درمانی با تنگ کردن رگهای خونی، جریان خون را کاهش میدهد و همین مسئله میتواند ورود سلولهای ترمیمکننده به ناحیه آسیبدیده را محدود کند.
پژوهشگران معتقدند کاهش التهاب همیشه به معنای تسریع درمان نیست. در واقع بدن برای بازسازی عضلات و بافتهای آسیبدیده به همان واکنش التهابی اولیه نیاز دارد. به همین دلیل، سرکوب شدید التهاب ممکن است روند ترمیم را آهستهتر کند.
بازنگری در روش معروف RICE
برای دههها پزشکان از پروتکل معروف RICE شامل استراحت، یخ، فشار و بالا نگه داشتن عضو آسیبدیده استفاده میکردند. این روش بهخصوص در ورزش حرفهای بسیار محبوب شد. با این حال، در سالهای اخیر حتی برخی متخصصان پزشکی ورزشی نیز درباره اثربخشی بخش «یخ» در این پروتکل تردیدهایی مطرح کردهاند.
جالب است بدانید که برخی تحقیقات جدید تأکید میکنند یخ درمانی بیشتر نقش تسکیندهنده درد را دارد تا درمانکننده واقعی آسیب. به عبارت دیگر، فرد ممکن است بعد از استفاده از کمپرس سرد احساس بهتری داشته باشد؛ اما این الزاماً به معنای ترمیم سریعتر بافت نیست.
آیا باید استفاده از یخ را کاملاً کنار بگذاریم؟
پاسخ کوتاه این است: نه. بسیاری از متخصصان همچنان معتقدند یخ درمانی در ساعات اولیه آسیب میتواند برای کنترل درد و کاهش تورم مفید باشد، بهویژه زمانی که التهاب شدید است. اما نکته مهم این است که استفاده از یخ باید محدود، کنترلشده و متناسب با نوع آسیب باشد.
برخی پزشکان توصیه میکنند کمپرس یخ بیش از ۲۰ تا ۳۰ دقیقه روی پوست قرار نگیرد و حتماً از یک لایه پارچه بین یخ و پوست استفاده شود. همچنین استفاده مداوم و طولانیمدت از سرما ممکن است نتیجه معکوس داشته باشد.
گرما یا یخ؛ کدام بهتر است؟
بهطور کلی، یخ برای آسیبهای حاد و تازه مناسبتر است؛ یعنی زمانی که تورم و التهاب شدید وجود دارد. در مقابل، گرما معمولاً برای دردهای مزمن، گرفتگی عضلات و بهبود انعطافپذیری کاربرد بیشتری دارد. بسیاری از فیزیوتراپیستها پیشنهاد میکنند پس از کاهش التهاب اولیه، استفاده از گرما همراه با حرکات کششی ملایم میتواند به بازگشت عملکرد طبیعی عضلات کمک کند.
جمعبندی
تحقیقات جدید نشان میدهد که نگاه سنتی به یخ درمانی در حال تغییر است. اگرچه کمپرس سرد همچنان میتواند به کاهش درد کمک کند، اما استفاده بیش از حد از آن ممکن است روند طبیعی ترمیم بدن را کند نماید. متخصصان تأکید میکنند که درمان آسیبها باید بر اساس نوع جراحت، شدت التهاب و شرایط هر فرد انجام شود، نه صرفاً بر پایه توصیههای قدیمی.
در نهایت، بهترین راهکار این است که در صورت آسیبدیدگی جدی یا درد طولانیمدت، با پزشک یا متخصص فیزیوتراپی مشورت شود تا مناسبترین روش درمان انتخاب گردد که میتواند با توجه به شرایط یخ درمانی یا سایر روشهای درمان باشد.
منبع
