تشخیص سرطان دهان با یک آزمایش ساده و سریع
تشخیص سرطان دهان در مراحل اولیه میتواند نقش مهمی در افزایش احتمال درمان موفق داشته باشد، اما روشهای معمول تشخیص اغلب به نمونهبرداری بافتی و استفاده از تیغ جراحی نیاز دارند که برای بسیاری از بیماران ناخوشایند و دردناک است. اکنون پژوهشگران بریتانیایی و هندی روشی جدید ابداع کردهاند که تنها با یک نمونهگیری سطحی از دهان، میتواند وجود سلولهای سرطانی را با دقت بالا بررسی کند.
این آزمایش جدید که با نام qMIDS (Quantitative Malignancy Index Diagnostic System) شناخته میشود، با استفاده از یک برس کوچک، سلولهای سطح ضایعات مشکوک دهان را جمعآوری و سپس نشانههای مولکولی مرتبط با سرطان را بررسی میکند. نتایج این آزمایش تنها در حدود یک ساعت آماده میشود و میتواند راهی سریعتر و کمدردتر برای بررسی بیماران باشد.
چرا تشخیص زودهنگام سرطان دهان اهمیت دارد؟
سرطانهای دهان معمولاً به شکل زخمهای ماندگار یا تغییر رنگ در بخشهایی مانند لبها، لثه، زبان یا داخل گونه ظاهر میشوند. بسیاری از این تغییرات خوشخیم هستند، اما برخی میتوانند نشانه آغاز سرطان باشند و نیاز به بررسی دقیق دارند.
روش رایج برای تشخیص قطعی، برداشتن بخشی از بافت ضایعه با جراحی و ارسال آن برای بررسی آزمایشگاهی است. این روش اگرچه مؤثر است، اما در ناحیه حساسی مانند دهان میتواند دردناک باشد. همچنین برخی بیماران برای پیگیریهای مکرر ضایعات پرخطر، به دلیل ناراحتی ناشی از نمونهبرداریهای متعدد، ادامه بررسیها را متوقف میکنند.
پژوهشگران معتقدند یک روش ساده و قابل تکرار میتواند به پزشکان کمک کند تا تغییرات خطرناک را زودتر شناسایی کنند.
آزمایش qMIDS چگونه سرطان دهان را شناسایی میکند؟
در این روش، پزشک با یک برس کوچک از سطح ضایعه مشکوک در دهان نمونهگیری میکند. سپس سلولهای جمعآوریشده برای بررسی میزان فعالیت چهار ژن خاص که با سرطان دهان ارتباط دارند، تحلیل میشوند.
همزمان، نمونهای از بخش سالم دهان نیز گرفته میشود تا به عنوان مقایسه مورد استفاده قرار گیرد. این مقایسه به سیستم کمک میکند تفاوت میان سلولهای طبیعی و سلولهایی را که ممکن است نشانه تغییرات سرطانی داشته باشند، بهتر تشخیص دهد.
پژوهشگران دانشگاههای بریتانیا و هند، عملکرد نسخه جدید این آزمایش را روی ۵۴۵ بیمار دارای ضایعات مشکوک بررسی کردند. نتایج نشان داد که qMIDS توانسته است با دقت کلی ۹۵.۵ درصد موارد سرطان دهان را تشخیص دهد. همچنین میزان نتایج اشتباه مثبت و منفی کمتر از پنج درصد گزارش شد.
تشخیص سرطان دهان؛ دقت بالای آزمایش بدون نیاز به نمونهبرداری دردناک
به گفته پژوهشگران، عملکرد این آزمایش حتی با نمونهبرداری بسیار کوچک از سطح سلولها قابل مقایسه با روشهای تهاجمیتر است. این موضوع نشان میدهد که نشانگرهای زیستی مرتبط با سرطان در سلولهای سطحی دهان نیز به اندازه کافی قابل شناسایی هستند.
Muy-Teck Teh، یکی از پژوهشگران این مطالعه، اعلام کرده است که این آزمایش میتواند راهی سریع، دقیق و غیرتهاجمی برای ارزیابی بیماران فراهم کند و امکان تکرار منظم آزمایش را برای افرادی که ضایعات پرخطر دارند، افزایش دهد.
این ویژگی اهمیت زیادی دارد، زیرا برخی ضایعات دهانی ممکن است در ابتدا خوشخیم باشند اما در طول زمان تغییر کنند. بررسیهای منظم میتواند به شناسایی زودهنگام این تغییرات کمک کند.
افزایش موارد سرطان دهان در جهان
بر اساس این پژوهش، تعداد موارد سرطان دهان در جهان از سال ۱۹۹۰ تاکنون بیش از دو برابر شده و میزان مرگومیر ناشی از آن نیز افزایش یافته است. عواملی مانند مصرف دخانیات، الکل، نوشیدنیهای شیرین و برخی عفونتها مانند ویروس پاپیلومای انسانی (HPV) از عوامل مرتبط با افزایش خطر این بیماری معرفی شدهاند.
تشخیص زودهنگام یکی از مهمترین عوامل در مدیریت سرطانهاست، زیرا شناسایی بیماری در مراحل ابتدایی میتواند گزینههای درمانی بیشتری در اختیار پزشکان قرار دهد.
آینده آزمایش جدید تشخیص سرطان دهان
پژوهشگران در حال بررسی مسیرهای تجاریسازی این فناوری هستند و امیدوارند این آزمایش در حدود دو سال آینده برای استفاده بالینی در دسترس قرار گیرد.
اگر این فناوری وارد مراکز درمانی شود، میتواند فرآیند بررسی ضایعات دهانی را سادهتر کند و به پزشکان اجازه دهد بدون نیاز فوری به نمونهبرداریهای دردناک، بیماران را سریعتر ارزیابی و موارد پرخطر را شناسایی کنند.
در مجموع، qMIDS نمونهای از پیشرفتهای جدید در پزشکی تشخیصی است که با استفاده از نشانگرهای مولکولی و روشهای کمتهاجمی، تلاش میکند تشخیص بیماریهای جدی را سریعتر، آسانتر و قابل دسترستر کند.
