مکمل روغن ماهی و سلامت مغز؛ آیا واقعاً مؤثر است؟
مکمل روغن ماهی یکی از محبوبترین مکملهای غذایی برای حفظ سلامت مغز و پیشگیری از بیماری آلزایمر به شمار میرود. اسیدهای چرب امگا ۳ موجود در این مکملها نقش مهمی در ساخت و حفظ ارتباط میان سلولهای عصبی دارند و به همین دلیل بسیاری تصور میکنند مصرف آنها میتواند از کاهش حافظه و زوال شناختی جلوگیری کند.
با این حال، پژوهش جدیدی از پژوهشگران مرکز پزشکی Keck Medicine وابسته به دانشگاه کالیفرنیای جنوبی (USC) نشان میدهد این تصور لزوماً درست نیست. نتایج این مطالعه که در مجله eBioMedicine منتشر شده، نشان میدهد مصرف دوز بالای مکمل روغن ماهی، با وجود افزایش میزان امگا ۳ در مغز، تأثیر قابل توجهی بر حافظه، عملکرد شناختی یا تغییرات مغزی مرتبط با آلزایمر ندارد.
مکمل روغن ماهی؛ پژوهش چگونه انجام شد؟
این مطالعه یک کارآزمایی بالینی دوسوکور، تصادفی و کنترلشده با دارونما بود که به مدت دو سال ادامه داشت.
در این پژوهش ۳۶۵ فرد ۵۵ تا ۸۰ ساله شرکت کردند. همه شرکتکنندگان به ندرت ماهی مصرف میکردند و به دلیل شرایط خود، در گروه افراد با خطر بالاتر ابتلا به بیماری آلزایمر قرار داشتند. همچنین حدود ۴۷ درصد آنها حامل ژن APOE4 بودند؛ ژنی که مهمترین عامل ژنتیکی شناختهشده برای افزایش خطر ابتلا به آلزایمر دیررس محسوب میشود.
شرکتکنندگان به صورت تصادفی به دو گروه تقسیم شدند. یک گروه روزانه مکمل روغن ماهی حاوی ۲ هزار میلیگرم DHA دریافت کرد و گروه دیگر دارونما مصرف کردند.
مکمل روغن ماهی؛ آیا امگا ۳ واقعاً به مغز میرسد؟
یکی از اهداف اصلی پژوهش این بود که مشخص شود آیا DHA موجود در مکملها اصلاً وارد مغز میشود یا خیر.
برای پاسخ به این سؤال، پژوهشگران میزان DHA را در مایع مغزی ـ نخاعی که اطراف مغز و نخاع را احاطه کرده است، اندازهگیری کردند.
نتایج نشان داد تنها پس از شش ماه، میزان DHA در این مایع به طور متوسط ۱۷ درصد افزایش یافته است. این یافته نشان میدهد امگا ۳ موجود در مکملها واقعاً به مغز میرسد.
مکمل روغن ماهی حافظه را بهبود نداد
با وجود افزایش سطح DHA در مغز، پژوهشگران هیچ بهبود قابل اندازهگیری در عملکرد ذهنی مشاهده نکردند.
توانایی حافظه و عملکرد شناختی شرکتکنندگان در آغاز مطالعه و دو سال بعد ارزیابی شد. نتایج نشان داد افرادی که مکمل روغن ماهی مصرف کرده بودند، عملکردی بهتر از گروه دارونما نداشتند.
به بیان دیگر، افزایش میزان امگا ۳ در مغز به معنای بهبود حافظه یا تواناییهای شناختی نبود.
آیا مکمل روغن ماهی از کوچک شدن مغز جلوگیری میکند؟
پژوهشگران علاوه بر آزمونهای شناختی، از تصویربرداری مغزی نیز استفاده کردند.
نتایج اسکنها نشان داد مصرف مکمل روغن ماهی نتوانسته روند کوچک شدن هیپوکامپ را کاهش دهد. هیپوکامپ بخشی از مغز است که نقش مهمی در حافظه دارد و کوچک شدن آن یکی از شاخصهای مهم پیری مغز و افزایش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر محسوب میشود.
چرا امگا ۳ نتیجه مورد انتظار را نداشت؟
پژوهشگران هنوز پاسخ قطعی برای این پرسش ندارند، اما معتقدند ممکن است نحوه دریافت امگا ۳ اهمیت زیادی داشته باشد.
آنها بر اساس مطالعات پیشین احتمال میدهند امگا ۳ زمانی مؤثرتر باشد که به عنوان بخشی از یک رژیم غذایی مدیترانهای مصرف شود، نه به صورت یک مکمل مستقل.
رژیم مدیترانهای به طور طبیعی سرشار از منابع امگا ۳ است و در مطالعات مختلف با کاهش خطر ابتلا به بیماری آلزایمر ارتباط داشته است.
به همین دلیل، پژوهشگران قصد دارند بررسی کنند عواملی مانند سن، وضعیت سلامت عمومی، الگوی تغذیه و عوامل ژنتیکی چگونه بر توانایی مغز در استفاده از امگا ۳ تأثیر میگذارند.
مکمل روغن ماهی؛ سبک زندگی سالم همچنان مهمترین راهکار است
اگرچه این مطالعه مستقیماً تأثیر سبک زندگی را بررسی نکرد، اما پژوهشگران تأکید میکنند مؤثرترین راه برای حفظ سلامت مغز همچنان رعایت اصول یک سبک زندگی سالم است.
به گفته آنها، ورزش منظم، خواب کافی و باکیفیت و داشتن رژیم غذایی متعادل، مهمترین اقداماتی هستند که میتوانند خطر ابتلا به آلزایمر را کاهش دهند.
سرپرست پژوهش این موضوع را به نگهداری از خودرو تشبیه میکند؛ همانطور که یک خودرو بدون سرویس و روغن مناسب به مرور دچار مشکل میشود، سلامت مغز نیز به وضعیت کلی بدن وابسته است و رسیدگی مداوم به سلامت عمومی اهمیت بیشتری از اتکا به یک مکمل دارد.
جمعبندی
نتایج این مطالعه نشان میدهد مکمل روغن ماهی اگرچه باعث افزایش سطح امگا ۳ در مغز میشود، اما در افراد سالمند در معرض خطر آلزایمر نتوانست حافظه را بهبود دهد، عملکرد شناختی را تقویت کند یا روند کوچک شدن ناحیه هیپوکامپ را کاهش دهد.
این یافتهها این تصور رایج را که مصرف مکمل روغن ماهی به تنهایی میتواند از بیماری آلزایمر پیشگیری کند، به چالش میکشد. در مقابل، پژوهشگران تأکید میکنند که حفظ سلامت مغز بیش از هر چیز به رعایت سبک زندگی سالم، شامل تغذیه متعادل، فعالیت بدنی منظم و خواب کافی وابسته است.
منبع
بیشتر بخوانید…
امگا ۳؛ مکملی که شاید بتواند رفتارهای پرخاشگرانه را کاهش دهد
